Yeni Yalta Konferansı mı? Şi, Putin ve Trump'tan ilk 3'lü zirve
- Donald Trump, Şi Cinping ve Vladimir Putin yarın Çin'de ilk kez üçlü zirvede bir araya gelecek
- Ukrayna ve İran savaşlarının gölgesinde gerçekleşecek görüşme "yeni Yalta Konferansı" benzetmelerine yol açtı
Donald Trump, Şi Cinping ve Vladimir Putin yarın Çin'de ilk kez üçlü zirvede bir araya gelecek. Ukrayna ve İran savaşlarının gölgesinde gerçekleşecek görüşme "yeni Yalta Konferansı" benzetmelerine yol açtı.
Google'da DW'yi tercih edin ABD, Çin ve Rusya liderlerinin 19 Kasım'da Çin'in Shenzhen kentinde bir araya gelmesi bekleniyor Fotoğraf: AP Photo/picture alliance Reklam ABD, Rusya ve Çin'in devlet başkanları yarın ilk kez üçlü zirvede bir araya gelecek. Üçlü toplantı, Donald Trump, Vladimir Putin ve Şi Cinping'in Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesine katılmak üzere Çin'in Shenzhen kentinde bulunduğu sırada gerçekleştirilecek.
ABD'den yapılan açıklamada, görüşmede nükleer silahların azaltılması ve İran savaşının ele alınacağı belirtildi.
Trump'ın kurmayları daha önce görüşmede Ukrayna savaşının ise gündemde olmayacağını belirtmişti ancak ABD Başkanı aksi yönde mesaj verdi. Çin'e hareket etmeden önce uğradığı Filipinler'de gazetecilere konuşan Trump, Ukrayna savaşının sona erdirilmesini de görüşmeyi planladığını söyledi, bir kez daha "bir anlaşmanın çok yakın olduğunu" savundu.
ABD Başkanı Ukrayna ve İran'daki savaşların "bitmek üzere olduğu" yönünde sık sık demeçler veriyor, ancak analistler, tarihi nitelikteki buluşmaya rağmen somut bir ilerleme beklemiyor.
Uzmanlar, Rusya'nın Ukrayna konusunda kendi şartlarında bir anlaşmayı tartışmaya açmak isteyeceğini Washington'un önceliğinin ise İran ve nükleer silahlar olacağını belirtiyor. Çin'in hak iddia ettiği Tayvan ise Trump'ın öncelikli gündemi değil. Ada çip üretiminde kritik öneme sahip.
Rusya ile ABD arasındaki nükleer silah anlaşması Şubat ayında sona erdi. Böylece yarım yüzyılı aşkın bir süredir ilk kez dünyanın en büyük iki nükleer cephaneliğine yönelik sınırlamalar ortadan kalkmış oldu.
Trump, Washington ve Moskova arasındaki eski anlaşmanın süresini uzatmak yerine Çin'i de kapsayacak yeni bir anlaşma yapılmasını istiyor.
ABD ve Rusya'nın her birinin nükleer cephaneliğinde 5 binden fazla silah bulunurken Çin'de bu sayının 600'ün üzerinde olduğu tahmin ediliyor.
Shenzhen'e Trump'tan önce varan ve ev sahibi Şi ile ikili görüşme gerçekleştiren Putin, yarınki üçlü buluşmadan "büyük beklentileri olduğunu", üç ülkenin uzlaşma yolları araması gerektiğini söyledi.
Putin, Ukrayna savaşı yüzünden Rusya'nın yaptırımlar konusunda "rekor sahibi" hâline geldiğini ancak bunlara direnebildiğini, buna karşılık Batı'nın kendine zarar verdiğini de savundu; Avrupa Birliğinin ucuz Rus enerji kaynaklarından vazgeçerek ekonomik potansiyelini kaybettiğini belirtti.
Trump Shenzhen'de "dünyanın lider teknoloji gücü" olarak ABD'nin imajını pekiştirmeyi umuyordu ancak zirve, ülkesinde peş peşe yaşanan ciddi teknik aksaklıkların gölgesinde kaldı.
ABD'de son birkaç günde milyonlarca insan e-postaları ve banka hesaplarına erişmekte ya da uçakla seyahat etmekte sorunlar yaşadı. Birbirleriyle bağlantısız olduğu açıklanan kesintilere eskiyen altyapı ve yapay zeka kaynaklı bazı güncellemelerin neden olduğu belirtiliyor.
Trump, Filipinler'de kendisine kesintiler sorulduğunda, "Hayat böyle bir şey" diyerek konuyu hızla geçiştirmeye çalıştı, "Her şey yolunda" dedi.
Öte yandan ABD Başkanı, yapay zeka alanındaki yakın müttefiki Jensen Huang'ı da Shenzhen ziyareti öncesi Çin bağlantılı bir krizde kaybetti. Dünyanın en değerli teknoloji şirketlerinden Nvidia'nın CEO'su, Çin casusu olduğu iddia edilen bir kişi ve bir şirket çalışanı ile ilişki yaşadığının ortaya çıkmasıyla görevden uzaklaştırıldı. Trump bu süreçte Huang'a destek çıktı ancak koltuğunu korumasını sağlayamadı.
Trump, göreve gelir gelmez gümrük vergileri ile Çin'i hedef almıştı ancak sonrasında Şi ile ilişkilerini geliştirmeye odaklandı ve ticaret savaşından geri adım attı.
ABD Başkanı aynı şekilde Putin ile de ikili ilişkilerini geliştirdi, ülkesinin Ukrayna'ya olan askeri desteğini sorgularken Rusya'ya yakınlaştı.
Putin ve Şi oldukça yakın bir ilişkiye sahip. İki lider Şi'nin 2013'te devlet başkanı olmasından bu yana 40'tan fazla kez bir araya geldi; Shenzhen'deki son ikili görüşme dahil tam sayı 46.
Trump ve Putin ise bugüne kadar yedi kez yüz yüze görüştü. İkilinin son yüz yüze teması Ağustos 2025'te ABD toprağı Alaska'da oldu. Şi ve Trump ise Çin liderinin Eylül ayında Washington'a gerçekleştirdiği ziyaret dahil sekiz kez yüz yüze geldi.
Trump Asya turu kapsamında Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile de görüşmek istediğini söyledi ancak henüz böyle bir buluşma duyurulmadı. İkili Trump'ın ilk döneminde üç kez yüz yüze gelmişti.
Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore hem Ukrayna'da hem de Ortadoğu'da süren savaşlarda ABD'ye karşı birbirlerine destek oluyor.
Üçlü zirve, 1945 yılında ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği liderlerinin bir araya geldiği Yalta Konferansı ile kıyaslanıyor.
Söz konusu konferansta Almanya ve Berlin'in dört işgal bölgesine ayrılması kararlaştırılmıştı. Savaş sonrası dünyanın nasıl şekilleneceği de burada ele alınmıştı. Bu bakımdan Yalta zamanla, büyük güçlerin küçük ülkeler aleyhine kendi aralarında uzlaşmasının simgesi hâline geldi.
Shenzhen'de masada olmayan Ukrayna ve Tayvan gibi daha küçük ülkeler, büyük güçlerin kendilerini dışarıda bırakarak kendi aralarında gizli bir anlaşma yapmasından endişe ediyor. Trump'ın ABD'nin geleneksel rakipleriyle bu formatta buluşması diğer taraftan Kanada ve Avrupalı devletlere mesafeli tutumu NATO ortaklarını da tedirgin ediyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Siyaset
Yayın: 18 Kasım 2026 09:18 · Kaynak: DW Türkçe