Görme engelli Nisa, yapay zeka destekli sensör ve pompayla tedavisini yönetiyor

İstanbul, Acıbadem Ataşehir Hastanesi — 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde düzenlenen etkinlikte, diyabetin erken tanısı, organlar üzerindeki etkileri, GLP-1 grubu ilaçların doğru kullanımı ve tedavide yararlanılan yeni teknolojiler ele alındı. Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof.

Dr. M. Temel Yılmaz, Türkiye’de diyabetin hızla arttığını, GLP-1 analoglarının tıbbın önemli buluşlarından biri olduğunu ancak reçetesiz kullanılmaması gerektiğini vurguladı. Etkinlikte ayrıca diyabet tedavisiyle sağlıklarına kavuşan hastalar deneyimlerini paylaştı.

Etkinlikte öne çıkan uzman uyarıları

Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, diyabetin 0-90 yaş aralığında her yaşta ortaya çıkabildiğini ve iyi izlenmediğinde kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ile bacak ampütasyonları gibi ciddi organ hasarlarına yol açtığını söyledi.

Prof. Dr. Yılmaz, diyabetin mikrobik etkeni olmayan bir pandemi gibi hızla yayıldığını belirterek, ülke verilerinde her 10 yılda görülme sıklığının yüzde 100 arttığını ve GLP-1 analoglarının doğru kullanımının önemli olduğunu, ancak bu ilaçların reçetesiz satılmaması gerektiğini vurguladı.

Acıbadem Ataşehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu, teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini, sensörler ve insülin pompalarının özellikle çocuk sahibi ailelerde gece hipoglisemi endişesini azaltabildiğini belirtti.

Sürekli glikoz izleme ve insülin pompalarındaki gelişmeler

Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, geçmişte parmaktan yapılan günlük birkaç ölçümle yürütülen takibin, sürekli glikoz ölçen sensörler sayesinde çok daha ayrıntılı hale geldiğini aktardı. Günde dört-beş kan şekeri ölçümüyle pek çok değişimin gözden kaçtığını, sürekli glikoz takip sistemlerinin yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yapmaya başlayınca atlanan noktaların görüldüğünü ifade etti ve bu teknolojinin gelişmeye devam edeceğini, zamanla insülin iğneleri ve enjeksiyonların tarihe karışabileceğini söyledi.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu cilt altı şeker ölçüm cihazlarının tedavi açısından sağladığı faydaları anlattı. Sürekli ve düzenli ölçüm sayesinde glikozdaki zikzakların hücreleri yorduğunu, bunun organlarda bozulmaya yol açtığını, gece uykusunda bile şeker seviyesinin izlenebilmesinin tedavi yönetimini kolaylaştırdığını belirtti.

Bu cihazların diyabet merkeziyle ölçüm sonuçlarının paylaşılmasına imkân verdiğini söyledi.

Hastaların deneyimleri: Kilo kaybı ve yaşam kalitesinde artış

Etkinlikte tedaviyle başarıya ulaşmış hastalar deneyimlerini aktardı. Yıllarca kilo sorunuyla mücadele eden 46 yaşındaki Selin Oral, sağlık ekibinin kontrolünde uygulanan ilaç, beslenme ve egzersiz programıyla yaklaşık 38 kilo vererek 70’li kilolara indiğini, yarı maratona hazırlanacak düzeye geldiğini anlattı.

Oral, tedavi sürecinde önce yürüyüş, ardından koşuya geçtiğini, en son 15,5 kilometre koştuğunu ve Nisan ayında Prag’da düzenlenecek yarı maratona katılmayı planladığını paylaştı.

Aynı etkinlikte hikâyesini anlatan İlhan Güngördü, kan şekeri 600 ile komaya girerek günlerce hastanede yattığını ve tedavi sürecinde 52 kilo vererek diyabet, hipertansiyon ve karaciğer yağlanması gibi sorunları nasıl geride bıraktığını anlattı. Bu kişisel öyküler, diyabetin doğru yönetildiğinde hastaların yaşam kalitesinin nasıl iyileştiğini göstermeye dönük örnekler sundu.

Görme engelli hasta Nisa Güner’in dijital çözümü

Retinitis pigmentosa nedeniyle 12 yaşından sonra görme yetisini kaybeden 24 yaşındaki psikolog Nisa Güner, 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı aldı. Tanıdan itibaren glikoz sensörü kullanan Güner, son altı aydır tedavisini dijital insülin pompasıyla sürdürüyor.

Görme engeli nedeniyle pompayı tek başına kullanamayacağı yönündeki kaygılara rağmen, sensör ve pompadan gelen verileri ekran okuyucu aracılığıyla sesli olarak takip ettiğini anlattı.

Güner, glikoz seviyesindeki değişimleri gösteren grafikleri yapay zekâya yükleyerek betimlemesini istediğini, pompayı kullanmaya başladığından beri herhangi bir sorun yaşamadığını söyledi. İstanbul’da beş ay tek başına yaşadığı bir eğitim programını kimsenin yardımına ihtiyaç duymadan tamamladığını belirten Güner, teknoloji doğru kullanıldığında engelleri kaldırabildiğini ve başka ülkelerde pompa kullanan görme engelli kadınları görüp kendisinin de yapabileceğine karar verdiğini dile getirdi.

Veriler ve hedefler

Etkinlik kapsamında paylaşılan merkez verileri, Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait kayıtlara dayandırıldı. Bu verilere göre her 10 diyabet hastasından 7’sinde aşırı kiloluluk veya obezite sendromu bulunuyor; hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülüyor; her iki diyabet hastasından biri aynı zamanda kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor.

Veriler yanı sıra tedaviye başlanmasının ardından hastaların hemoglobin A1c değerlerinin dünya ortalamasının altına gerilediği paylaşıldı. Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, DİYAM bünyesinde 100 bin diyabet hastasının kaydını tutmayı hedeflediklerini belirtti ve bu hedefe ulaşılmasının akademik çalışmalara önemli katkı sunacağını ifade etti.

Uzmanlar, GLP-1 grubu ilaçların diyabet tedavisinde önemli bir gelişme olduğunu ancak hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibi kontrolünde kullanılmasının şart olduğunu vurguladı. Prof. Dr. Yılmaz, bazı klinik durumlarda bu ilaçların uygun olmayabileceğini belirterek tedavi öncesi gerekli kontrollerin yapılmasının şart olduğunu, ilacın reçetesiz alınabilmesinin ise önemli bir sorun teşkil ettiğini söyledi.

Etkinlikte sunulan bilgiler ve hasta öyküleri, erken tanı, sürekli takip ve uygun teknoloji kullanımının diyabet yönetiminde belirleyici olduğunu, doğru uygulandığında hastalığın yol açtığı ağır sonuçların büyük ölçüde önlenebileceğini gösterdi. Hastaların deneyimleri, teknolojinin erişilebilir ve doğru kullanıldığında bağımsız yaşamı desteklediğini ortaya koydu.