Devrimler, krizler, tarihi kararlar… 7 Kasım'ın bilinmeyenleri

Tarih boyunca bazı günler, yalnızca yaşandıkları dönemi değil, sonraki yılların siyasi ve toplumsal düzenini de etkileyen gelişmelere sahne oldu. 7 Kasım da bu tarihlerden biri olarak öne çıkıyor. Rusya'da Bolşeviklerin iktidarı ele geçirmesinden Türkiye'de anayasanın halk oylamasıyla kabul edilmesine, önemli liderlerin seçim zaferlerinden dünya çapında ses getiren toplumsal olaylara kadar pek çok gelişme bu tarihte yaşandı.

İşte 7 Kasım'da Türkiye ve dünya tarihinde iz bırakan olaylar…Savaşlar ve devrimler tarihin akışını değiştirdi7 Kasım 656'da İslam tarihinin önemli siyasi ve askerî gelişmelerinden biri olan Cemel Vakası yaşandı. Hz. Ali'nin halifeliği döneminde meydana gelen çatışma, Müslümanlar arasındaki siyasi ayrışmanın derinleştiği olaylardan biri olarak tarihe geçti.

Cemel Vakası'nın takvimdeki kesin günü konusunda farklı tarihlendirmeler bulunsa da olay, 656 yılının bu döneminde gerçekleşti.1665 yılında İngiltere'nin en eski gazetelerinden The London Gazette yayın hayatına başladı. İlk sayısı Oxford Gazette adıyla yayımlanan gazete, İngiliz basın tarihinin önemli yayınlarından biri hâline geldi.

1848'de ise ABD'de yapılan başkanlık seçimlerini Zachary Taylor kazandı. Taylor, ülkenin 12'nci başkanı olarak göreve gelmesinin önünü açan seçim zaferini elde etti.1892 yılında İstanbul'da yoksul, kimsesiz ve bakıma muhtaç kişilere hizmet vermek amacıyla kurulan Darülaceze'nin temeli atıldı.

Kurum, ilerleyen yıllarda sosyal yardım alanında Türkiye'nin önemli kuruluşlarından biri hâline geldi. 1893'te ise Colorado, kadınlara oy kullanma hakkı tanıyan ABD eyaletlerinden biri oldu. Bu gelişme, ülkede kadınların siyasi haklar mücadelesi açısından önemli bir adım olarak kayda geçti.1916 yılında ABD Başkanı Woodrow Wilson, başkanlık seçimlerini kazanarak ikinci kez görevde kalmayı başardı.

Ancak 7 Kasım 1917, dünya tarihindeki en önemli siyasi kırılmalardan birine sahne oldu. Rusya'da Bolşevikler, iktidarı ele geçirerek Ekim Devrimi olarak bilinen süreci gerçekleştirdi. Jülyen takvimine göre 25 Ekim'de yaşanan devrim, Gregoryen takviminde 7 Kasım'a denk geliyor.

Bu gelişme, Rusya'da çarlık düzeninin ardından kurulan siyasi yapının değişmesine ve 20'nci yüzyılın ideolojik mücadelelerinin şekillenmesine zemin hazırladı. Aynı yıl İngiliz kuvvetleri Gazze'yi ele geçirdi. Birinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan bu gelişme, Orta Doğu'daki askerî dengeler açısından önem taşıdı.

1918'de ise İspanyol gribi Samoa'ya ulaştı. Salgın, özellikle Batı Samoa'da ağır sonuçlara yol açtı ve nüfusun yaklaşık beşte birinin hayatını kaybetmesine neden oldu.1920 yılında Türk ordusu Gümrü'ye girdi. Doğu Cephesi'nde yaşanan askerî gelişmelerin ardından gelen bu adım, Türkiye ile Ermenistan arasındaki Gümrü Antlaşması sürecinin önemli aşamalarından biri oldu.

1921'de İtalya'da Ulusal Faşist Parti kuruldu. Benito Mussolini liderliğindeki faşist hareketin siyasi örgütlenmesi, ilerleyen yıllarda İtalya'nın yönetim biçimini ve Avrupa siyasetini derinden etkileyecekti. Siyasetten kültüre, dünyada önemli gelişmeler1929 yılında New York'ta Modern Sanat Müzesi (MoMA) kapılarını açtı.

Modern ve çağdaş sanatın önemli merkezlerinden biri hâline gelecek müze, sanat dünyasında yeni bir dönemin temsilcilerinden biri oldu.1936'da Macar besteci Béla Bartók, Türkiye'ye gelerek Anadolu halk müziği üzerine araştırmalar yaptı. Halk ezgilerini inceleyen Bartók'un çalışmaları, Türk halk müziğinin bilimsel yöntemlerle araştırılması bakımından önem taşıdı.1944 yılında ABD'de yapılan başkanlık seçimlerini Franklin D.

Roosevelt kazandı. Roosevelt, böylece ülke tarihinde dördüncü kez başkan seçilen ilk ve tek isim oldu. 1953'te İstanbul'daki Zeyrek Camisi'nde Bizans dönemine ait mozaikler ortaya çıkarıldı. Yapının tarihî geçmişine ışık tutan bu keşif, İstanbul'un kültürel mirası açısından dikkat çekici gelişmeler arasında yer aldı.1962 yılı ise hem insan hakları hem de uluslararası hukuk açısından önemli gelişmelere sahne oldu.

Güney Afrika'da apartheid rejimine karşı mücadele eden Nelson Mandela, 7 Kasım'da beş yıl hapis cezasına çarptırıldı. Mandela'nın tutukluluğu, ilerleyen yıllarda ülkenin siyasi tarihini değiştirecek mücadelenin önemli aşamalarından biri olarak hafızalara kazındı.

Aynı gün Birleşmiş Milletler, evlenme rızası, evlenme yaşı ve evliliklerin kaydedilmesine ilişkin sözleşmeyi kabul etti. Sözleşmeyle evliliklerde tarafların özgür ve tam rızasının önemine uluslararası düzeyde dikkat çekildi.1963 yılında Bursa'da otobüs işçileri greve çıktı.

Türkiye'de çalışma hayatının ve sendikal mücadelenin geliştiği dönemde yaşanan grev, işçilerin hak arayışının önemli örneklerinden biri oldu. 1964'te ise eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın cezası, sağlık durumu gerekçe gösterilerek hafifletildi.1972 yılında ABD'de bir kez daha seçim heyecanı yaşandı.

Richard Nixon, başkanlık seçimlerini kazanarak ikinci kez başkan seçildi. 1980'de Türkiye'de grup suçları için gözaltı süreleri 90 güne çıkarıldı. Aynı yıl yayıncı İlhan Erdost, Mamak Askerî Cezaevi'nde gördüğü kötü muamele sonrasında hayatını kaybetti.

Erdost'un ölümü, Türkiye'nin yakın siyasi tarihinde iz bırakan olaylardan biri oldu. Türkiye'de anayasa kabul edildi, dünyada siyasi dengeler değişti1982 yılında Türkiye'nin yeni anayasası halk oylamasına sunuldu. Referandum sonucunda anayasa, yüzde 91,37 oranında'evet' oyuyla kabul edildi.

12 Eylül 1980 askerî darbesinin ardından hazırlanan anayasanın kabulü, Türkiye'nin siyasi ve hukuki yapısında yeni bir dönemin başlangıcı oldu.1986'da Pehlivan filmi, uluslararası alanda kazandığı ödülle Türk sinemasının dikkat çeken yapımları arasında yer aldı. 1987 yılında ise Tunus'ta önemli bir iktidar değişikliği yaşandı.

Zeynel Abidin Bin Ali, dönemin lideri Habib Burgiba'yı görevden uzaklaştırarak yönetimi devraldı. Böylece Tunus siyasetinde uzun yıllar etkisini sürdürecek yeni bir dönem başladı.1988'de Türkiye'deki cezaevlerinde tutuklu ve hükümlüler, çeşitli taleplerini duyurmak amacıyla açlık grevlerine başladı.

Cezaevlerindeki eylemler, dönemin toplumsal ve siyasi gündeminde önemli yer tuttu.1991 yılında basketbol dünyasının en tanınmış isimlerinden Magic Johnson, HIV taşıdığını kamuoyuna açıkladı. Bu açıklamanın ardından profesyonel basketbol kariyerini bıraktığını duyuran Johnson, HIV ve AIDS konusunda dünya çapında farkındalık oluşmasına katkı sağlayan isimlerden biri oldu.1996'da Nijerya'da ADC Airlines'a ait yolcu uçağı düştü.

Kazada 144 kişi hayatını kaybetti. 1999 yılında ise Türk serbest dalışçı Yasemin Dalkılıç, 68 metreye dalarak dünya rekoru kırdı. Dalkılıç'ın başarısı, Türk spor tarihinde uluslararası alanda ses getiren gelişmelerden biri olarak kayıtlara geçti.

ABD'de seçim krizi, Concorde yeniden gökyüzünde2000 yılında ABD başkanlık seçimleri, George W. Bush ile Al Gore arasındaki yarış nedeniyle ülke tarihinin en tartışmalı seçim süreçlerinden birine dönüştü. Oy sayımları ve sonuçlara ilişkin itirazlar, seçimlerin ardından uzun süre devam eden siyasi ve hukuki bir krize yol açtı.2001 yılında süpersonik yolcu uçağı Concorde, yaşanan kazanın ardından verilen aradan sonra tarifeli uçuşlarına yeniden başladı.

Ses hızını aşabilen yolcu uçağının yeniden hizmete girmesi, havacılık sektöründe önemli bir gelişme olarak değerlendirildi.2002'de Cebelitarık'ta yapılan referandumda, bölgenin egemenliğinin İngiltere ile İspanya arasında paylaşılması önerisi seçmenler tarafından reddedildi. 2003 yılında ise yüzen kitap gemisi MV Doulos, İzmir'e geldi.

Geminin ziyareti, kitap ve kültür etkinlikleri açısından dikkat çeken gelişmeler arasında yer aldı.2007 yılında Finlandiya'nın Jokela kentindeki bir okulda silahlı saldırı düzenlendi. Saldırıda sekiz kişi hayatını kaybetti.

Olay, Finlandiya'da okul güvenliği ve silahlı şiddet tartışmalarını gündeme taşıdı.2017 yılında Türkiye İşçi Partisi'nin yeniden kuruluş süreciyle ilgili gelişmeler yaşandı. Böylece 7 Kasım, Türkiye'nin siyasi tarihindeki gelişmelerin yanı sıra dünya siyasetini, toplumsal hareketleri ve kültürel yaşamı etkileyen olaylarla da hafızalardaki yerini korudu.