Üç sendikadan ortak çağrı: İşçiler yoksa, adil geçiş de yok

İnşaat, kâğıt-selüloz ve basın-matbaacılık işkollarında örgütlü Dev Yapı-İş, Tümka-İş ve DİSK Basın-İş sendikaları, yeşil ve dijital dönüşümün çalışma yaşamına etkilerine ilişkin “Emek Eksenli Bir Adil Geçiş İçin Ortak Tutum Belgesi” yayımladı.

Dönüşümün yalnızca teknolojik ve çevresel değişikliklerden ibaret olmadığı belirtilen açıklamada, işçilerin ücretlerinin, çalışma koşullarının, örgütlenme haklarının ve sosyal güvencelerinin korunması gerektiği vurgulandı.

Sendikalar, dönüşümün maliyetinin işçilere yüklenmesine karşı çıkarak karar alma süreçlerinde işçilerin ve sendikaların doğrudan yer almasını talep etti.

‘YEŞİL DÖNÜŞÜM KENDİLİĞİNDEN ADİL DEĞİLDİR’

Ortak belgede, yeşil dönüşümün mevcut eşitsizlikleri ortadan kaldırmadığı, gerekli önlemler alınmadığında taşeronlaşma, güvencesizlik, kayıt dışı çalışma ve sendikasızlaşmayı derinleştirebileceği belirtildi.

Yeni teknolojiler, üretim süreçleri, dijital gözetim sistemleri ve iklim krizinin işçiler açısından yeni sağlık ve güvenlik riskleri yarattığına dikkat çekilen açıklamada, “Bir iş güvenli değilse, yeşil de değildir” ifadelerine yer verildi.

Dönüşümün nasıl gerçekleştirileceği kadar maliyetinin kim tarafından karşılanacağı ve kazanımlarının nasıl paylaşılacağının da belirleyici olduğu vurgulandı.

‘DÖNÜŞÜMÜN MALİYETİ İŞÇİLERE YIKILAMAZ’

Sendikalar, adil geçiş politikalarının işçi temsilcilerinin katılımı olmadan belirlenmesine ve yeni istihdam alanlarının düşük ücretli, geçici ve sendikasız çalışma üzerine kurulmasına karşı çıktı.

Açıklamada, kamu teşviklerinin ve emisyon ticaretinden elde edilen gelirlerin işçi hakları gözetilmeden kullanılmasına da itiraz edildi.

Kadınların, gençlerin, göçmenlerin, engellilerin ve güvencesiz çalışanların dönüşüm süreçlerinde dışlanmaması gerektiği belirtilerek toplumsal cinsiyet eşitliğinin adil geçişin temel unsurlarından biri olduğu ifade edildi.

SENDİKALARDAN İŞ GÜVENCESİ VE TOPLU SÖZLEŞME TALEBİ

Ortak tutum belgesinde, dönüşümün işçiler açısından güvence altına alınması için talepler sıralandı.

Sendikalar; teknolojik değişim ve üretim dönüşümleri karşısında iş güvencesi sağlanmasını, ücretli ve iş garantili yeniden eğitim programlarının oluşturulmasını, yeni yeşil işlerin kadrolu ve sendikalı olmasını istedi.

Bu hakların toplu iş sözleşmelerine (TİS) dahil edilmesi, fabrika kapanışları ve sektörel daralmalarda gelir güvencesi sağlanması, işçilerin başka işlere yerleştirilmesi için sosyal planlar hazırlanması talep edildi.

Kadın işçiler için eşit ücret, kreş hakkı, bakım izinleri, şiddet ve tacizden arındırılmış işyerleri ile sendikal temsilde eşit katılımın güvence altına alınması istendi.

ORTAK MÜCADELE KARARI

Dev Yapı-İş, Tümka-İş ve DİSK Basın-İş, ortak taleplerini hayata geçirmek amacıyla her sendikada adil geçiş komisyonları oluşturacaklarını duyurdu.

İşyerlerinde istihdam, teknoloji, beceri, iş güvenliği ve toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin çalışmalar yürütüleceği; adil geçiş taleplerinin toplu iş sözleşmesi görüşmelerine taşınacağı belirtildi.

Sendikalar ayrıca ortak eğitimler, forumlar, basın açıklamaları ve sektörel izleme raporlarıyla mücadeleyi sürdüreceklerini açıkladı.

Kamu kurumlarına, işveren örgütlerine ve yerel yönetimlere de çağrı yapılan açıklamada, dönüşüm politikalarının işçilerle birlikte hazırlanması gerektiği vurgulandı.

Ortak tutum belgesi şu sözlerle sonlandırıldı:

“Güvenli değilse, yeşil değildir.

Güvenceli değilse, adil değildir.

İşçiler yoksa, geçiş yoktur.