Tera tasfiyede: Müşterilerin varlıklarına ne olacak?

SPK, Tera Yatırım'ın faaliyet izinlerini iptal ederek tedrici tasfiyesine karar verdi. Müşterilerin hisseleri ve nakdi ne olacak, hangi alacaklar tazmin edilecek?

Fon krizinin siyasi etkileri sürerken, müşterilerin nakit ve hisselerinin nasıl iade edileceği sorusu gündemde Fotoğraf: Ozan Kose/AFP Reklam Fon krizinde 17 Eylül'de alınan ilk tasfiye kararlarından yaklaşık altı hafta sonra, bu kez Tera Yatırım için tasfiye kararı geldi. Fon mağdurlarının yeni yasa kapsamında nihai olarak ne kadar ödeme alacağı henüz netleşmemişken aracı kurumun da tasfiyeye alınması, müşterilerin nakit ve hisselerinin nasıl iade edileceği sorusunu gündeme taşıdı.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 27 Ekim'de Tera Yatırım Menkul Değerler'in bütün faaliyet izinlerini ve yetki belgesini iptal ederek yatırımcıların tazminine ve kurumun tedrici tasfiyesine karar verdi.

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) de 28 Ekim'de sürece ilişkin ilk duyurusunu yayımladı. Açıklamada başvuru ve ödeme esaslarına yer verilirken ilk ödemenin yapılacağı tarih belirtilmedi.

Faaliyet izinlerinin iptaliyle Tera Yatırım'ın bu izinlere dayanarak yatırım hizmeti verme yetkisi kaldırıldı. Geçici faaliyet durdurma tedbirinin ötesine geçen kararla yatırımcıların tazmini ve aracı kurumun tasfiyesi süreci devreye girdi.

Kararın dayandığı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 97'nci maddesi, mali yapının ciddi biçimde zayıflaması veya ödeme ve varlık teslim yükümlülüklerinin karşılanamaması gibi durumlarda SPK'ya müdahale yetkisi veriyor. Bültendeki kısa karar metninde ise Tera'nın mali durumuna ilişkin ayrıntılı tespitler yer almıyor.

Tedrici tasfiyeyi YTM yürütecek. Bu yöntemle kurumun malvarlığı kullanılarak müşterilerin tazmin ödemeleriyle karşılanamayan alacaklarının da ödenmesi amaçlanıyor.

YTM, kurumun varlıklarını, borçlarını ve hak sahiplerini belirliyor. Merkezin duyurusuna göre şirketin yönetim kurulu gibi yasal organlarının görev ve yetkileri de 27 Ekim'den itibaren tasfiye sonuçlanıncaya kadar YTM tarafından yerine getirilecek.

Aracı kurumun tasfiyeye alınması, müşteriler adına saklanan hisselerin kaybedildiği anlamına gelmiyor. Kanunun 85'inci maddesine göre bu varlıklar öncelikle hak sahiplerine dağıtılıyor. İade edilebilen hisselerin değeri, YTM'nin tazmin tavanıyla sınırlandırılmıyor.

İade sırasında tamamlanmamış alım satımlar ve müşterinin kuruma borçları dikkate alınıyor. YTM'nin duyurusunda varlık teslimleri için müşterilerin alacak ve borçlarını gösteren bir liste, yani alacaklılar cetveli hazırlanacağı belirtiliyor. Ancak hisselerin teslimine ilişkin ayrıntılı işlem takvimi açıklanmıyor.

Yönetmeliğe göre müşterinin hesabında bulunan ve kendisine iade edilebilen nakit, tazmin tavanına dahil edilmiyor. Aracı kurumun müşteriye ait nakdi ödeyememesi nedeniyle oluşan alacaklar ise YTM'nin tazmin korumasına giriyor.

Ödenecek tutar, yapılan incelemeyle belirlenen alacağa ve tazmin sınırına göre hesaplanacak.

YTM'nin yayımladığı tabloya göre 2026 yılı için yatırımcı başına azami tazmin tutarı 2 milyon 65 bin 145 lira. Tazmin kapsamındaki alacak bu tutardan düşükse ödeme alacak miktarıyla sınırlı olacak.

Aynı aracı kurumda birden fazla hesap bulunması tazmin sınırını artırmıyor. Hesapların türü veya para birimi farklı olsa da yatırımcının aynı kuruluştan olan talepleri birlikte değerlendiriliyor.

Örneğin müşterinin hesabında 3 milyon lira değerinde hisse bulunuyor ve bu hisseler iade edilebiliyorsa tamamı geri verilebilir. Bu durumda 2 milyon 65 bin 145 liralık tazmin sınırı uygulanmayacak. Ancak kurumun geri veremediği nakit veya hisseler için YTM'den yapılacak tazmin ödemesi bu sınırı aşamayacak.

Mevzuata göre bazı kişi ve kuruluşlar tazmin kapsamı dışında tutuluyor. Bunlar arasında aracı kurumun yöneticileri, yüzde 5 ve üzerinde pay sahibi ortakları, aynı gruptaki şirketler ve kurumun mali sıkıntıya düşmesinde sorumluluğu bulunan kişiler yer alıyor.

Tazminle karşılanmayan alacaklar, tedrici tasfiye kapsamında kurumun malvarlığından ödenmeye çalışılacak. Ancak bu alacakların tamamının tahsil edileceğine ilişkin bir garanti bulunmuyor.

Kanuna göre kurumun varlıklarından öncelikle müşteri alacakları karşılanıyor. Kaynakların yetersiz kalması halinde ödeme, müşterilerin alacakları oranında yapılıyor.

Dolayısıyla bir müşterinin tazmin ödemesinin ardından ne kadar daha para alabileceği, kurumun varlıklarının değerine ve toplam müşteri alacaklarına bağlı. SPK kararında bu büyüklükler açıklanmadığı için müşterilerin kalan alacaklarının ne kadarının karşılanabileceği henüz bilinmiyor.

Hayır. Hisse veya fon fiyatlarının düşmesinden kaynaklanan zararlar YTM tarafından karşılanmıyor.

Tera Yatırım'da hesap açarak işlem yapan kişi aracı kurumun müşterisi, TERA payı satın alan kişi ise şirketin hissedarı. Bir yatırımcı hem aracı kurumun müşterisi hem de hissedarı olabiliyor.

KAP açıklamasında yeniden açılış tarihi belirtilmedi. Bu karar, Tera müşterilerinin hesaplarında bulunan diğer şirketlere ait hisselerin tamamının borsada işleme kapatıldığı anlamına gelmiyor.

TERA paylarının değer kaybı veya bu paylara yatırılan paranın geri alınamaması, tek başına YTM'den tazmin hakkı doğurmuyor. Şirketin hissedarı olmaktan kaynaklanan yatırım kaybı ile müşteri hesabındaki nakdin ödenmemesi veya hisselerin teslim edilmemesi ayrı değerlendiriliyor.

Yatırımcılar, alacaklılar cetvelinde kendileri için belirlenen tutarlara ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde itiraz edebilecek. Cetvelde yer almayan alacaklara ilişkin başvuru esasları ayrıca açıklanacak.

Başvuru formu YTM'nin internet sitesinde ayrıca yayımlanacak. Formlardaki eksiklikler giderilene kadar ilgili yatırımcılara ödeme yapılmayacak.

Tazmin kapsamındaki ödemeler, alacaklılar cetvelinin ilanını takip eden üç ay içinde gerçekleştirilecek. Zorunlu durumlarda bu süre SPK onayıyla en fazla üç ay daha uzatılabilecek. Cetvelin ilan tarihi açıklanmadığı için kesin ödeme takvimi henüz belli değil.

YTM, tazmin kapsamındaki nakit alacaklarına, tazmin kararı ile ödeme tarihi arasında geçen süre için faiz uygulanmayacağını da bildirdi.

Kanuna göre tazmin talebinde bulunma hakkı, tazmin kararının ilanından itibaren bir yıl sonra zamanaşımına uğruyor. Bu süre, alacaklılar cetvelindeki tutarlara itiraz için tanınan 30 günlük süreden ayrı.

Hayır. Tera Yatırım'ın tedrici tasfiyesi, Tera Portföy'ün kurduğu fonların tasfiyesinden ayrı yürütülüyor. Fon tasfiyesinde fonun malvarlığı değerlendirilerek katılma payı sahiplerine ödeme yapılıyor.

SPK'nın 27 Ekim tarihli rehberine göre ilgili Tera Portföy fonlarının tasfiyesini İş Bankası yürütüyor. Bu fonlarda ara ödeme, fon bazında hesaplanan net yatırım tutarını ve 1 milyon lirayı aşamıyor. Ancak ara ödeme sınırı, yatırımcının nihai olarak alabileceği toplam tutarın tavanı değil.

Fonlarda nihai ödeme, uygulanacak hesaplama kuralları ve tasfiye kapsamında sağlanacak kaynaklara göre belirlenecek.

Merkezi Kayıt Kuruluşu'nun (MKK) e-YATIRIMCI uygulamasında yatırımcılar adına kayıtlı menkul kıymetler, hesap hareketleri, rehin ve teminat bilgileri görüntülenebiliyor. Uygulamaya e-Devlet üzerinden de erişilebiliyor.

Hesap ekstreleri, işlem belgeleri ve para transferi kayıtları, alacağın belgelenmesinde kullanılabilecek bilgiler arasında. Başvuruda sunulacak belgeler ve izlenecek yöntem, YTM'nin ayrıca yayımlayacağı başvuru formu ve duyurularla açıklanacak.