Ekonomide büyük panik: 3 bin şirketin parası da fonlarda kalmış

Fon soygunu tartışmalarının ardından tasfiyeye alınan yatırım fonlarında yaklaşık 3 bin şirketin 116 milyar liralık kaynağı bulunduğu ortaya çıktı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ekonomistlerinin analizine göre, söz konusu şirketlerin ekonomideki toplam ağırlığı sınırlı olsa da bazı firmaların nakit akışı üzerindeki riskler devam ediyor.

TCMB’nin Merkezin Güncesi blogunda Ünal Seven ve Kadir Gürci imzasıyla yayımlanan “Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?” başlıklı çalışmada, 17 Eylül 2026’da tasfiyesine karar verilen fonların şirketler üzerindeki etkileri değerlendirildi. Araştırma, firmaların fonlarda tuttuğu kaynakların büyüklüğünü, sektörel dağılımını ve finansmana erişim durumunu ortaya koydu.

TCMB ekonomistlerinin analizine göre, 15 Eylül 2026 itibarıyla tasfiye kapsamındaki yatırım fonlarında yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının toplam 116 milyar liralık bakiyesi bulunuyordu. Bu tutarın 57 milyar lirası para piyasası fonlarında, 31 milyar lirası hisse senedi fonlarında, 28 milyar lirası ise diğer serbest fonlarda tutuluyordu.

Fon yatırımlarının sektörler arasında belirgin bir yoğunlaşma göstermediğini belirleyen araştırmacılar, kaynakların yüzde 31’inin hizmet, yüzde 29’unun sanayi, yüzde 27’sinin ticaret ve yüzde 13’ünün inşaat sektöründeki firmalara ait olduğunu hesapladı. Böylece tasfiye sürecinin yalnızca belirli bir faaliyet alanını değil, ekonominin farklı sektörlerinde faaliyet gösteren şirketleri ilgilendirdiği görüldü.

Fonlarda yatırımı bulunan firmaların ekonomik büyüklüğünü de inceleyen TCMB ekonomistleri, söz konusu şirketlerin reel sektörün toplam aktiflerinin yüzde 1,2’sini oluşturduğunu belirledi. Araştırmaya göre bu firmaların toplam cirodaki payı yüzde 0,9, ihracattaki payı ise yüzde 1,1 düzeyinde kaldı.

Şirketlerin bankacılık sistemindeki ticari kredi bakiyesinin toplam içindeki payını da hesaplayan araştırmacılar, bu oranın yüzde 0,88 olduğunu açıkladı. TCMB analizinde, tasfiye kapsamındaki fonlarda kaynağı bulunan firmaların toplam ekonomik büyüklüğünün sınırlı olmasının yaygın bir finansal etkilenme riskini azalttığı değerlendirildi.

Araştırmada şirketlerin tasfiye sürecinden ne ölçüde etkilenebileceğini belirlemek amacıyla fon yatırımlarının dönen varlıklara oranı da incelendi. Fonlarda tuttuğu kaynağın dönen varlıklarına oranı yüzde 50’yi aşan şirketler yüksek maruziyet grubunda değerlendirilirken, bu firmaların toplam istihdam ve cirodaki payının yüzde 0,03 olduğu hesaplandı.

Yüksek maruziyet grubundaki şirketlerin toplam ticari kredilerdeki payının ise yüzde 0,02 düzeyinde kaldığını belirten araştırmacılar, bu grubun ekonomi genelindeki ağırlığının oldukça düşük olduğuna dikkat çekti. Bununla birlikte söz konusu oranlar, tek tek firmaların yaşayabileceği likidite sıkıntısının bulunmadığı anlamına gelmiyor.

TCMB ekonomistleri, fonlarda yatırımı bulunan şirketlerle ticari ilişki içindeki tedarikçilerin durumunu da değerlendirdi. Satışlarının yüzde 5’inden fazlasını bu firmalara yapan tedarikçilerin toplam istihdamdaki payının yüzde 1,2, cirodaki payının ise yüzde 1,5 olduğu belirlendi.

Çalışmada bu veriler üzerinden fon tasfiyelerinin ticari ilişkiler yoluyla diğer şirketlere yayılma riski ele alındı. Araştırmacılar, doğrudan fon yatırımı bulunan firmaların yanı sıra onlara mal ve hizmet sağlayan işletmelerin ekonomik büyüklüğünü de hesaba katarak reel sektör üzerindeki olası etkileri değerlendirdi.

Fon tasfiyesi nedeniyle kısa vadeli nakit ihtiyacı artan şirketlerin bankalardan finansman sağlamaya devam ettiğini belirleyen TCMB ekonomistleri, kredi verilerindeki değişime dikkat çekti. Haftalık istatistiklere göre söz konusu firmaların kullandığı kısa vadeli Türk lirası kredilerin toplam kredi kullanımları içindeki payı, tasfiye kararının ardından yükseldi.

Bu gelişmeyi şirketlerin bankacılık sisteminden finansmana erişimlerini sürdürdüklerinin göstergesi olarak değerlendiren araştırmacılar, TCMB’nin 1 Ekim 2026’da attığı likidite adımlarına da değindi. Makrofinansal istikrarı ve bankaların likidite yönetimini destekleyen önlemlerle KOBİ’lere yönelik düzenlemelerin, şirketlerin finansman ihtiyacının karşılanmasına katkı sağladığı ifade edildi.

Araştırmanın sonuç bölümünde, tasfiye kapsamındaki fonlarda kaynağı bulunan şirketlerin ekonomi genelindeki ağırlığının sınırlı olduğu vurgulandı. Yüksek maruziyet grubunun istihdam, ciro ve ticari kredi içindeki düşük payına dikkat çeken ekonomistler, fon tasfiyelerinin reel sektörde geniş çaplı bir etki oluşturma riskini değerlendirdi.

TCMB ekonomistleri, tasfiye sürecinde sağlanacak ilerlemenin ve bankacılık sisteminin likiditesini destekleyen önlemlerin olası riskleri sınırlamaya devam edebileceğini belirtti. Bununla birlikte çalışma, fonlarda bulunan 116 milyar liranın tamamının kaybedildiğini veya bütün şirketlerin aynı ölçüde zarar gördüğünü ortaya koymuyor.