Potasyumlu Tuzla Yılda 3 Milyon Hayat Kurtarılabilir

The George Institute for Global Health tarafından yürütülen ve 4 Kasım 2026'da Nature Health dergisinde paylaşılan kapsamlı bir araştırma, dünya genelinde tuz tüketim alışkanlıklarının dönüştürülmesinin sağlık üzerindeki potansiyel etkilerini mercek altına aldı. 193 ülkeyi kapsayan modelleme çalışması, standart sofra tuzundaki sodyum klorürün bir kısmının potasyum klorür ile yer değiştirmesinin, yıllık yaklaşık 2,96 milyon ölümü ve 10 milyonu aşkın yeni kronik hastalığı önleyebileceğini öngörüyor.

Bilimsel modellemeye göre, önerilen tuz bileşimi yüzde 75 sodyum klorür ve yüzde 25 potasyum klorür oranından oluşuyor. Görünüm ve tat açısından mevcut sofra tuzuna oldukça yakın olan bu alternatifin, hem evlerde hem de gıda sanayisinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Araştırma, yalnızca evlerdeki tuz kullanımının değiştirilmesinin bile 1,85 milyon ölümü engelleyebileceğini, işlenmiş gıda ve restoran sektöründeki değişimin ise 1,56 milyon hayat kurtarabileceğini gösteriyor. Ülke bazlı analizlerde, nüfus yoğunluğu ve mevcut hastalık yükü nedeniyle Çin ve Hindistan en büyük sağlık kazanımını elde edebilecek ülkeler olarak öne çıkıyor.

Çin'de yıllık 1,08 milyon, Hindistan'da ise 400 bin civarında ölümün bu yöntemle önlenebileceği tahmin ediliyor. Sanayileşmiş ülkelerde ise hazır gıdalardaki yüksek sodyum oranı, gıda üreticilerinin tuz tercihlerini halk sağlığı açısından kritik bir noktaya taşıyor.

Sodyumun kan basıncını yükseltici etkisine karşı potasyum, tansiyonu dengeleyen bir mineral olarak görev yapıyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün 2024 verilerine göre 1,4 milyar yetişkinin hipertansiyonla mücadele ettiği göz önüne alındığında, bu beslenme değişikliği önemli bir strateji olarak değerlendiriliyor.

Ocak 2025'te yayımlanan DSÖ rehberi de uygun yetişkinler için bu tuz alternatiflerini koşullu olarak destekliyor. Araştırmanın en dikkat çekici güvenlik uyarısı ise böbrek hastalarına yönelik yapıldı. İleri evre kronik böbrek rahatsızlığı olan bireylerde potasyumun kanda yükselmesi (hiperkalemi) riski, yaklaşık 100 bin ölüme yol açabilecek bir yan etki olarak hesaplandı.

Ancak aynı grupta tansiyon kontrolü sayesinde önlenebilecek 750 bin kalp-damar ölümü, toplumsal faydanın riskten yedi kat daha yüksek olduğunu gösterdi. Uzmanlar, bireysel risklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini ve ürünlerin üzerinde açık uyarıların yer alması gerektiğini vurguluyor.