Aydınlık arşivinde Susurluk gerçeği: ‘Üzerine gidilmesi için siyasi irade lazım’

Susurluk kazasının 30. yıl dönümünde Aydınlık arşivi, olayın öncesindeki uyarılara ve karanlık ilişkilere ışık tutuyor. 3 Kasım 1996 tarihinde Balıkesir’in Susurluk ilçesinde meydana gelen trafik kazası; araçta bulunan Emniyet Müdürü Hüseyin Kocadağ ve Abdullah Çatlı’nın hayatını kaybetmesi, DYP Milletvekili Sedat Bucak’ın ise yaralanmasıyla Türk siyasetinin dönüm noktalarından biri oldu.

Olayın 30. yıl dönümünde, döneme ışık tutan Aydınlık arşivi, kazanın yalnızca kazayla sınırlı kalmadığını; öncesindeki uyarılar, resmi raporlar ve yürütülen ısrarlı mücadelenin kesiştiği bir süreci barındırıyor. Aydınlık arşivindeki belgeler, Susurluk gerçeğinin kaza anından çok daha önce kamuoyunun gündemine taşındığını ortaya koyuyor.

Kazadan kısa bir süre önce, 21 Eylül 1996 tarihinde Doğu Perinçek “Yeni MİT Raporu” hakkında kamuoyuna açıklamalarda bulundu. 22 Eylül tarihli Aydınlık sayısında ise Abdullah Çatlı’nın Mehmet Özbay sahte kimliğini kullandığı ve çeşitli karanlık olaylarla bağlantıları olduğu bilgileri yayımlandı.

Kaza sonrasında araçtan çıkan ruhsatlı/ruhsatsız silahlar, özel teçhizatlar ve sahte kimlikler, devlet görevlileri, siyaset ve suç örgütleri arasındaki bağların sorgulanmasında belirleyici oldu. Aydınlık, o dönemde diğer basın organlarının yeterince üzerine gitmediği bu iddiaları sayfalarına taşıyarak olayın derinlemesine araştırılması yönünde önemli bir yayıncılık refleksi sergiledi.

Aydınlık’ın 1997 yılındaki değerlendirmelerinde ve TBMM Susurluk Komisyonu raporu aktarımlarında, kazadaki kişilerin bir arada bulunmasının “basit bir tatil gezisi” açıklamasıyla bağdaşmadığı vurgulandı. Raporda, bazı silah ve mermilerin emniyet ve özel harekat kaynaklarıyla olan bağlarına dikkat çekilirken, Çatlı’nın uluslararası hareketliliği ve yurtdışı bağlantılarının ise komisyon tarafından yeterince araştırılamadığı kaydedildi.

Sürecin en kritik eşiklerinden biri, komisyonun dönemin siyasi figürlerini ve sorumlularını dinleme kararından bir süre sonra geri adım atması oldu. Aydınlık, “Susurluk’un üzerine yürümek için siyasi irade lazım” başlığıyla yayımladığı takip yazılarında, siyasi baskılar ve irade eksikliği nedeniyle soruşturmanın sınırlı kaldığını ve asıl odak noktalarına tam anlamıyla ulaşılamadığını belirtti.

Aydınlık’ın yıllara yayılan ısrarlı mücadelesi; Gladyo, mafya ve devlet içindeki illegal yapılanmaların deşifre edilmesinde ve olayın üzerindeki sis perdesinin aralanmasında öncü bir rol oynadı. Arşivdeki belgeler, MİT raporlarına yansıyan mali ilişkiler ve iddialarla birlikte değerlendirildiğinde, Susurluk dosyasının Türkiye’nin siyasi hafızasındaki yerini kez daha gözler önüne seriyor.