Gülizar Biçer Karaca TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Konuştu: “Kadının Güçlenmesi İçin Ayrılan Bütçe Günlük Sadece 60 Kuruş!”

CHP Genel Başkan Yardımcısı Gülizar Biçer Karaca:

"2027 bütçesinde çocuklar için ayrılan yıllık tutar 3 bin 581 liradır; günlük 91 liraya denk gelen bu bütçe çocuk yoksulluğunu ve çocuk işçiliği ölümlerini engelleyememektedir."

"Kadın konukevlerinde kalınan süre sonrası ekonomik bağımsızlık ve koruma tedbirleri yetersiz kaldığı için şiddet gören kadınların yüzde 47,7'si yaşadıklarını gizlemek zorunda kalmaktadır."

"Bütçede 2027 yılı için sosyal hizmetlere ayrılan oran yüzde 70 artış hedefine rağmen rekor seviyede gerilemiş; elektrik, asker ailesi ve eşi vefat etmiş kadın yardımlarının kapsadığı hane sayıları düşürülmüştür."

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Denizli Milletvekili ve Genel Başkan Yardımcısı Gülizar Biçer Karaca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu’nda gerçekleştirilen Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2027 Yılı Bütçesi görüşmelerinde söz aldı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın sunumuna yönelik eleştirilerde bulunan Karaca; kadının çalışma hayatındaki güvencesizliğini, çocuk yoksulluğu ile çocuk işçiliği ölümlerini, kadına yönelik şiddetle mücadeledeki koruma zafiyetlerini ve sosyal yardım kesintilerini komisyon gündemine taşıdı.

CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca’nın Komisyonda gerçekleştirdiği konuşma şöyle:

"KADINLARIN GÜÇLENMESİ İÇİN AYRILAN PAY GÜNLÜK 60 KURUŞ"

Sayın Komisyon üyelerimiz, Sayın Bakan, Bakanlık bürokratları; ben de sizleri saygıyla selamlayarak sözlerime başlamak isterim. Sayın Bakan, bugün sabahki sunumumuzu satır satır altını çizerek takip ettim. Kadınlarla başlamak isterim.

Diyorsunuz ki: "Kadınların güçlenmesi Türkiye kalkınmasının ayrılmaz bir parçası." Bakalım, böyle mi Sayın Bakan? Şöyle başlayayım: Kadınların istihdamdaki oranı yüzde 32,5; erkeklerin yüzde 66,9. Yine, 3 yaş altı çocuğu olan 25-49 yaş arasındaki kadınların istihdamdaki payı yüzde 26,9; erkeklerin yüzde 90.

Hanesinde 3 yaş altı çocuğu olmayan aynı yaş grubundaki kadınların istihdam oranı yüzde 58,6; erkeklerin yüzde 80.

Peki, başka veriler var mı? Elbette ki var. Asgari ücret ve altında ücret alanların geneldeki payı yüzde 46,7; bu yüzde 46,7'nin yüzde 60'ı kadınlar yani kadınlar güvencesiz ve düşük gelirli işlerde çalışmak zorunda kalıyor Sayın Bakan.

Hâl böyleyken kadınların güçlenmesi için bütçenizde ne var? Genel bütçede kadınların güçlenmesi için ayrılan günlük tutar 70 kuruş Sayın Bakan. Yine, Bakanlığınız bütçesinde 60 kuruş günlük. Kadın yoksulluğuyla bu rakamlarla mücadele edemeyiz.

Kadın istihdamda yok, kadın çalışma hayatında yok, kadına güvencesiz ve düşük gelirli iş imkânı var. İŞKUR üzerinden kadın istihdamı rakamları şişiriliyor ama İŞKUR üzerinden verilen programlarla güvencesiz, kısa dönem ve düşük ücretli kadın istihdamını bu istihdam içerisinde var sayamayız Sayın Bakan.

"1 YAŞINDAN İLKOKULA KADAR ÜCRETSİZ KREŞ İMKÂNI SAĞLANMALIDIR"

Peki, bütün bunlara baktığımız zaman, 2024 yılı bütçesinde konuşmanızda 3-5 yaş arası kreş hizmetleri bakımından kamu kurumlarına ciddi bir seferberlik ilan etmişsiniz, öyle yazıyor sunumunuzda. Ben şimdi sormak isterim: Bugüne kadar kaç kamu kurumunda kreş imkânı sağlandı?

Sayın Bakan, 1 yaşından ilkokula başladığı yaşa kadar amasız fakatsız tüm çocukların kreş imkânından ücretsiz faydalanması lazım ki kadın güçlenebilsin, kadın istihdamda olsun ve kadın temsiliyeti artabilsin. Sayın Bakan, bu rakamlara baktığımız zaman, az önce ifade ettiğim gibi ya Türkiye kalkınmıyor ya da Türkiye'nin kalkınmasında kadın ayrılmaz bir parça değil maalesef.

"ÇOCUKLARA GÜNLÜK 91 LİRA BÜTÇE AYRILIYOR"

Peki, çocuklarla ilgili ne dediniz Sayın Bakan? Sabahki sunumunuzda dediniz ki: "Çocukları da bizim için ülkemizin geleceğine yapılan en kıymetli yatırım olarak görüyoruz. Her birinin sağlıklı, donanımlı bireyler olarak yetişmesini istiyoruz." Peki, çocuk yoksulluğu verilerine bakalım.

2027 bütçenizde her bir çocuk için yıllık 3.581 lira ayırıyorsunuz Sayın Bakan, günlük sadece 91 lira. Hani diyebilirsiniz ki çocuklara yönelik sosyal yardımlarla, sosyal desteklerle yoksulluğu ortadan kaldırabiliyoruz, bu rakamlar yükseliyor ama 2026 yılında TEPAV'ın verilerine göre yaptığınız sosyal yardımların çocuk yoksulluğunu azaltmadaki oranı sadece binde 6.

Çocuklar eğitimden kopuyor, ekonomik gerekçelerle kopan çok. Ne oluyor? "Çocuk işçiliği" diye bir kavram ortaya çıktı, üzülerek bunu ifade ediyorum Sayın Bakan, çocuklar çalışırken ölüyor. 2026'nın ilk dokuz ayında 66 çocuk çalışırken hayatını kaybetti, bunu kabul etmek mümkün değil.

Yine, 2025 TÜİK verilerinde çocukların ihmal ve istismar kaynaklı güvenlik birimleri tarafından kaydı 224.579 çocuk. Yani bugün sabahki sunumumuzdaki ifade ettiğiniz o kıymet sanıyorum burada da yok.

"KORUMA KARARLARINA RAĞMEN KADINLAR KATLEDİLİYOR"

Peki, kadına yönelik şiddet konusunda ne dediniz? "Bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da şiddetin her türüyle -büyük harflerle- amasız, fakatsız, tavizsiz mücadeleye devam edeceğiz." dediniz. Peki, Sayın Bakan, öyle mi olmuş, bakalım: 2025 yılında 151 kadın konukevi varmış.

Şimdi, siz 2023'te göreve geldiniz Sayın Bakan, 2023, 2025, 2026'ya bakalım; 2023'te Bakanlığa bağlı konukevi sayısı 112, 2025'te 112, 2026'da 112'yi 1 artırmayı planlıyorsunuz, 2027'de 1 daha artırmayı planlıyorsunuz. Peki, o 151 sayısı nereden geliyor?

33'ü yerel yönetim, 3'ü göç idaresi, 1 sivil toplum; 149'dan 151'e çıkmasının gerekçesi 2 tane yerel yönetimin konukevi açması Sayın Bakan. ŞÖNİM'ler falan diyebilirsiniz ama o ŞÖNİM'lerin durumunu da hepimiz gayet iyi biliyoruz.

Oradaki kısa zamanlı ve kadınların güvence altında olmadan ekonomik ve benzeri yaşam hakkının güvence altına alınmadığı süreler; bunu da buradan ifade etmek isterim.

(Bakan Mahinur Özdemir Göktaş’ın ‘Kadın konuk evlerinde doluluk oranı yüzde 70’ yanıtı üzerine)* Doluluk oranı yüzde 70'se o zaman kadına karşı şiddette sıfır toleransı hayata geçirememişsinizdir Sayın Bakan. Altı aylık koruma tedbiri verilme sayıları çok düşük, bir aya düşmüş Sayın Bakan, bir aya düşmüş ortalaması.

Kadınlar her ay düzenli koruma kararını uzatmak için mahkeme kapılarına gitmek durumunda kalıyorlar, bunu da kabul edemeyiz. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu 2026 verilerine göre on ayda 244 kadın erkekler tarafından öldürülmüş Sayın Bakan.

Bu 244 kadının 103'ü eşi tarafından, 24'ü eski eşi tarafından öldürülmüş. Yine, aynı raporda en az 17 kadın cinayetinin erkek failiyle ilgili daha önce uzaklaştırma ve koruma kararı varmış, uzaklaştırma ve koruma kararına rağmen kadınlar katledilmiş Sayın Bakan.

Peki, başka ne var? Şiddet gören kadınların yüzde 47,7'si şiddet gördüğünü gizliyor. Neden gizliyor Sayın Bakan? Çünkü koruma tedbirleri yetersiz, koruma tedbirleri sonrasında, yine sizin verilerinizden bakacağım, yani kadın sığınaklarında kalan kadınların işe yerleştirme oranı 650.

Peki, diğerleri? Kadın ekonomik bağımsızlığına kavuşamazsa, şiddetin önlenmesi, kadın cinayetlerinin önlenmesi... Önleyici, koruyucu, etkin yargılama yapılmadan, bütüncül politikalar hayata geçirilmeden kadınları ne şiddetten koruyabiliyorsunuz ne de kadınların yaşam hakkını savunabiliyorsunuz Sayın Bakan. "Amasız fakatsız" demek sadece yazılı kâğıtlarınızda kalıyor.

"EĞİTİM PLANLAMALARI ARASINDA ÇELİŞKİ VAR"

Yine, programlarımızdan bakıyorum, kadın konukevinde aile eğitimi programı eğitimlerine katılan kadın sayısına siz 2027'de "1.000 kadın" demişsiniz, Cumhurbaşkanlığının strateji planında "15 bin kadın" diyor Sayın Bakan; on beşte 1 sizin planınızda. Peki, bu eğitim programında aile içerisinde şiddete uğrayan yani şiddete uğrayan kadınların büyük bir kısmı aile içinde şiddete uğramış.

Peki, siz o eğitimlerde ne veriyorsunuz? Evlilik ve aile hayatı, aile yaşam becerileri, değerlerin edinilmesi, ebeveynlik ve benzeri ve benzeri... Sayın Bakan, kadına karşı şiddetle mücadele etmek ve yüzde 47,7 şiddete uğradığını gizleyen kadınların bu şiddete uğradığını açıkça ifade ederek yardım talep edebilmesi, destek talep edebilmesi için kadınların, işte, sığınma ve sonrası yani kadın sığınağındaki kaldığı süre sonrasındaki sosyal politikaların çok önemli olduğu ve hayati olduğu bir gerçek Sayın Bakan.

"SOSYAL YARDIM ALAN HANE SAYILARI DÜŞÜRÜLÜYOR"

Yine, yaşlı yoksulluğu kısmına geçelim. Yaşlı yoksulluğu konusunda huzurevi ve yaşlı bakım merkezlerinden yararlanan kişi sayısı 2025'te 15.124, 2027'de sadece 128 kişi artmış yani 9-10 milyonu bulmuş yaşlıların korunabilmesi, kullanabilmesi için huzurevi ve yaşlı bakım evinden faydalanacak kişi sayısı sadece 128 kişi artıyor, o da 2027.

Sayın Bakan, 2026 bütçesinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesinin 2027 yılında rekor seviyede yüzde 70 artacağı öngörülüyordu. Peki, öyle mi olmuş? Sayın Bakan, 2027 bütçe teklifinde toplumsal ihtiyaçlara dönük, sosyal hizmetlere dönük bütçe payınız sadece yüzde 2,5 artmış, bu da binde 7 azalmaya işaret ediyor Sayın Bakan.

Peki, bu bağlamda, bütçenizdeki varlık ne kadar olacak? Sosyal politikalara ayırdığınız rakamlar ne olacak? Elektrik yardımında bile 950 hanenin elektrik desteğini kesiyorsunuz bu yardımlarda Sayın Bakan. Asker ailelerine yönelik, 22 bin kişiymiş 2026'da, şimdi 20 bine düşürüyorsunuz ya da eşi vefat etmişlere yardım 58 bine düşüyor; düşüyor da düşüyor.