Cezaevinde 9 yılı geride bırakan Osman Kavala’dan mesaj

Gezi Parkı davası hükümlüsü iş insanı Osman Kavala, cezaevinde dokuzuncu yılını tamamladı.

Dokuzuncu yılında bir açıklama yayınlayan Osman Kavala, “Ümit ettiğim gibi, Gezi davasından ve maruz kaldığım adaletsizlikten ders çıkartılabilirse, bu benim için teselli kaynağı olacak.” dedi.

Kavala’nın dokuzuncu yıl açıklamasının tamamı şöyle:

“Silivri’de ikametimin dokuzuncu yılı tamamlandı. İlk tutuklandığımda bunun bir hata olduğunu, kısa zaman içinde düzeltileceğini düşünüyordum. Yanılmışım. Suç işlediğime dair herhangi bir delil bulunmamasından dolayı beraatle sonuçlanan Gezi davasından sonra, AİHM kararına rağmen, kurgulanan casusluk suçlamasıyla tutukluluğum sürdürüldü, beraat kararları bozuldu, bana ve diğer suçlananlara ağır cezalar verildi.

Bana yöneltilmiş olan suçlamada delil bulunmayışını telafi etmek için akıl almaz iddialar öne sürülmüştü. Yirmi küsur siyasi parti ve siyasi örgütün, yüze yakın sendika, meslek odası ve derneğin oluşturduğu Taksim Dayanışma Platformu’nu kalkışmaya yönlendirdiğim, hükümeti devirmeye teşebbüs eden göstericilerin her türlü ihtiyaçlarını karşılamış olduğum iddia edildi.

Bütün bunlar görülebildiği için, AİHM son kararında özgürlüğümün kısıtlanmasına yol açan işlemleri adaletin açık biçimde inkâr edilmesi olarak değerlendirdi.”

‘Adaletsizlikten ders çıkartılabilirse, bu benim için teselli kaynağı olacak’

“Bu tespit sadece hukuk kurallarına değil, etik ilkelere de riayet edilmediği anlamına geliyor. Bunun bir sonucu da insan hayatının değersiz görülmesi.

Cezaevine girdiğimde 60 yaşındaydım. Bu yaştan sonra sivil toplum alanında aktif olarak çalışabileceğim sürenin neredeyse tamamını ve sağlıklı yaşayabileceğim yılların önemli bir kısmını cezaevinde geçirmiş oldum. Ancak, yaşamakta olduğumuz bütün sıkıntılara rağmen, ülkemde hukuk devletinin tesisine yönelik gelişmeleri görebileceğime inanıyorum.

Ümit ettiğim gibi, Gezi davasından ve maruz kaldığım adaletsizlikten ders çıkartılabilirse, bu benim için teselli kaynağı olacak.”

Osman Kavala 3 bin 288 gündür hapiste

Sivil toplum ve insan hakları aktivisti Osman Kavala 1 Kasım 2026 itibarıyla 3 bin 288 gündür hapiste.

Osman Kavala Gezi davasında ağırlaştırılmış müebbet almıştı.

Gözaltı gerekçesi ilk anda öğrenilemedi. Soruşturmanın gizli yürütüldüğü söylendi.

Kavala, 1 Kasım’da tutuklanarak Silivri Cezaevi’ne gönderildi. Tutuklamaya iki gerekçe gösterildi: Gezi eylemleri bağlamında ‘hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs’ ve 15 Temmuz darbe girişimi bağlamında ‘anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs.’

İddianame sürecinde dosya ikiye ayrıldı.

Gezi eylemlerine ilişkin iddianame, 19 Şubat 2019’da hazırlandı.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 10 Aralık 2019’da Kavala’nın derhal salıverilmesi yönünde karar verdi.

Beraat, tahliye, tekrar tutuklama

Ancak hemen ardından İstanbul başsavcılığı Kavala hakkında darbe girişimi bağlamında ‘anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs’ suçlamasıyla yürütülen davada gözaltı kararı bulunduğunu duyurdu. Tahliyesi beklenen işadamı gözaltına alındı.

Oysa Kavala için Ekim 2019’da bu soruşturmada tahliye kararı verilmişti. Buna rağmen Kavala 19 Şubat 2020’de yeniden tutuklandı. Kavala 9 Mart’ta 2020’de de aynı dava kapsamında bu kez ‘siyasal veya askeri casusluk’ suçlamasıyla tutuklandı.

AYM’ye başvuru

Kavala haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle 4 Mayıs 2020’de Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurdu. Başvuru 15 üyeli mahkeme tarafından 29 Aralık 2020’de yediye karşı sekiz oyla reddedildi.

25 Ocak 2021’de AİHM’in bağlı bulunduğu Avrupa Konseyi, ‘Kavala’nın serbest kalması rica değil, bağlayıcı hukukun gereği’ diye Türkiye’ye hatırlatmada bulundu.

5 Şubat 2021’de İstanbul 36’ncı Ağır Ceza Mahkemesi’nde Kavala’nın ‘anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs’ ve ‘siyasi ve askeri casusluk’ suçlarından yargılandığı davanın ikinci duruşması görüldü. Kavala, tahliye edilmemesinin daha ağır bir hak ihlaline yol açacağını söyledi. Mahkeme, tutukluluğun devamına karar verdi.

Başkan şerh koydu

23 Mart 2021’de AYM’nin gerekçeli kararı açıklandı. Karşı oy verip şerh düşen yedi üye arasında başkan Zühtü Arslan’ın da bulunduğu görüldü.

21 Mayıs 2021’de Gezi Parkı eylemlerinin üçüncü kez yargılandığı davada Kavala’nın oy çokluğuyla tutukluluk halinin devamına karar verildi. Başkan, karara şerh koyduğunu açıkladı.

8 Ekim 2021’de Kavala dahil 16 hak savunucusu ve Beşiktaş futbol takımı taraftar grubu çArşı’nın 35 üyesi ilk defa birlikte hakim karşısına çıktı. Duruşma sonucunda mahkeme, oy çokluğuyla Kavala’nın tutukluluk halinin devamına karar verdi.

3 Aralık 2021’de Avrupa Konseyi, AİHM ihlal kararına rağmen Kavala’yı serbest bırakmayan Türkiye’ye karşı yaptırım prosedürü kararını hatırlatarak 19 Ocak 2022’ye kadar görüşünü iletmesi için süre verdi.

Kavala 17 Ocak 2022’daki duruşmada yine tahliye edilmedi.

Bunun üzerine Avrupa Konseyi’nin siyasi organı bakanlar komitesi, 2 Şubat 2022’deki toplantıda Kavala’nın AİHM kararına rağmen serbest bırakılmaması nedeniyle Türkiye aleyhine aralık başında başlattığı ‘ihlal prosedürü’nün ikinci aşamasını oylamaya sundu. Oturumda dosyanın AİHM’e havale edilmesine dair ara karar oy çokluğuyla kabul edildi.

Erdoğan: Bizi çok ilgilendirmiyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 3 Şubat 2022’de bu kararı, “AİHM ne demiş, Avrupa Konseyi bu konuda ne demiş; bu da bizi çok ilgilendirmiyor. Biz kendi mahkemelerimize saygı duyulmasını bekliyoruz. Bu saygıyı duymayanlara da kusura bakmasınlar bizim saygımız olmayacaktır.” ifadeleriyle eleştirdi.

Kavala’nın 1574 gündür tutuklu bulunduğu Gezi/çArşı davasının beşinci duruşması 21 Şubat 2022’de görüldü. Mahkeme, Kavala’nın tutukluluk halinin devamına, dosyalarına ayrılmasına karar verdi.

23 Şubat 2022’de AİHM, Türkiye’ye yönelik ihlal sürecini görüşmek üzere, taraflara görüşlerini sunması için 19 Nisan 2022’ye kadar süre verdi.

Kavala 21 Mart 2022’de tekrar hakim karşısına çıktı. Mahkeme, tutukluluk halinin devamına karar verdi. Hükmün açıklanması beklenen 22 Nisan 2022’deki duruşmada da karar çıkmadı.

Ağırlaştırılmış müebbet

İstanbul 13’üncü Ağır Ceza Mahkemesi, 25 Nisan 2022’deki karar duruşmasında Kavala’ya ‘hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs’ten ağırlaştırılmış müebbet cezası verdi. Mahkeme heyetinden bir üye hakim karara karşı oy kullandı.

28 Aralık’ta istinaf başvurusunu değerlendiren İstanbul bölge adliye mahkemesi, Kavala ve ve diğer sanıkların cezalarını ‘hukuka uygun’ buldu.

Yargıtay, 28 Eylül 2023’te Osman Kavala’nın ağırlaştırılmış müebbet, Can Atalay, Tayfun Kahraman, Mine Özerden ve Çiğdem Mater Utku’nun 18’er yıl hapis cezasını onadı. Ali Hakan Altınay, Yiğit Ali Ekmekçi ve Ayşe Mücella Yapıcı hakkında verilen 18’er yıl hapis cezalarıysa bozuldu.

30 Nisan 2024’te Kavala yeniden yargılanma talebinde bulundu.

14 Mayıs 2024’te davayı gören 13’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’nin heyeti ‘kanun gereği’ değiştirildi. Bir gün sonra mahkeme yeniden yargılanma talebini oybirliğiyle reddetti.

23 Aralık 2025’te AİHM Büyük Dairesi Kavala duruşmasını 25 Mart 2026’da göreceğini duyurdu. Türkiye’den görüşünü en geç 26 Ocak 2026’ya kadar sunması istendi. 25 Mart 2026’da AİHM Büyük Daire yine toplandı. Hükümet temsilcilerinin de katıldığı duruşmada taraflara 15 gün ek süre verildi. Bu sürede hem Kavala hem hükümete ek görüşlerini sunabilme imkanı tanındı.

AİHM Büyük Dairesi 25 Ağustos 2026’da Kavala’nın ikinci başvurusunu karara bağladı ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 5 ve 18’inci maddelerinin ihlal edildiğine hükmetti (Diken’in notu: 5’inci madde özgürlük ve güvenlik hakkını, 18’inci madde hak kısıtlanmasının sınırlarını düzenler).

AİHM Başkanı Matthias Guyomar, “Kavala en kısa sürede serbest bırakılmalı” dedi.

Karara göre Kavala’ya 70 bin avro (yaklaşık 3,9 milyon lira) manevi ve 43 bin 342,57 avro (yaklaşık 2 milyon 434 bin lira) maddi tazminat ödenmesi gerekiyor.

Kararın hamen ardından Kavala İstanbul 13’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’ne başvurarak yeniden yargılanma talep etti.