Sivrisinekler Bazı Kişileri Neden Daha Çok Isırıyor? 8 Bilimsel Neden
- NEFESTEKİ KARBONDİOKSİTSivrisineği bir kişiye çeken ilk işaret, verilen nefesteki karbondioksit
- Caltech araştırmacılarının modeline göre dişi sivrisinek bu kokuyu 10 ila 50 metre öteden alabiliyor, yaklaştıkça görme ve ısıya geçiyor
Aynı masada oturan herkes rahat uyurken sabah kolları haritaya dönen biri mutlaka vardır. Bilim insanları, sivrisineklerin bazı insanları neden daha çok tercih ettiğini yıllardır inceliyor. Bazı cevaplar sağlam deneylere dayanırken bazıları hâlâ tartışmalı. İşte güçlü bulgulardan tartışmalı olanlara doğru sivrisineklerin hedef seçme nedenleri.
NEFESTEKİ KARBONDİOKSİT Sivrisineği bir kişiye çeken ilk işaret, verilen nefesteki karbondioksit. Caltech araştırmacılarının modeline göre dişi sivrisinek bu kokuyu 10 ila 50 metre öteden alabiliyor, yaklaştıkça görme ve ısıya geçiyor.
Daha iri yapılı ya da metabolizması hızlı kişiler daha fazla karbondioksit verdiği için doğal olarak daha görünür bir hedef oluyor.
CİLDEKİ KARBOKSİLİK ASİTLER Konunun en güçlü kanıtı Rockefeller Üniversitesi’nden geldi. De Obaldia ve arkadaşlarının 2022'de Cell dergisinde yayımladığı çalışmada, en çok tercih edilen kişilerin cildinde karboksilik asitlerin belirgin biçimde fazla olduğu görüldü.
Yıllar süren testlerde en çekici katılımcı, en az çekici olandan yaklaşık 100 kat fazla sivrisinek topladı ve bu fark zamanla değişmedi. Araştırmacılar, asitlerle tercih arasında güçlü bir ilişki bulduklarını ama neden-sonuç bağını tam olarak kanıtlamadıklarını da belirtiyor.
DERİDEKİ BAKTERİLER Cildin üzerindeki asitleri ve kokuları büyük ölçüde deri mikropları üretiyor. Hollanda’daki Wageningen Üniversitesi’nin 2011'de PLOS ONE’da yayımladığı çalışmaya göre sıtma sivrisineğinin daha çok tercih ettiği erkeklerin cildinde bakteri miktarı fazlaydı ama çeşitliliği azdı. Bakteri çeşitliliği yüksek olanlar ise sivrisineklerin pek ilgisini çekmedi.
TER, VÜCUT ISISI VE EGZERSİZ Sivrisinek yakına geldiğinde vücut ısısını ve terdeki kimyasalları algılamaya başlıyor. Terle çıkan laktik asidi koklayan özel bir alıcısı olduğu, bu alıcıyı kaybeden sivrisineklerin laktik asidi fark edemediği deneylerle gösterildi. Koşudan yeni dönmüş, ısınmış ve terlemiş biri bu yüzden kolay bir hedef oluyor.
HAMİLELİK 2000'de The Lancet’te yayımlanan ve Gambiya’da yapılan araştırmada hamile kadınlar, hamile olmayanlara göre yaklaşık iki kat fazla sıtma sivrisineği çekti. İleri dönem hamilelerin yüzde 21 daha fazla nefes verdiği ve karın bölgelerinin yaklaşık 0,7 derece daha sıcak olduğu ölçüldü.
Sivrisinek kaynaklı hastalıkların görüldüğü bölgelerde hamilelerin korunmaya ayrıca özen göstermesi bu yüzden önemli. Şikâyeti olanların bir uzmana danışması öneriliyor.
GENETİK Çekiciliğin bir kısmı genlerde yazılı olabilir. Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu’nun 2015'te PLOS ONE’da yayımladığı ikiz çalışmasında, tek yumurta ikizlerinin kokusu sivrisinekleri birbirine çok benzer ölçüde çekti.
Çift yumurta ikizlerinde bu benzerlik daha zayıftı. Araştırmacılar vücut kokusunun genetik bir bileşeni olduğunu düşünüyor ama çalışmanın küçük bir pilot araştırma olduğunu da belirtiyor.
KIYAFET RENGİ Washington Üniversitesi’nin 2022'de Nature Communications’ta yayımladığı deneyde sivrisinekler, karbondioksit kokusunu aldıktan sonra kırmızı, turuncu, siyah ve camgöbeği renklere yöneldi. Yeşil, mavi, mor ve beyaz noktaları ise çoğunlukla görmezden geldi. İlginç olan, renk tercihinin ancak karbondioksit koklandığında ortaya çıkması.
KAN GRUBU TARTIŞMASI “O grubu kan sivrisineklerin favorisi” bilgisi sık duyuluyor. Bu iddia büyük ölçüde Japonya’da yapılan küçük bir deneye, Shirai ve arkadaşlarının 2004 tarihli çalışmasına dayanıyor. Asya kaplan sivrisineği O grubuna daha çok konmuş ama fark istatistiksel olarak yalnızca A grubuyla anlamlı çıkmış.
Başka çalışmalar aynı sonucu bulamadığı için kan grubu bugün tartışmalı bir etken sayılıyor.
Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır
Yorum yazarak Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Yorum yazarak Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Eğitim
Yayın: 20 Kasım 2026 13:52 · Kaynak: aksamhaberleri.com.tr