Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2026 sonuçları
- Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 6-17 yaş grubundaki bireylerin bilişim teknolojilerini kullanım durumlarını, amaçlarını ve bu kullanımların çocukların yaşamları üzerindeki etkilerini ölçlemek üzere gerçekleştirildi
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 6-17 yaş grubundaki bireylerin bilişim teknolojilerini kullanım durumlarını, amaçlarını ve bu kullanımların çocukların yaşamları üzerindeki etkilerini ölçlemek üzere gerçekleştirildi. Araştırmada, 6-10 yaş grubundaki çocuklardan soruları kendilerinin veya bir yakınlarının yardımıyla; 11-17 yaş grubundaki çocuklardan ise herhangi bir yardım almadan yanıtlamaları istendi.
Bu haberde, farklı bir yaş grubu belirtilmediği sürece "çocuk" ifadesi 6-17 yaş grubunu tanımlamaktadır. Araştırma bulguları cep telefonu, internet, sosyal medya, dijital oyunlar, üretken yapay zeka kullanımı ve siber zorbalığa ilişkin ayrıntılı veriler içeriyor.
Cep telefonu ve internet kullanım oranları
Araştırmaya göre 6-17 yaş grubundaki çocukların%80,1’i cep telefonu/akıllı telefon kullandığını belirtti. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaş için%66,2, 11-17 yaş için ise%89,8 olarak kaydedildi. Cep telefonu kullanan çocukların%97,4’ü düzenli cep telefonu/akıllı telefon kullandığını beyan etti.
Kullanım amaçlarında 6-10 yaş grubunda%73,3 ile oyun oynama ilk sırada yer alırken, 11-17 yaş grubunda%87,8 ile internette gezinme en yaygın amaç oldu.
Düzenli cep telefonu/akıllı telefon kullanan çocukların%37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini belirtti. Bu oran yaşa göre farklılık gösterdi; 6-10 yaş grubunda%17,2, 11-17 yaş grubunda%48,0 oldu. Araştırma, cep telefonu kullanım sıklığının yaşla birlikte belirgin biçimde arttığına işaret etti.
İnternet kullanım alışkanlıkları ve amaçları
Çocuklarda internet kullanım oranı%92,7 olarak ölçüldü. Yaşa göre dağılımda 6-10 yaş grubunda%86,6, 11-17 yaş grubunda ise%96,9 oranları görüldü. Düzenli internet kullanan çocuklardan, günde iki saat ve daha fazla süre internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi%53,0, hafta sonu ise%63,4 oldu. Bu veriler internet kullanım süresinin hafta sonları arttığını ortaya koyuyor.
İnternet kullanım amaçları arasında ilk sırayı%86,2 ile video izleme aldı. Bunu%80,3 ile ders çalışma, ödev/sunum hazırlama ve%75,1 ile sosyal medya kullanımı takip etti. En az yapılan çevrim içi faaliyet ise%17,9 ile çevrim içi derse veya kursa katılma oldu.
Bu dağılım, çocukların interneti daha çok eğlence ve eğitim amaçlı kullandıklarını gösteriyor.
Sosyal medya ve dijital oyun kullanımı
Sosyal medya kullanan çocukların oranı%69,8 oldu. Cinsiyete göre dağılımda erkek çocukların%71,4’ü, kız çocukların ise%68,1’i sosyal medya kullandığını bildirdi. Yaş gruplarında ise 6-10 yaş için%50,2, 11-17 yaş için%83,4 oranları görüldü.
Dijital oyun oynadığını belirten çocukların oranı%68,1 olarak kaydedildi. Cinsiyete göre dijital oyun oynama oranı erkek çocuklarda%77,4, kız çocuklarda%58,2 olarak belirtildi. Yaş gruplarına göre dijital oyun oynama oranı 6-10 yaş grubunda%69,1, 11-17 yaş grubunda%67,3 oldu.
Düzenli olarak dijital oyun oynayan çocukların%92,7’si düzenli oyun oynadığını beyan etti ve en çok tercih edilen oyun türü%48,1 ile macera/aksiyon oldu. Bunu%44,5 ile strateji/taktik ve%41,6 ile spor oyunları izledi.
Çocuklara dijital oyun oynamaya ilişkin kişisel düşünceleri sorulduğunda, 6-10 yaş grubunda%34,7 ile "fazla oyun oynamanın sorumluluklarını aksatmasına neden olması" ilk sırada yer aldı. 11-17 yaş grubunda ise%34,5 ile "ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadıklarını düşünmeleri" en sık bildirilen görüş oldu.
Ekran süresinin yaşam üzerindeki etkileri
Çocuklara ekran başında geçirdikleri sürenin yaşamları üzerindeki etkilerine ilişkin sorulduğunda;%48,3’ü "Daha az kitap okuyorum",%42,2’si "Daha az ders çalışıyorum",%33,0’ü "Ailemle daha az vakit geçiriyorum",%26,8’i "Arkadaşlarımla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynuyorum" ve%25,4’ü "Daha az uyuyorum" ifadelerine "Katılıyorum" veya "Kısmen katılıyorum" yanıtını verdi. Bu sonuçlar, ekran süresinin pek çok çocukta sosyal ve eğitimsel alışkanlıklarda değişime yol açtığını gösteriyor.
Üretken yapay zeka kullanımı ve nedenleri
11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanan çocukların oranı%63,0 olarak ölçüldü. Cinsiyete göre bu oran erkek çocuklarda%60,6, kız çocuklarda%65,5 oldu; kız çocuklarının üretken yapay zeka kullanımı erkeklere göre daha yüksek görünmekte.
Üretken yapay zekanın kullanım amaçlarında en yüksek oran%88,1 ile örgün eğitim amacıyla kullanım oldu. Bunu%58,6 ile özel amaçlarla kullanım izledi.
Yapay zeka kullanmama nedenleri arasında ilk sırada%68,9 ile "yapay zekanın varlığından haberdar olmama" yer aldı. Bunu%21,1 ile "ihtiyaç duymama",%18,7 ile "nasıl kullanılacağını bilmeme" ve%16,1 ile "gizlilik, güvenlik veya emniyetle ilgili endişeler" izledi.
Siber zorbalık deneyimleri
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı%10,2, siber zorbalık yapan çocukların oranı%4,6 ve siber zorbalığa tanıklık eden çocukların oranı%23,6 oldu. 11-17 yaş grubundaki siber zorbalığa maruz kalan çocukların%73,3’ü bu zorbalığı gerçekleştiren kişinin yüz yüze tanışılan arkadaşı veya akranı olduğunu belirtti.
Dijital ortamlar arasında siber zorbalığa maruz kalınan mecralar içinde%56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları ilk sırada yer aldı; bunu%51,1 ile telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar,%40,7 ile sosyal medya platformları,%24,9 ile internet oyunları,%20,6 ile cep telefonu aramaları ve%16,3 ile sohbet odaları takip etti.
Siber zorbalık türleri incelendiğinde, çocukların karşılaştığı en yaygın zorbalık biçimi%80,3 ile kırıcı veya incitici mesajlar gönderilmesi oldu. Bunu%20,3 ile çocuklar hakkında kırıcı veya incitici mesajların başkalarına iletilmesi veya paylaşılması ve%15,8 ile asılsız söylenti ve hikayelerin yayılması izledi.
Zorbalığın nedenlerine ilişkin değerlendirmede çocukların%60,4’ü davranış biçimlerini,%33,1’i fiziksel özelliklerini veya dış görünüşlerini,%4,4’ü ailelerinin nereli olduğunu ya da kökenlerini,%2,4’ü maddi durumlarını,%1,7’si ise engellerini neden olarak belirtti;%9,4 ise "diğer" yanıtını verdi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalıkla ilgili deneyimlerden en az birini yaşayanların oranı%28,1 oldu. Bu çocuklara yaşadıklarının okula devam durumlarını etkileyip etkilemediği sorulduğunda,%7,8’i etkilediğini belirtti; bu oran erkek çocuklarda%5,3, kız çocuklarda%10,5 olarak kaydedildi.
Araştırma bulguları, çocukların bilişim teknolojileriyle olan etkileşimlerinin çok boyutlu olduğunu; kullanım amaçları, sıklığı ve içeriğinin yaş ve cinsiyete göre farklılık gösterdiğini ortaya koyuyor. Ayrıca ekran sürelerinin eğitim ve sosyal yaşam üzerinde çeşitli etkilerinin olduğu ve siber zorbalığın özellikle arkadaş/akran ilişkileri üzerinden sıkça yaşandığı dikkat çekiyor.
Bu sonuçlar, aileler, eğitimciler ve politika yapıcılar için çocukların güvenli ve bilinçli dijital kullanımını destekleyecek önlemlerin önemini vurguyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Spor
Yayın: 20 Kasım 2026 09:38 · Kaynak: haberege.com.tr