Bursa’da 2.000 Yıllık Gizem: Antik Tiyatronun Oturma Sıralarında Mezar Keşfedildi

Bursa’nın Nilüfer ilçesine bağlı Gölyazı Mahallesi’nde yer alan Apollonia ad Rhyndacum Antik Kenti’nde yürütülen kazılarda, antik tiyatronun seyirci bölümünde 1. yüzyıla tarihlenen bir mezar ortaya çıkarıldı.

Mezarın, kentin bilinen nekropol alanı dışında ve doğrudan tiyatronun içinde bulunması arkeologların dikkatini çekti. Araştırmacılar, gömünün özel bir kişiye ait olabileceğini ve yapının kutsallık ya da kahramanlık kültüyle bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.

Kazılar, Bursa Uludağ Üniversitesi adına Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Derya Şahin başkanlığında yürütülüyor.

Yaklaşık 5 bin kişi kapasiteli olduğu düşünülen antik tiyatro, Uluabat Gölü’ne hâkim Zambaktepe yamacına inşa edilmiş durumda.

Helenistik Dönem’e tarihlenen yapıda VIP alanları ve loca benzeri bölümler de bulunuyor. Bugüne kadar ortaya çıkarılan 42 seyirci basamağı özgün konumlarına yerleştirildi.

Yeni mezar, tiyatronun alt kavea olarak adlandırılan seyirci bölümünün kuzey kesiminde bulundu.

Kerpiç sandukalı ve pişmiş toprak kiremitlerle oluşturulmuş mezarın MS 1. yüzyıla tarihlendiği belirlendi.

Mezar üzerinde yapılan ilk incelemeler, buraya defnedilen kişinin yakıldığını gösterdi.

Prof. Dr. Derya Şahin, kemiklerin yanmış olması nedeniyle mezarda kaç kişinin bulunduğunu kesin olarak belirlemenin şu aşamada mümkün olmadığını söyledi.

Yakma işlemi nedeniyle mezardan az sayıda buluntu elde edildiği de belirtildi.

Araştırmacılar için asıl soru ise mezarın neden tiyatronun içinde bulunduğu.

Şahin, Apollonia ad Rhyndacum’un girişinde zaten bilinen bir nekropol bulunduğuna dikkat çekiyor.

Araştırmacılar, kişinin toplum içinde özel bir statüye sahip olabileceğini veya mezarın kutsal bir anlam taşıyabileceğini düşünüyor.

Şahin, mezarın bir kahramanlık kültüyle bağlantılı olmasının da olasılıklar arasında bulunduğunu belirterek, kesin sonuca ulaşmak için kapsamlı arşiv ve literatür çalışması gerektiğini ifade etti.

Kazılar, tiyatronun mimarisine ilişkin yeni veriler de sağlıyor.

Alt kaveadaki çalışmalar büyük ölçüde tamamlanırken ekip, kuzey bölümünde ana kayaya kadar inerek yapının temel düzenini belirlemeye çalışıyor.

Üst kaveaya ait kalıntılar ise büyük ölçüde tahrip olmuş durumda. Araştırmacılar, tiyatronun üst seyirci bölümünün tonozlu bir yapı üzerine oturtulmuş olabileceğini düşünüyor.

Yaklaşık 1 metre genişliğindeki “diazoma” adı verilen yürüyüş alanının üzerinde ikinci bir oturma bölümünün bulunduğu tahmin ediliyor.

Yapının ilk evresinin klasik Helenistik tiyatro özellikleri taşıdığı, son kullanım evresinin ise yazıtlara dayanarak MS 2. yüzyılın başlarına kadar uzandığı değerlendiriliyor.

Apollonia ad Rhyndacum, uzun süre boyunca kesintisiz yerleşim gördüğü için antik yapıların önemli bölümü zaman içinde tahrip olmuş durumda.

Buna rağmen kazılar, kentin mimarisi ve günlük yaşamına ilişkin yeni veriler sağlamaya devam ediyor.

Araştırmacılar tiyatronun çevresinde henüz ortaya çıkarılmamış tapınaklar, yollar veya tiyatroyla bağlantılı başka yapıların bulunabileceğini düşünüyor.

Tiyatronun seyirci bölümünde bulunan sıra dışı mezarın kim için ve neden buraya yapıldığı ise kazıların ilerleyen aşamalarında yanıtlanması beklenen temel sorulardan biri olmaya devam ediyor.