AYM'den ev, arsa ve tarla sahiplerine rayiç bedel kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM), ev, arsa ve tarla gibi paylı mülkiyete konu taşınmazlarda hissedarları ilgilendiren bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, taşınmazdaki payını üçüncü kişiye satan hissedarın ardından diğer paydaşların ön alım hakkını kullanmak amacıyla açtığı davalarda, bedelin hakim tarafından rayiç değer üzerinden belirlenmesini öngören düzenlemenin bazı ifadelerini iptal etti. Kararın gerekçesinde mülkiyet hakkına getirilen sınırlamalar üzerinde duruldu.

Hisseli ev, arsa ve tarlalarda ön alım hakkı nedir?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 732. maddesi uyarınca, paylı mülkiyete konu bir taşınmazda hissedarlardan birinin payını üçüncü kişiye satması durumunda diğer paydaşlar ön alım hakkını kullanabiliyor.

Bu kapsamda hissedarlar, satışı gerçekleştirilen payın kendi adlarına tescil edilmesi amacıyla dava açabiliyor. Söz konusu hak, hisseli evlerin yanı sıra arsa ve tarla gibi taşınmazları da kapsıyor.

Rayiç bedel düzenlemesinde hangi hükümler iptal edildi?

Türk Medeni Kanunu'na eklenen düzenleme, ön alım davalarında taşınmaz payının rayiç değerinin hakim tarafından gecikmeksizin belirlenmesini öngörüyordu.

Ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaşın, belirlenen rayiç bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini mahkemenin verdiği kesin süre içerisinde nakit olarak yatırması gerekiyordu. Ödemenin yapılmaması halinde taşınmaz payının davacı adına tesciline karar verilemiyordu.

Anayasa Mahkemesi, yaptığı inceleme sonucunda düzenlemede bulunan “rayiç bedeli”, “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ifadelerinin iptal edilmesine hükmetti.

AYM mülkiyet hakkına ilişkin sınırlamayı değerlendirdi

Düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla bazı mahkemeler ve 137 milletvekilinin imzasıyla Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunuldu.

Başvuruları değerlendiren Yüksek Mahkeme, ön alım hakkının kullanılabilmesi için öngörülen ödeme koşullarını mülkiyet hakkı kapsamında inceledi.

AYM, hakim tarafından belirlenen rayiç bedelin ödenmesine ilişkin zorunluluğun paydaşların mülkiyet hakkını kullanmasını engelleyebilecek nitelikte olduğu sonucuna ulaştı.

Rayiç bedel iptal kararı ne zaman uygulanacak?

Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.

Böylece hisseli taşınmazlarda ön alım hakkının kullanılmasına ilişkin iptal edilen ifadeler, belirlenen sürenin sonunda yürürlükten kalkacak.

Karar, ev, arsa ve tarla gibi paylı mülkiyete konu taşınmazlarda ön alım hakkını kullanmak isteyen hissedarları ilgilendiriyor.