Habermetrik
← Ana Sayfa
20 Kasım 2026 03:52
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Yuvarlak bir masanın etrafında 80 dakika oturup havanda su dövdüler

Yuvarlak bir masanın etrafında 80 dakika oturup havanda su dövdüler
⏱️ 9 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Benzetme, bundan 81 yıl önce Avrupa’nın ve dünyanın geri kalanının güçler arasından nüfuz alanlarına bölündüğü meşhur Yalta zirvesinin bir benzerinin olacağına dairdi
  • ABD, Çin ve Rusya liderleri oturacak ve dünyayı yeniden paylaşacaktı

Trump, Şi ve Putin'in merakla beklenen zirvesinden hiçbir sonuç çıkmadı. Zaten dünya sorunları 80 dakikada çözülemezdi. Geriye nükleer silahları azaltma temennisi ve Putin'in'dünyada barışı korumaya çalışan lider' konumuyla uluslararası sahneye eşit ortak gibi dönmesi kaldı.

Benzetme, bundan 81 yıl önce Avrupa’nın ve dünyanın geri kalanının güçler arasından nüfuz alanlarına bölündüğü meşhur Yalta zirvesinin bir benzerinin olacağına dairdi. ABD, Çin ve Rusya liderleri oturacak ve dünyayı yeniden paylaşacaktı.

Ama böyle olmadı. Zirve bir medya gösterisinden, hatta tek kare fotoğraftan başka bir anlama gelmedi, liderler havanda su dövdü. Zaten sadece 80 dakika süren bir görüşmede dünya paylaşılamaz, sorunlar çözülemezdi. The New York Times gazetesinin bu konuda hazırladığı ayrıntılı haber ve analiz çok şey anlatıyor. İşte o haber analiz:

Başkan Trump, Perşembe günü Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir V. Putin ile gerçekleştirdiği ilk üçlü zirveyi, ülkelerinin “dünyadaki nükleer silahların sayısının nasıl azaltılacağını tartışmak için eşsiz bir konumda olduğunu” söylemek için kullandı.

Ancak Çin’in teknoloji merkezi Shenzhen şehrindeki göl kenarında bulunan bir villada yapılan 80 dakikalık görüşmenin ardından, üç liderin Soğuk Savaş döneminde süper güçler arasındaki diplomasinin temel taşını oluşturan türden silah kontrolü görüşmelerine geri dönme konusunda anlaşamadıkları netleşti. Üç lider, yapay zeka dahil olmak üzere yeni tehditler konusunda da büyük ölçüde sessiz kaldı.

Bu hafta Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) forumunda Şi ve Putin ile ayrı ayrı da görüşen Trump, silahsızlanma konusunu ele almak üzere dünyanın en büyük nükleer güçlerini bir araya getirmekten memnun görünüyordu. Ancak Trump, nükleer silahların sayısını azaltmaya yönelik ayrıntılı bir planla gelmediği gibi, böyle bir plana giden bir yol haritası da çizmedi.

Bunun yerine Trump, yuvarlak ahşap bir masa etrafında oturan üç liderin verdiği yüksek profilli fotoğraf karesinin tadını çıkardı. Trump için temel başarı, barışa yönelik anlamlı adımlar atılmadan, sadece barış hakkında konuşmaya devam etme yönünde karşılıklı bir taahhüt verilmesi gibi görünüyordu.

Trump, Şi ve Putin’e hitaben, “Geçmişteki liderler anlaşmazlık yaşadıkları ülkelerle konuşmaktan çok sık kaçındılar, biz ise tam tersini düşünüyoruz” dedi ve ekledi: “Diyalog ve konuşma fırsatları reddedilerek hiçbir barış inşa edilmemiştir.”

Zirvenin ardından liderler; Birleşmiş Milletler’de reform yapma, petrol üretimini ve arzını artırma, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) devlet yetkililerine yönelik algılanan suiistimallerine karşı çıkma ve nükleer riskleri azaltma konusundaki diyaloglarını sürdürme kararı aldıklarını belirten ortak bir bildiri yayımladı. Bildiride, “Nükleer bir savaş kazanılamaz ve asla savaşılmamalıdır” ifadelerine yer verildi.

Dünyada en hızlı büyüyen nükleer cephaneliğe sahip olan Çin, nükleer silahlarla ilgili üçlü tartışmaya katılmayı kabul etse de liderler, nükleer riskleri azaltma diyaloğunu sürdürme anlaşmasının ötesinde somut bir adım açıklamadı. Çin’in cephaneliği Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri’nin sahip olduklarının çok küçük bir kısmına denk geldiği için Şi,nükleer silahların kontrolünü kabul etme konusunda uzun süredir isteksiz davranıyor.

Nihayetinde Trump’ın bu baş döndürücü seyahati —Cumhuriyetçi Parti’nin ara seçimlerde ağır bir yenilgi almasından iki hafta sonra ve ülke içinde yaygın dijital kesintilere dair endişelerin ortasında— büyük bir dostluk gösterisine dönüştü.

Sıkı bir koreografiyle hazırlanan etkinliğin ev sahibi olan Şi, Trump’a iltifatlarda bulundu ve ona küresel çatışmaları sona erdirmekten ABD tarım ürünlerine daha fazla harcama yapmaya kadar pek çok konuda Çin’den yardım isteme fırsatı sundu. Zirve aynı zamanda Putin’i Ukrayna’yı işgali nedeniyle düştüğü küresel dışlanmışlık statüsünden çıkararak, onu eşit diplomatik zemini hak eden bir lider konumuna yükseltti.

Ancak tüm bu barış söylemlerine rağmen, Trump yönetiminin Ukrayna’daki çatışmayı sona erdirmek için yürüttüğü görüşmelerde herhangi bir ilerleme kaydedildiğine dair açıklama yapılmadı. Trump, İran ile girdiği savaştan bir çıkış yolu bulma konusu üzerinde de pek duruyor gibi görünmedi.

Zirve öncesinde bir Fox News muhabirinin, kendi yarattığı bir çatışmayı sona erdirmek için diğer liderlerden yardım isteyip istemeyeceği yönündeki sorusuna Trump, “Hiçbir yardıma ihtiyacımız yok” yanıtını verdi. Aslında Trump’ın isteyebileceği yardım, Çin ve Rusya’nın İran’a destek vermeyi durdurmasını talep etmek olabilirdi: ABD istihbaratı, her iki ülkenin de İranlıların Orta Doğu’daki Amerikan askeri üslerini vurmasına muhtemelen yardımcı olan teknoloji veya hedefleme istihbaratı sağladığı sonucuna varmıştı.

Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada bu üçlü görüşmeyi, Şi ve Putin’in son yıllarda kurduklarını söyledikleri giderek büyüyen “sınırsız ortaklığı” bozmanın bir yolu olarak tanımladı. Trump, Amerikan nüfuzuna karşı koymaya odaklanan bir ortaklık yerine bu ittifakı dağıtmayı ve onu üçlü bir diyaloğa dönüştürmeyi umduğunu belirtti.

Trump, Çin ve Rusya’nın yakınlaşması için “Bunun gerçekleşmesine asla izin verilmemeliydi” dedi.

Şi’nin gözüne girmek için kendi yolunu çizen Trump, kısasa kısas ticaret savaşını yatıştırmak ve karşılıklı iltifatlarla kişisel bir ilişki inşa etmek amacıyla bu yıl Çin lideriyle üç kez bir araya geldi. Trump, Eylül ayında Şi’yi Washington’da karşılamak üzere Andrews Müşterek Üssü’ne gitmişti; Şi de Trump Çarşamba günü Shenzhen’e vardığında pembe, mavi ve beyaz kıyafetli dansçıların ABD ve Çin bayrakları salladığı bir karşılama ve askeri tatbikatla aynı şekilde karşılık verdi.

Çin’in robotik, telekomünikasyon, yarı iletken ve yazılım endüstrilerinin kalbi olan Shenzhen’de Trump, ABD’nin başlıca teknolojik rakiplerini ziyaret etmedi ve şehir merkezi yakınlarında kahve servisi yapan robotları görmedi.

Yine de bu görkemli karşılama törenine hayran kaldı ve bunu ısınan bağların bir kanıtı olarak göstererek bir muhabire “Çin’in en büyük başkanlarından birinin” kendisini karşıladığını söyledi. Trump, “Birini karşılamak için daha önce hiç havaalanına gitmemişti” ifadelerini kullandı.

Amerika Birleşik Devletleri’nde zamanının çoğunu gösterişli konuşmalar ve kışkırtıcı sosyal medya paylaşımlarıyla geçiren Başkan, Şi’nin yanında son derece ölçülü davrandı. (Ancak zirve öncesinde Fox News’e konuşurken, ABD’ye doğrudan saldırması halinde İran’ı haritadan silmekle tehdit ederek eski tavrına dönmüştü.)

Şi ise son aylarda Çin ve ABD arasında çok daha iyiye giden ilişkilerin, iki gücün “geçinmesi için doğru yol” olduğunu söyledi. Ancak bağları istikrarlı tutmanın anahtarının “iki devlet başkanı tarafından varılan mutabakatı uygulamak için somut adımlar atmakta yattığı” uyarısında da bulundu.

Bu açıklamalar, Washington’un Çin’in gelişmiş yapay zeka çiplerine erişimindeki bir açığı kapatmak için harekete geçmesinden günler sonra geldi.

Putin açısından bu zirve, iki liderin geçen yıl Alaska’da bir araya gelmesinden bu yana Trump ile ilk karşılaşmasıydı. O görüşme diplomatik bir fiyaskoyla sonuçlanmış ve o zamandan beri Ukrayna’daki savaş şiddetlenmişti.

Trump’ın savunduğu barış mekanizması —Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasında Trump’ın arabuluculuğunda doğrudan bir görüşme— henüz hayata geçmedi.

Beyaz Saray yetkilileri bu kez tahminlerinde mütevazı davrandı. Beklentiler o kadar düşük tutuldu ki, geçen hafta seyahatle ilgili ön bilgi veren yetkililer başlangıçta Trump’ın Ukrayna savaşını hiç gündeme getirmeyeceğini söylemişlerdi, ancak Trump nihayetinde bu konuyu açtı.

Shenzhen’de Trump, Rusya’yı yeniden büyük süper güçler arasına kabul etmeye devam etti. Putin’e “dostum” diye hitap etti ve üç liderin de savaşın bir an önce sona ermesini istediğini savundu. Ancak Rus lider görüşmeden sonra Ukrayna ile müzakere etmeyeceğini yineledi.

Üçlü görüşme sırasında Şi ve Putin, ülkelerine pek de yük getirmeyecek taahhütlerde bulunmadan barışçıl liderlik fikrini benimsediler. Putin kendi konuşmasında, ülkelerinin “sadece İkinci Dünya Savaşı’nın muzaffer ülkeleri olma statüsüyle değil, en önemlisi uluslararası barış ve güvenliği koruma ortak sorumluluğuyla da birleştiğini” söyledi.

Şi ise süper güçlerin gündeminden neredeyse düşmüş ütopik bir hedeften bahsetti. Nükleer silahları, ortadan kaldırılması gereken “insanlığın üzerinde sallanan bir Demokles’in kılıcı” olarak nitelendirdi. Ancak Pekin genellikle silah kontrolünde ilk adımı ABD’nin atmasını talep ediyor; Trump da günün erken saatlerinde bu talebi kabul etmiş görünüyordu.

Trump, Fox News’e “Benim için bu zor bir şey. Muhtemelen onlar için de yapması zordur” dedi.

Bu daha önce Trump’ın selefleri tarafından başarılmıştı. Bugün ABD ve Rusya’nın her birinin 5.000’den biraz fazla nükleer savaş başlığı bulunuyor ve bu yılın başlarında süresi dolan Yeni START anlaşması kapsamında bunların yalnızca 1.550’si konuşlandırılmış durumda — bu rakam Soğuk Savaş döneminde her iki tarafta on binlerceydi.

Ancak Çin geçmişteki nükleer azaltım anlaşmalarına hiç taraf olmadı ve şu anda cephaneliğini en azından mevcut Rus ve ABD seviyelerine çıkarmaya kararlı.

Trump ayrıca Shenzhen’de, küçük güçlerin nükleer silah yaymasını engellemek istediğini —İran’a saldırma gerekçesi de buydu— ve Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi “haydut” kuruluşların aşırılıkları olarak nitelendirdiği durumları dizginlemek istediğini söyledi.

Putin, Ukrayna’da işlendiği iddia edilen savaş suçları nedeniyle UCM tutuklama emriyle aranıyor. Buna rağmen Trump, Rus lideri geçen yıl Alaska’da ağırlamış ve gelecek ay Florida’da yapılacak G20 zirvesine davet etmişti.

Putin görüşmeden sonra gazetecilere zirveye katılıp katılmayacağından emin olmadığını söyledi.

Çin ve ABD’nin yeni teknoloji üzerinde kıyasıya bir rekabet içinde olduğu bir dönemde, üç liderin konuşmalarında da eksik olan tek konu yapay zekaydı.

Trump, günün erken saatlerinde APEC’te bir Bloomberg News muhabirinin bağırarak sorduğu, yapay zeka patlamasının merkezindeki şirketlerden Nvidia’nın eski CEO’sunun ABD’ye ihanet edip etmediği sorusunu yanıtsız bıraktı. Şirketin yöneticisi Jensen Huang, ABD istihbaratının Çin ajanı olduğunu belirlediği bir kadınla olanı da dahil olmak üzere iki evlilik dışı ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti.

Soruyu bağıran muhabir Çinli yetkililer tarafından azarlandı ve üçlü toplantıya alınmadı. Trump ise günün erken saatlerinde Fox News’e “Biz de onları gözetliyoruz” diyerek casusluk meselesine kayıtsız görünmüştü.

Demir yumruklu liderliğine açıkça hayranlık duyduğu otoriter bir liderin iltifatlarıyla keyiflenen Başkan, istediği kadar medya ilgisi göremediğini nazikçe ima etti.

Trump seyahatiyle ilgili olarak, “Medyanın bunların bir kısmını görememesi çok kötü” dedi.

Deneyiminizi iyileştirmek, tanımlama bilgilerini, sitemizin doğru şekilde çalışmasını sağlamak, içerikleri ve reklamları kişiselleştirmek, sosyal medya özellikleri sunmak ve site trafiğimizi analiz etmek için yasal düzenlemelere uygun çerezler (cookies) kullanıyoruz.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: 10haber.net
Haber metni ve görseller 10haber.net sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Siyaset
Yayın: 20 Kasım 2026 03:52 · Kaynak: 10haber.net
Kaynağı Oku ↗