AB kanser örgütleri, yeni uzun vadeli bütçede fonların kısılmasından kaygılı

Avrupa Birliği'nin 2028-2034 dönemini kapsayan bir sonraki uzun vadeli bütçesi, birlik kaynaklarının sağlık da dahil olmak üzere politika öncelikleri arasında nasıl dağıtılacağını belirleyecek. Avrupa Komisyonu'nun önerisine göre sağlık için ayrılan kaynaklar, biyoteknoloji, tarım ve biyoekonomi ile ortak bir havuzda toplanacak ve bunların tümü daha geniş bir Avrupa Rekabetçilik Fonu'nun altında yer alacak.

AB ülkeleri, önerilen fon konusunda kısmi bir müzakere pozisyonu benimsedi, ancak fonun nihai yapısı ve belirli bütçe tahsisleri hâlâ müzakerelere tabi. Kanserle ilgili kuruluşlar, sağlık için ayrı bir bütçe kalemi olmamasının, kanserin önlenmesi ve aşılama çalışmalarından yeni tanı yöntemleri araştırmalarına ve hasta desteğine kadar uzanan devam eden kanser projelerinin mali desteğini kaybetme riski taşıdığından endişe ediyor.

Ayrıca bu projeler, AB'nin Kanseri Yenme Planı ve Kanser Misyonu kapsamında finanse ediliyor. Bu iki girişim, bağımsız bir sağlık bütçesi ve AB'nin araştırma fonu Horizon Europe tarafından desteklenen Avrupa'nın kanserle mücadele programları ve her ikisi de 2030'a kadar sürecek.

Bu da 2028'den 2034'e kadar geçerli olacak bir sonraki uzun vadeli bütçenin ilk yıllarıyla çakışıyor. Ülkeler arasında bir sonraki uzun vadeli bütçe üzerinde yıl sonuna kadar anlaşmaya varılması beklenirken, kuruluşlar daha fazla kaynak için lobi yapmak üzere kalan son fırsat pencerelerinden birini kullanıyor.“Doktorları eğiten, kanserli gençlere ses veren ve tedavi seçeneklerinin sınırlı olduğu alanlarda yeni tedaviler geliştiren projeler gibi gerçekten fark yaratan girişimler artık belirsiz bir gelecekle karşı karşıya,” diye konuştu Avrupa Kanser Örgütü Başkanı Isabel Rubio Euronews'e.

Belirsizliğe hazırlanan projelerden biri, AB'nin kanserle ilgili eylemlerinin ulusal ve bölgesel düzeyde hayata geçirilmesini destekleyen ECHoS.“Belirsizlik içinde yol alıyoruz, her zaman en iyisini umuyoruz ama bir yandan da en kötüsüne hazırlanmaya çalışıyoruz,” dedi ECHoS eş-koordinatörü Hugo Soares Euronews'e. Soares, umut vadeden teknoloji, tedavi veya gelişmelere sahip projelere yatırım yapmayı bırakmanın kaçırılmış bir fırsat olacağını söyledi.“Komisyon'un bunları sonsuza kadar finanse etmesini beklemiyoruz çünkü bu mümkün değil ve başka öncelikleriniz de var, ama bunun için 2030'a gelip her şeyi bir anda kesmek yerine kademeli bir sonlandırma stratejisi olması gerekir,” dedi.

Buna karşılık bir Komisyon sözcüsü, Euronews'e yaptığı açıklamada Komisyon'un önerisi uyarınca, şu anda AB'nin bağımsız sağlık bütçesi olan EU4Health kapsamında finanse edilen tedbirlerin, gelecek uzun vadeli bütçede rekabetçi finansman aramaya “genel olarak uygun” olacağını belirterek, bunun “gelecek finansman döneminde ilgili sağlık eylemlerini desteklemek için bir yol sunduğunu ve sorunsuz bir geçişi sağladığını” söyledi. Sözcüye göre Ulusal ve Bölgesel Ortaklık Planları ulusal sağlık sistemlerini destekleyecek, Rekabetçilik Fonu sağlık sektöründe yenilikçiliği ve rekabetçiliği teşvik etmeyi amaçlayacak ve Horizon Europe araştırmaları finanse etmeyi sürdürecek.

Bu yaklaşım, nihai karar yetkisi bütçe konusunda ülkelerde olduğundan, ülkeler tarafından da destekleniyor. Almanya Federal Sağlık Bakanlığı, Euronews'e yaptığı açıklamada, EU4Health kapsamında daha önce finansman almaya uygun olan tüm projelerin yeni bütçe altında da uygun olmaya devam etmesi gerektiğini söyledi ve yeni yapının AB düzeyinde “tüm politikalarda sağlık” yaklaşımının güçlendirilmesine imkân tanıdığını ekledi.

Şu anda Komisyon'un önümüzdeki yedi yıla ilişkin önerdiği Çok Yıllı Mali Çerçeve (MFF) ülkelerin elinde. Haziran 2026'da ülkeler, Komisyonun önerdiği yapıyı korumayı kabul etti. (kaynak İngilizce) Konsey, Euronews'e yaptığı açıklamada müzakerelerin yıl sonuna kadar bir anlaşmaya varılması hedefiyle sürdüğünü belirtti.

Ülkeler şimdiden geçici bir anlaşmaya vardıEuronews'in görüştüğü tüm ülkeler Almanya'nın iyimserliğini paylaşmıyor. İspanya gibi bazı ülkeler, yeni uzun vadeli bütçe kapsamında bağımsız bir sağlık programı için yaptığı girişimlerde sonuç alamadı.

İspanya, sivil toplum sağlık kuruluşları için işletme hibelerini savundu ve sağlığın “Rekabetçilik Fonu'ndan ayrı bir rolü olması gerektiğini” dile getirdi, diye konuştu ülkenin Sağlık Sekreteri Javier Sanchez Padilla Euronews'e. Ancak, eğilimin “her şeyi rekabetçilik sepetine koymak” yönünde olduğunu da kabul etti.

Lüksemburg Sağlık Bakanlığı Euronews'e, özellikle önleme, sağlığın geliştirilmesi ve sağlık otoriteleri arasında iyi uygulamaların paylaşımı söz konusu olduğunda, AB kamu sağlığı finansmanının görünürlüğü ve sürekliliği konusunda endişeli olduğunu söylerken, Slovenya sağlık yatırımlarını garanti altına alacak güvenceler talep etti. Estonya ise en önemli güvencelerin, hangi alanların finanse edileceğini, desteklenecek faaliyetleri ve eş finansman kurallarını belirleyecek olan fonun çok yıllı çalışma programlarında yatacağını savundu.

Parlamento ne diyor? Avrupa Parlamentosu üyeleri de önerilen yapı konusunda endişelerini dile getirdi. Sosyalistler ve Demokratlar grubundan milletvekili Vytenis Andriukaitis, Euronews'e Rekabetçilik Fonu'nun daha çok sanayiye odaklandığını ve önleme programlarının daha az ilgi görebileceğini söyledi.“Rekabetçilik Fonu daha çok sanayiye yönelik.

Sağlık endüstrisini de kapsıyor, ancak önleme programları ilgi odağından uzak kalacak ve bunun nedeniyle büyük zorluklarla karşılaşacağımız açık,” dedi. Parlamento'nun halk sağlığı komitesi, EU4Health'in bağımsız bir program olarak kalması ve Horizon Europe'un sağlık alanında önleme için daha fazla finansman alması çağrısında bulundu.

Komite 28 Eylül'de kabul ettiği raporda, 2028-2034 AB bütçesinde sağlık için en az 10,05 milyar avro, bunun içinde kanserle mücadeleye özel olarak tahsis edilecek 2,5 milyar avro talep etti. Parlamento uzun vadeli bütçe metnini değiştiremiyor, ancak veto yetkisine sahip.

Konsey, düzenlemeyi yalnızca Parlamento mutlak çoğunlukla onay verdiğinde kabul edebilir. Avrupa Kanser Örgütü benzer bir çağrıda bulunuyor. Bir sonraki AB uzun vadeli bütçesinde sağlık için en az 10 milyar avro ayrılması, bunun içinde en az 2 milyar avronun özel bir kanser fonuna tahsis edilmesi gerektiğini savunuyor.

Ayrıca bu paranın sanayi ve ticari önceliklerle rekabetten korunmasını ve uzun vadeli finansman taahhütleri istiyor.“Avrupa'nın, hayat kurtaran programlara milyonlar yatırım yapıp, sonra finansmanın kesilmesine izin verdiğimiz için bu programların ortadan kalkmasına göz yumması mantıklı değil,” diye ekledi Rubio.