Medeniyetsizliği “köylülük” Olarak Nitelemek Doğru Mudur?

Medeniyet, Arapçadaki “şehir” kelimesinden gelmektedir. Bir anlamıyla şehirli olmaktır. Diğer bir anlamı ise, “din” ve “deyn” kelimeleriyle ilişkilidir ki o da hukuka dayalı, ilkeli ve sistemli hareket etmek demektir. Medeniyet kelimesinin eş anlamı, uygarlıktır.

Medeniyetin geniş anlamını istediğimizde karşımıza şu açıklama gelir: “Medeniyet; toprağın işlemesiyle başlayan, şehirlerin kurulmasıyla somutlaşan ve hukuk, yazı, sanat gibi ortak değerlerle olgunlaşan kolektif bir insanlık birikimidir. Bu birikim, birlikte yaşama, hukuk ve iş birliğini güçlendirmeyi sağlar.

Medeniyet, bir yandan zanaatkarlık, ticaret, yöneticilik, askerlik gibi kurumların oluşmasıyla gelişirken, diğer yandan Sümerlerin yazıyı icat etmesiyle ticari kayıtların tutulması, kanunların yapılması ve bilginin nesilden nesile aktarılmasıyla oluşan kurumsal devlet yapısı, kalıcı hale geldi.

Toplumda medeniyetsiz olanlara “Bedevi” ve “köylü” yakıştırması yapılıyorsa da isabetli ve hukuka uygun bir tanımlama değildir. Çünkü medeniyet kelimesinin zıt anlamı cehalet, görgüsüzlük, kabalık ve barbarlıktır. Kur’an’da zem edilen bedeviler, kırsalda yaşadıkları için değil, yaşam koşulları gereği bir eğitim almadıklarından, kaba ve görgüsüzlükleri dile getirilmektedir.

Bedevilerden sorumluluklarını bilen medeni insanlar olduğu gibi (9/99), köyde yaşayan kimselerden de gayet medeni insanlar vardır. Demek ki “köylülüğü” bütünüyle negatif olarak medeniyetten uzak göstermek doğru değildir.

Hakikat şudur ki kabalığı, cehaleti, görgüsüzlüğü ve barbarlığı “köylülük” kavramı üzerinden tartışmak son derece yanlış olmuştur. Köylülük, geri kalmışlık olarak kabul edilebilir; ancak medeniyetsizlik olarak kabul edilemez.

Medeniyetsizlik, kırsalda yaşamaktan kaynaklanmaz. O, bir zihniyet sorunudur. Zira kadim şehirlerde yaşayanlar da medeniyet ölçülerinden uzak kaba ve cahil/görgüsüz olabilirler.

Medeniyetsizliği “köylülük” kavramı üzerinden tartışmak, ister istemez köyde yaşayanları rahatsız edecektir. İstediğiniz kadar ‘köylülük kırsalda yaşama tecrübesine indirgenebilecek bir olgu değildir” deyin. Sonuç pek değişmez.

O adres gider köylüyü bulur. Oysa köylerde ikamet eden çok sayıda aile, misafirperverlik başta olmak üzere insan ilişkilerinde şehirdekilerin önünde yürür.

Hülasa; Medeniyetsizlik yerine köylülük kavramının kullanması doğru olmamıştır. Hangi sebep ve ne tür gerekçe gösterilirse gösterilsin, olumsuzlukları “köylülük” olarak nitelemek köyde yaşayanları aşağılar, rahatsız eder.

Dolayısıyla insani ilişkilerde cahil/görgüsüz, kaba, barbar ve inat olan, usul ve düzen bilmeyen, yeniliğe ve gelişmişliğe direnen, yanlış alışkanlıklarından vazgeçmeyen, farklı düşüncelere tahammül etmeyen kimseler köylülük olarak değil, doğrudan medeniyetsiz olarak adlandırılmalıdır.

Medeniyetsizlik bir zihniyet sorunu olduğu için, hem siyaset ve yönetimi hem de dinî düşünce ve söylemi de büyük ölçüde etkilemiştir. İslam dini evrensel bir medeniyet inşa etme özelliğine sahip iken, maalesef müntesipleri çeşitli sebeplerle evrensel bir medeniyet üretmeyi beceremediler.

O halde, Müslümanlar evrensel ölçekte bir medeniyet kurmak istiyorlarsa, Kur’an’ın mesajlarını çağın akıl ve bilimi düzeyinde anlayıp hayata taşımaları gerekir. Adaleti, merhameti, liyakati, nezaketi sadece kendileri için değil, herkes için lüzumlu görmelidirler.

Kendileri için sevip istediğini başkaları için de istemelidirler. Eleştiriye açık olmalıdırlar. Bir makam ve mevkie geldiklerinde böbürlenmemeli, daha adaletli, nezaketli ve merhametli olmalıdırlar.

Selam ve sağlık dileklerimle…