“Kurunun Yanında Yaş Yanmasın:” Yezîd Deyip Geçmeyin!

Yezîdü’l-Hayr unvanıyla tanınan Yezîd, Ebû Süfyân ile Ümmü’l-Hakem Zeyneb bint Nevfel çiftinin oğludur. Aynı zamanda sevgili Peygamberimizin (sas) eşi Ümmü Habîbe annemiz ile Muâviye b. Ebû Süfyân’ın öz kardeşidir.

İslamiyet öncesi dönemde üstün zekâsı güzel ahlakı, cesareti ve okuma yazma bilmesi gibi seçkin nitelikleriyle öne çıkan bu zat, Mekke’nin fethi sırasında ailesiyle birlikte İslam’ı din olarak kabul etmiş ve Müslüman olmuştur.

Huneyn Savaşı’na bir mücahit olarak katılmıştır. Hz. Peygamber döneminde zekât toplama ve Teymâ bölgesinde âmillik yapmıştır. Bunun dışında vahiy kâtipliği görevinde de bulunmuştur. Cömert ve güzel ahlak sahibi olması nedeniyle ismi "Yezîdü’l-hayr" unvanıyla tarihe not düşürülmüştür.(2)

Ayrıca Yezîd, dört Halife devrinde özellikle de Suriye fetihlerinde çok belirleyici roller üstlenmiştir. Örneğin;

Peki, niye tanımıyorduk diye bir soru sorulacaksa şayet.

Çünkü İslam tarih hafızasında "Yezîd" ismi, Amvâs vebasında şehit düşen ve "Yezîdü'l-Hayr" olarak anılan bu büyük komutan sahabeden ziyade, kardeşi Muaviye’nin oğlu olan yeğeni Yezîd b. Muâviye ile özdeşleşmiştir. Yani atalarımızın deyişiyle “Kurunun yanında yaş da yanar" misali ve ya "Kötü nam, iyi nişanı örter" gibi atasözleri ile bu durumlara işaret edilen menfi bir figürün bıraktığı olumsuz bir nam, aynı ismi taşıyan cömert, samimi, cesaretli ve başarılı bir büyüğün meziyetlerini ve hizmetlerini görünmez kılmıştır.

Yeğeni Yezîd döneminde yaşanan Kerbelâ Olayı, Harre Vak'ası ve Kâbe'nin kuşatılması gibi pek çok acı olayların ümmetin ortak hafızasında bıraktığı derin duygusal ve siyasi izler, "Yezîd" ismini olumsuz bir sembole dönüştürdüğü bir gerçektir. Bu olumsuz durum, aynı adı taşıyan amcası Yezîd b.

Ebî Süfyân’ın Şam fetihlerindeki büyük askerî başarılarının yanı sıra valilik hizmetlerinin ve örnek şahsiyetinin geniş topluluklar nezdinde hak ettiği ölçüde bilinmesini ve anılmasını ne yazık ki gölgede bırakmıştır.