Emekli Maaşlarında Yeni Model Önerisi Gündemde

Türkiye'de milyonlarca emekliyi yakından ilgilendiren yeni bir maaş hesaplama modeli gündeme taşındı. Şeker-İş Sendikasının hakemli İş ve Hayat Dergisi'nde yayımlanan akademik çalışmada, emekli aylıklarının hesaplanmasında mevcut güncelleme katsayısı yerine asgari ücretin esas alınması önerildi.

Çalışmada yer alan örnek hesaplamaya göre, mevcut sistemde 43 bin 954 TL emekli aylığı alan bir kişinin maaşı, önerilen modelin uygulanması halinde 67 bin 874 TL seviyesine ulaşabilecek.

Emekli Maaşlarında Asgari Ücret Formülü

Şeker-İş Sendikasının yayımladığı "Fiyat Artışına Bağlı Ekonomik İstikrarsızlığın İşçi Emekli Aylıklarına Etkisi ve İşçi Emekli Aylıklarını Korumaya Yönelik Bir Hesaplama Önerisi" başlıklı akademik makalede, emekli maaşlarının yıllar içerisinde yaşadığı alım gücü kaybı ele alındı.

Araştırmada, emekli aylıklarının ilk bağlandığı tarihteki asgari ücrete oranının korunması ve sonraki yıllarda yapılacak artışların da bu oran üzerinden hesaplanması gerektiği ifade edildi.

Önerilen sistemin, özellikle geçmiş yıllarda emekli olan vatandaşların maaşlarında yaşanan farklılıkları azaltmayı ve emekli gelirlerinin ekonomik gelişmeler karşısında korunmasını amaçladığı belirtildi.

Emeklilik Tarihine Göre Maaş Farklılıkları

Mevcut sosyal güvenlik sisteminde emekli aylıkları, 2000 yılı öncesi, 2000-2008 yılları arası ve 2008 sonrası olmak üzere 3 farklı döneme ait hesaplama parametreleriyle belirleniyor.

Araştırmada, özellikle 2008 yılından sonra uygulanan güncelleme katsayısının emekli aylıkları üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğu savunuldu.

2000-2008 döneminde tüketici fiyat endeksi ile gayrisafi yurt içi hasıla artışının tamamı dikkate alınırken, 2008 sonrasında büyüme oranının yalnızca yüzde 30'unun hesaplamaya dahil edilmesi, emekli aylıklarının hesaplanmasında önemli farklılıklara yol açıyor.

Çalışmada, bu durumun uzun vadede emeklilerin gelir düzeyini olumsuz etkilediği vurgulandı.

43 Bin 954 TL Maaş 67 Bin 874 TL Olabilir

Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç'ın aktardığı çalışmada, önerilen modelin emekli maaşlarına etkisi örnek bir hesaplamayla ortaya konuldu.

2000-2024 yılları arasında prime esas kazancı 3 asgari ücret düzeyinde bulunan ve 1 Şubat 2025 tarihinde emekli olan bir kişinin aylığı, mevcut sistemde Temmuz 2026 itibarıyla 43 bin 954 TL olarak hesaplandı.

Aynı kişinin emekli aylığının asgari ücrete endeksli sistem üzerinden hesaplanması halinde ise Ocak 2026 için 57 bin 637 TL'ye, Temmuz 2026 döneminde yüzde 17,76'lık artış varsayımıyla 67 bin 874 TL'ye ulaşabileceği belirtildi.

Mevcut sistem

43.954 TL

Önerilen model

67.874 TL

Örnek maaş farkı

+23.920 TL

Yaklaşık yüzde 54,4 artış. Rakamlar akademik çalışmadaki örnek hesaplamaya aittir; kesinleşmiş maaş artışı değildir.

En Düşük Emekli Aylığı İçin de Yeni Düzenleme Önerisi

Akademik çalışmada yalnızca yüksek prim ödeyen emeklilerin değil, düşük aylık alan vatandaşların durumuna da dikkat çekildi.

Araştırmada, geçmiş yıllarda en düşük emekli aylığının asgari ücretle olan ilişkisinin zaman içerisinde değiştiği ve emekli gelirlerinin alım gücünün zayıfladığı ifade edildi.

Bu nedenle emekli aylıklarının yalnızca 6 aylık enflasyon oranlarına göre artırılması yerine, asgari ücretteki değişimlerin de dikkate alınması gerektiği savunuldu.

Önerilen modelde, emekli aylığının bağlandığı tarihteki asgari ücrete oranının korunması, ocak aylarında yeni asgari ücret üzerinden güncelleme yapılması ve temmuz ayında asgari ücrete zam yapılmaması halinde 6 aylık enflasyon oranının uygulanması öngörülüyor.

Yeni Sistemin Bütçeye Etkisi Olacak

Araştırmada, emekli maaşlarının asgari ücrete endekslenmesinin sosyal güvenlik sistemine ek mali yük getirebileceğine de dikkat çekildi.

Bu nedenle önerilen düzenlemenin hayata geçirilmesi için kamu bütçesinde ilave kaynak oluşturulması gerektiği belirtildi.

Çalışmada, emeklilerin alım gücünün korunmasının sosyal güvenlik sistemine duyulan güven açısından önem taşıdığı vurgulanırken, ekonomik sürdürülebilirliğin de göz önünde bulundurulması gerektiği kaydedildi.

Emekliler İçin Yeni Zam Kararı Alındı mı?

Akademik çalışmada yer alan hesaplama modeli, emekli maaşlarının artırılmasına yönelik bir öneri niteliği taşıyor. Söz konusu rakamlar, yürürlüğe girmiş yeni bir düzenlemeyi veya bütün emeklilere uygulanacak kesinleşmiş bir zam oranını ifade etmiyor.

Modelin hayata geçirilebilmesi için ilgili kurumlar tarafından değerlendirilmesi ve gerekli yasal düzenlemelerin yapılması gerekiyor.

Emekli maaşlarının hesaplanmasına yönelik tartışmalar devam ederken, akademik çalışmada ortaya konulan asgari ücret endeksli modelin sosyal güvenlik politikaları açısından nasıl değerlendirileceği merak konusu oldu.