Haftanın tarihine bakış

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa önderliğindeki Türk ordusu, 9 Eylül 1922'de İzmir'e girerek şehri düşman işgalinden kurtardı. Milli Mücadele'nin askeri safhasını taçlandıran bu zafer, Lozan Barış Antlaşması'na uzanan sürecin de önünü açtı.

Kurtuluş Savaşı'nın son safhası olan ve Türk ordusunun Anadolu'yu işgal eden Yunan birliklerine karşı 26 Ağustos 1922'de başlattığı Büyük Taarruz'da 30 Ağustos'ta kesin sonucun elde edilmesiyle Mustafa Kemal Paşa, ordulara bir bildiri yayımlayarak tarihi "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" emrini verdi.2 Eylül'de Uşak'a girildi.

Dumlupınar Meydan Muharebesi'nde kendisinin de haberi olmadan Yunanistan Küçük Asya Ordusu'nun Başkomutanlığına getirilen General Nikolaos Trikupis, Afyonlu Ahmet Çavuş tarafından tutsak edildi. Türk birlikleri, İzmir'e doğru hızla ilerledi.

Yunan birlikleri ve Rum siviller, Anadolu'dan çekildi. 9 Eylül 1922 sabahı Ahmet Zeki Bey komutasındaki 2. Süvari Fırkası, ardından Mürsel Paşa komutasındaki 1. Süvari Fırkası birlikleri ile 5. Süvari Kolordusu Komutanı Mirliva Fahrettin Paşa komutasındaki birlikler İzmir'e girdi.

Yunan bayrağı indirilerek yerine Türk bayrağı göndere çekildi. Belkahve'den tarihi günü izleyen Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, yanında Fevzi ve İsmet Paşalar ile 10 Eylül sabahı İzmir'e geldi ve Fahrettin Paşa ile buluşarak Hükümet Konağı'na gitti, konağın balkonundan, başarıyı millete mal eden bir konuşma yaptı.

İzmir'in kurtuluşu, Milli Mücadele'nin sona ererek Türk milletinin kurtuluşu ve bağımsızlığını elde edişinin simgesi oldu. TSK üçüncü kez yönetime el koydu27 Mayıs 1960 ve 12 Mart 1971'deki muhtıra sonrasında Türk demokrasisi, ordunun 12 Eylül 1980'de yönetime bir kez daha el koymasıyla tekrar kesintiye uğradı.

Parlamento feshedildi, siyasi faaliyetler durduruldu, tüm yurtta sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren, 13 Eylül 1980'de devlet başkanlığını üstlendi.12 Eylül dönemindeki Milli Güvenlik Konseyi üyeleri ile bu dönemde kurulan hükümetler ve Danışma Meclisi'nde görev alanların yargılanmasını önleyen Anayasa'nın geçici 15. maddesinin, 12 Eylül 2010'da yapılan referandumun ardından yürürlükten kaldırılmasıyla darbecilerin yargılanmasının önü açıldı.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, referandumun ardından gelen şikayet dilekçelerini değerlendirerek, 12 Eylül sürecine ilişkin soruşturma başlattı. Savcılığın hazırladığı iddianame, Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesince kabul edildi.

Askeri yönetimin hayatta kalan üyelerinden dönemin Genelkurmay Başkanı, 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren ile dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı emekli Orgeneral Tahsin Şahinkaya'nın yargılanmasına Nisan 2012'de başlandı. Davayı 18 Haziran 2014'te karara bağlayan Ankara 10.

Ağır Ceza Mahkemesi, sanıklar Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya'yı, 765 sayılı TCK'nin "devlet kuvvetleri aleyhine cürümler" başlıklı 146. maddesi uyarınca önce "ağırlaştırılmış müebbet hapis" cezasına çarptırdı, ardından takdiri indirimle bu cezaları "müebbet hapis cezasına" çevirdi. Mahkeme, Evren ve Şahinkaya hakkında, "askeri rütbelerin sökülmesini" düzenleyen Askeri Ceza Kanunu'nun 30. maddesinin uygulanmasına da karar verdi.

Evren ile Şahinkaya'nın avukatı, kararın bozulması istemiyle, Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesine temyiz dilekçesi verdi. Yargıtay 16. Ceza Dairesinde temyiz incelemesi sürerken, Kenan Evren 9 Mayıs 2015'te, Tahsin Şahinkaya 9 Temmuz 2015'te hayatını kaybetti.

Ölümleri nedeniyle Evren ve Şahinkaya hakkında "kamu davasının ortadan kaldırılmasına" karar verildi. Belli başlı öteki olaylar7 Eylül1533- İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth, Greenwich'te doğdu.1822- Portekiz sömürgesi Brezilya bağımsızlığına kavuştu.1909- Amerikalı yönetmen Elia Kazan İstanbul'da doğdu.1923- İkdam, Akşam, İleri, Tercümanı Hakikat, Tevhidi Efkar, Tanin, Vatan ve Vakit gazeteleri, dizgici grevi nedeniyle çıkamayınca ortaklaşa "Müşterek" gazetesini yayımlamaya başladılar.

Müşterek gazete iki hafta çıktı.1936- İstanbul ve Ankara radyo şirketleri, satın alınarak devletleştirildi.1936- Harp Okulu, İstanbul'dan Ankara'ya taşındı.1938- Hatay Devleti Anayasası kabul edildi.1946- Türkiye'de ilk büyük devalüasyon yapıldı. 1,83 lira olan ABD dolarının fiyatı, yüzde 54 artırılarak 2,83 liraya çıkarıldı.1956- Birleşmiş Milletler tarafından Köleliğin, Köle Ticaretinin ve Köleliğe Benzer Kurum ve Uygulamaların Kaldırılması Ek Sözleşmesi kabul edildi.1977- İstanbul'da tüp gaz kuyrukları oluştu.1982- Esenboğa katliamı sanığı Levon Ekmekçiyan, ilk celsede ölüm cezasına çarptırıldı.1986- Şili'de Augusto Pinochet suikasta uğradı, beş koruması öldü.2005- Türk sinemasının jönlerinden Efkan Efekan, akciğer kanseri tedavisi gördüğü hastanede 70 yaşında hayatını kaybetti.2016- Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 534 gün geçirerek "uzayda kesintisiz en uzun süre kalan Amerikalı" olan astronot Jeff Williams, dünyaya döndü.2017- Türkiye'nin ilk kadın bakanı Türkan Akyol, tedavi gördüğü hastanede 89 yaşında hayatını kaybetti.2020- Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'daki Ceza Mahkemesi, Cemal Kaşıkçı cinayetiyle ilgili davada yargılanan sanıklardan 5'ine 20'şer, birine 10, 2 kişiye de 7'şer yıl hapis cezası verdi.2021- ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) Mars'a gönderdiği Perseverance keşif aracı, Mars'tan ilk kaya örneğini aldı.2023- Kripto para borsası Thodex'in kurucusu Faruk Fatih Özer ile iki kardeşi, 11 bin 196 yıl 10 ay 15'er gün hapis cezasına çarptırıldı.8 Eylül1529- Kanuni Sultan Süleyman Budapeşte'yi fethetti.1609- Mimar sedefkar Mehmed Ağa, I.

Ahmed'in isteği üzerine, Sultanahmed Külliyesi'nin inşasına başladı. Külliye, sekiz yıl sonra tamamlandı ve kullanıma sunuldu.1862- Osmanlı Devleti ile Büyük Avrupa devletleri arasında İstanbul Protokolü imzalandı.1931- Bulgaristan'da yayımlanan "Yüzellilikler"in gazetesi "Açık Söz" kapatıldı.1946- Bulgaristan'da referandum sonucu monarşi sona erdi.1951- 48 Birleşmiş Milletler üyesi ile Japonya arasında resmi barış anlaşması imzalandı.1954- SEATO (Güneydoğu Asya Paktı) kuruldu.1968- Balkan Atletizm Yarışmaları'nda maraton dalında İsmail Akçay birinci, Hüseyin Aktaş ikinci oldu.1977- İkinci Milliyetçi Cephe hükümetinin "Ekonomik İstikrar Önlemleri Paketi" açıklandı.2004- Kastamonu'nun Küre ilçesinde Etibank'a ait bakır madeninde tünel çalışmaları sırasında kaynak yapılırken gaz sıkışması sonucu çıkan yangında 19 işçi öldü, 19 işçi yaralandı.2011- Alevi çalıştayları sonucunda alınan kararlar doğrultusunda Alevilik, din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarında yer aldı.

Buna göre, 2011-2012 eğitim öğretim yılından itibaren ilköğretim 4. sınıftan lise son sınıfa kadar din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarında Alevilik konusunun işlenmesine karar verildi.2015- Iğdır'dan yola çıkan ve Dilucu Sınır Kapısı'nda görevli polis memurlarını taşıyan servis minibüsü ile koruma görevi yapan otomobilin, Aralık ilçesine bağlı Hasanhan köyü yakınlarından geçişi sırasında uzaktan kumandalı bomba patlatıldı. Saldırıda 13 polis şehit oldu, 4 polis yaralandı.2016- MHP Milletvekili Meral Akşener, partisinden ihraç edildi.2016- Gün ışığından daha fazla yararlanmak amacıyla yaz saati uygulamasının her sene yıl boyu sürdürülmesine ilişkin karar, Resmi Gazete'de yayımlandı.2017- Eski Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan, eski Halk Bankası Genel Müdürü Süleyman Aslan, eski Halk Bankası Genel Müdür Yardımcısı Levent Balkan ile Abdullah Happani hakkında ABD'de tutuklama kararı çıkartıldı.2020- Bosna Savaşı'nda (1992-1995) Boşnak sivillere karşı savaş suçu işlemekten aranan eski Sırp komutan Ratko Djurkovic, Bosna Hersek'in kuzeydoğusundaki Ugljevik kasabasında yakalandı.2020- Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde 2013'te 52 kişinin yaşamını yitirdiği terör saldırısının sorumlularından Ercan Bayat, Hatay'da yakalandı.2022-DEAŞ'ın en önemli üst düzey yöneticilerinden "Abu Zeyd/Üstad Zeyd" kod adlı terörist Bashar Hattab Ghazal Al Sumaidai Türkiye'de yakalandı.2022- İngiltere Kraliçesi 2.

Elizabeth, 96 yaşında vefat etti. Elizabeth'in ölümünün ardından 73 yaşındaki oğlu Charles tahta geçerek İngiltere Kralı oldu.2024- Milli basketbolcu İlkan Karaman, hayatını kaybetti.