AKP’nin çıkardığı fon yasasında tartışmalı öncelik

AKP’nin hazırladığı fon düzenlemesi yürürlüğe girerken yüz binlerce yatırımcının parasına ne zaman kavuşacağı belirsizliğini koruyor. SPK’nın para piyasası fonlarına ödeme önceliği tanıması, hisse senedi ve serbest fon yatırımcılarının tepkisini gündeme taşıdı.

Sermaye piyasalarında 455 bin 758 tekil yatırımcıyı ilgilendiren fon krizinin ardından kabul edilen 7596 sayılı kanun, yatırımcılar arasındaki ödeme sırası tartışmasını yeniden alevlendirdi. AKP milletvekillerinin TBMM’ye sunduğu düzenleme kapsamında Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılabileceğini açıklarken ilk sıraya para piyasası fonlarını yerleştirdi.

Böylece diğer fonlarda birikimi bulunan yatırımcıların geri ödeme takvimine ilişkin sorular yanıtsız kaldı.

AKP’NİN HAZIRLADIĞI YASADA ÖDEME ÖNCELİĞİ TARTIŞMASI

AKP milletvekillerinin 9 Ekim 2026’da TBMM Başkanlığına sunduğu Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi, 22 Ekim’de kabul edildi. Düzenleme, 27 Ekim tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

SPK da aynı gün açıkladığı uygulama esaslarında, ara ödemelerin öncelikle adında “para piyasası” ibaresi bulunan fonlardan başlatılacağını duyurdu.

Kurulun kararına göre, borsa işlemlerinden sağlanan hukuka aykırı kazançların iadesi amacıyla açılan genel hisse iade hesabındaki kaynaklar da önce belirli ölçütlere göre para piyasası fonlarına dağıtılacak. Bu dağıtımın ardından para kalırsa aynı esaslar diğer fonlara uygulanacak.

Öncelik sıralaması, hisse senedi ve serbest fonlarda yatırımı bulunanların geri kazanım hesabından ne zaman ödeme alabileceği sorusunu öne çıkardı. Diğer fonların kendi tasfiye varlıklarından yapılabilecek ödemeler ise ayrıca değerlendirilecek.

ÜÇ FONDA 350 BİNİ AŞAN YATIRIMCI KAYDI

Ödeme sıralamasına ilişkin tartışmanın merkezinde Tera Portföy bünyesindeki üç büyük fon bulunuyor.

Kriz öncesi verilere göre Tera Portföy Hisse Senedi Fonu’nda (THF) 206 bin 326, Tera Portföy Birinci Serbest Fonu’nda (TLY) 102 bin 616, Tera Portföy Dördüncü Hisse Senedi Serbest Fonu’nda (DOH) ise 41 bin 799 yatırımcı kaydı vardı.

Bu üç fondaki kayıtların toplamı 350 bin 741’e ulaşıyordu. Ancak aynı kişinin birden fazla fonda yatırımı bulunabileceğinden bu sayı, 350 bin 741 farklı kişi anlamına gelmiyor.

SPK’nın 23 Eylül’de açıkladığı resmi verilere göre tasfiyeye alınan 131 fondaki toplam tekil yatırımcı sayısı 455 bin 758.

Bu büyüklükteki bir kriz, yalnızca fonların tasfiyesini değil, yatırımcıların ne kadar kayba uğradığını, ödemelerin hangi sırayla yapılacağını ve sermaye piyasalarının nasıl denetlendiğini de tartışmaya açtı.

SPK OLAĞAN DIŞI HAREKETLERİ 2025’TE TESPİT ETTİĞİNİ AÇIKLAMIŞTI

SPK’nın 18 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre kurum, 2025 yılının son çeyreğinde bazı yatırım fonları aracılığıyla düşük fiili dolaşım oranına sahip hisselerde şirketlerin ekonomik gerçekliği ve finansal büyüklükleriyle açıklanamayan fiyat hareketleri gözlemledi.

Aynı açıklamada, söz konusu gelişmelerin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında 2 Aralık 2025’te toplanan Finansal İstikrar Komitesinde ele alındığı belirtildi.

SPK, bu toplantıdan sonra 3 Aralık’ta çalışma grubu oluşturulduğunu, çeşitli düzenleme hazırlıklarının yürütüldüğünü ve yatırım fonlarına ilişkin yeni rehberin 28 Ağustos 2026’da kamuoyuna açıklandığını bildirdi.

SPK’nın açıkladığı kronoloji, kamu otoritelerinin olağan dışı fiyat hareketlerinden aylar önce haberdar olduğunu gösteriyor. Bu tespitlerin tasfiyeye giren bütün fonlar bakımından hangi tarihte ve ne ölçüde somutlaştığı ise ayrı bir inceleme gerektiriyor.

CHP’DEN AKP DÜZENLEMESİNE TEPKİ

AKP’nin kanun teklifi, TBMM’deki görüşmeler sırasında muhalefetin de itirazlarına neden oldu.

CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli, AKP milletvekillerinin önergesiyle yapılan değişikliğin, krizden önce satış talimatı verdiği halde parasını alamayan yatırımcıları olumsuz etkileyebileceğini savundu.

Türeli, gerçekleşmeyen satış talimatları nedeniyle alacaklı durumda bulunan kişilerin yeniden fon pay sahibi olarak değerlendirilmesine karşı çıktı.

“Alacaklı statüsünde, talimatı vermiş ama bir biçimde talimatı gerçekleşmemiş olan alacaklı statüsündekileri, fon statüsüne getirmeniz Sermaye Piyasası’na aykırı” diyen Türeli, bu değişikliğin yeni davalara neden olabileceğini ileri sürdü.

CHP’li Türeli, sermaye piyasalarındaki gözetim ve denetim sorumluluğunu da gündeme getirerek SPK ile ilgili kurumların görevlerini yeterince yerine getirmediğini savundu. Krizin nedenlerini araştırmak üzere Meclis araştırma komisyonu kurulması çağrısında bulundu.

250 BİN YATIRIMCI İÇİN AYRI BELİRSİZLİK

Ekonomist İnan Mutlu da fon krizi başlamadan önce satış talimatı veren ve hesaplarında PBLK statüsünde kayıt bulunan yaklaşık 250 bin yatırımcının yeni düzenlemede yeterince dikkate alınmadığını savundu.

PBLK statüsü, satış işlemi tamamlanamadığı için ilgili fon paylarının bloke durumda görünmesiyle bağlantılı bulunuyor.

Yeni düzenlemede bu kişiler tasfiye kapsamındaki fon pay sahipleri arasında değerlendiriliyor. Ancak satış emrini krizden önce vermiş yatırımcıların alacaklarının hangi koşullarda karşılanacağı tartışması sürüyor.

Türeli de Meclis’teki açıklamasında bu grupta 200 ila 250 bin kişi bulunduğunun konuşulduğunu belirterek yatırımcı sayısı, toplam alacak tutarı ve bu kişilerin resmi yatırımcı istatistikleriyle ilişkisi konusunda yeterli açıklama yapılmadığını ileri sürmüştü.

Yaklaşık 250 bin kişilik sayı, eleştirilerde dile getirilen tahmin niteliği taşıyor; SPK’nın 455 bin 758 kişilik resmi verisine ayrıca eklenebilecek doğrulanmış bir tekil yatırımcı sayısı değil.

AVUKATTAN MÜLKİYET HAKKI UYARISI

Ödemelerde fon türüne göre öncelik belirlenmesini değerlendiren avukat Sera Avşar ise yatırımcıların mülkiyet haklarına dikkat çekti.

Avşar, “Riskli enstrüman seçen yatırımcının mülkiyet hakkı, az riskli enstrüman seçene feda edilemez” dedi.

Yatırımcının yüksek riskli bir finansal ürün seçmesinin piyasa koşullarından doğan zarar ihtimalini üstlenmek anlamına geldiğini vurgulayan Avşar, bunun yatırımcıların mülkiyet hakkı bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

1 MİLYON LİRALIK SINIR HER YATIRIMCIYA ÖDEME GARANTİSİ DEĞİL

SPK’nın belirlediği esaslara göre yatırımcılara fon bazında yapılabilecek ara ödeme, endeksleme uygulanmadan hesaplanan net yatırım tutarını ve 1 milyon lirayı aşamayacak.

Para piyasası fonlarında 16 Eylül 2026 tarihli net yatırım tutarı esas alınacak. Diğer fonlarda ise ara ödeme hesabından önceki gün sonu itibarıyla belirlenen tutar dikkate alınacak.

Ödemeler, ilgili fonun dağıtılabilir nakdinin yeterliliğine bağlı olacak. Kaynakların bütün talepleri karşılamaması halinde SPK, daha fazla yatırımcının ödeme alabilmesi için ödeme sırasını veya asgari ödeme tutarını belirleyebilecek.

Bu nedenle kanundaki 1 milyon liralık tavan, her yatırımcıya bu miktarda ödeme yapılacağı anlamına gelmiyor.

Ara ödemeler ayrıca nihai tasfiye alacağından mahsup edilecek. Ara ödeme sırasında fon katılma payları yatırımcıdan geri alınmayacak; bu işlem nihai tasfiye aşamasında yapılacak.

DAHA ÖNCE PARASINI ÇEKENLERİN TUTARLARI HESABA KATILACAK

Kanun, yatırımcıların geçmişte fonlara yaptıkları para girişleriyle fonlardan çektikleri tutarların net yatırım hesabında dikkate alınmasını da öngörüyor.

Hesaplama sonucunda ek net yatırım tutarı bulunmayan kişiler için ara ödeme doğmayabilecek.

Öte yandan tasfiye öncesinde fonlardan çıkanların veya belirli hisse işlemlerinden olağan dışı kazanç sağladığı değerlendirilen kişilerin, kanunda belirlenen enflasyon ölçütünü aşan getirilerini ilgili hesaplara gönüllü olarak iade etmelerine imkân tanınıyor.

SPK tarafından sermaye piyasası mevzuatındaki belirli yasak fiilleri işlediği ya da bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilen kişi ve kurumlar ise kanunda belirtilen koşullarla tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme alamayacak.

İKTİDARIN YANITLAMASI GEREKEN SORULAR

AKP’nin hazırladığı kanunla fon tasfiyesi için yeni bir hukuki çerçeve belirlenmiş olsa da yüz binlerce yatırımcının zararının ne ölçüde karşılanacağı henüz netleşmiş değil.

Üstelik SPK’nın 2025 yılı sonunda olağan dışı fiyat hareketlerini tespit ettiğini açıklaması, kriz öncesindeki denetim sürecinin de sorgulanmasını gerektiriyor.

Yatırımcıların önündeki temel sorular açık: Tespit edilen risklere karşı alınan önlemler neden geniş çaplı tasfiyeyi önleyemedi? Para piyasası fonlarına öncelik verilmesinin diğer yatırımcılar üzerindeki etkisi ne olacak? Satış talimatı gerçekleşmeyenlerin alacakları ne zaman karşılanacak?

AKP iktidarının ekonomi yönetimi ile sermaye piyasalarını denetlemekle görevli kurumların bu sorulara vereceği yanıtlar, yalnızca tasfiye sürecinin değil, yatırımcıların piyasaya duyduğu güvenin geleceği açısından da önem taşıyor.