Kayseri'nin kalbi Cumhuriyet Meydanı: At Pazarı'ndan bugüne uzanan tarih
- Kayseri şehir merkezinde, İstasyon, Sivas, Talas ve Osman Kavuncu caddelerinin kesiştiği noktada bulunan Cumhuriyet Meydanı, yalnızca bugünkü kent yaşamının değil, şehrin yüzyıllara yayılan tarihinin de önemli tanıklarından biri
Kayseri şehir merkezinde, İstasyon, Sivas, Talas ve Osman Kavuncu caddelerinin kesiştiği noktada bulunan Cumhuriyet Meydanı, yalnızca bugünkü kent yaşamının değil, şehrin yüzyıllara yayılan tarihinin de önemli tanıklarından biri. Tarihî kaynaklarda At Meydanı veya At Pazarı olarak anılan alanın adı Cumhuriyet döneminde değiştirildi.
At Pazarı ismi ise şehrin eski Tekke Önü semtine verildi. Mehmet Çayırdağ'ın Kayseri Tarihi Araştırmaları adlı eserinde aktardığı bilgilere göre meydanın tarihî geçmişi, Roma döneminde inşa edilen şehir surlarına kadar uzanıyor.
III. yüzyılda yapılan surların ve VII. yüzyılda Bizans döneminde İç Kale'ye dönüştürülen savunma sisteminin kuzeydoğu köşesinin dışında kalan alan, sonraki yüzyıllarda Kayseri'nin önemli merkezlerinden biri hline geldi.
Selçuklu döneminde saray ve yönetim merkezi oldu Cumhuriyet Meydanı'nın önem kazanmasında Anadolu Selçuklu döneminde bölgede inşa edilen İl Sarayı ve Devlethane etkili oldu. Selçuklu yönetiminin önemli merkezlerinden biri olan Kayseri'de, meydanın bulunduğu alan devlet yönetimi açısından da değer kazandı.
Şehir surlarının bugünkü Bürüngüz Camii'nin bulunduğu yerde açılan Meydan Kapısı, bu alana geçiş sağlıyordu. I. Aleddin Keykubad döneminde (1220-1238), doğudan gelen Moğol tehlikesine karşı Konya, Sivas ve Kayseri'deki savunma yapıları güçlendirilirken Devlethane'nin çevresi de surlarla koruma altına alındı.
Bu surlardan günümüze yalnızca Zeynelabidin Türbesi yakınındaki Ok Burcu'nun birinci katı ulaşabildi. Meydanın kuzeyindeki önemli tarihî yapılardan Sahabiye Medresesi ve çeşmesi, Selçuklu veziri Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından 1265-1266 yıllarında yaptırıldı.
Eğitim ve sosyal yaşam açısından önemli bir yere sahip olan medrese, günümüze kadar ulaşan Selçuklu eserleri arasında bulunuyor.
Osmanlı döneminde yeni yapılar kazandı Meydan ve çevresi Osmanlı döneminde de önemini korudu. XVI. yüzyılın ortalarında Aksaray Mirlivası Hüseyin Bey tarafından Hacı Kılıç Camii tamir ettirildi ve yanına bir imaret yaptırıldı.
Mimar Sinan'a da Sahabiye Medresesi'nin kuzeyinde ve meydanın kuzeybatısında bulunan Meydan Hamamı yaptırıldı. Halk arasında Çömlek adıyla bilinen hamam, dönemin sosyal yaşamında kullanılan yapılardan biriydi. Meydan çevresinde bulunan Mirliva Sarayı, ilerleyen dönemlerde Hükümet Konağı olarak hizmet verdi. Böylece alan, Osmanlı döneminde de Kayseri'nin idari merkezlerinden biri olmayı sürdürdü.
Saat Kulesi ve Millî Mücadele'nin izleri Cumhuriyet Meydanı'nın en tanınan simgelerinden Saat Kulesi, II. Abdülhamid döneminde Vilayet ve Belediye bütçesinden yaptırıldı. Kulenin yapım tarihi konusunda kaynaklarda farklı bilgiler bulunuyor.
Mehmet Çayırdağ'ın çalışmasında 1906 yılı belirtilirken Kayseri Valiliğinin tanıtımında 1909 tarihi yer alıyor. Saat Kulesi'nin bitişiğinde bulunan Muvakkithane ise namaz vakitlerinin belirlendiği oda olarak kullanılıyordu.
Bu küçük yapı, Millî Mücadele yıllarında da önemli bir görev üstlendi. 1919 yılında Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin Kayseri şube merkezi olarak kullanıldı. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, 1924 yılında eşi Latife Hanım ile birlikte Kayseri'yi ziyaret etti. Ziyaret sırasında meydanda vatandaşlarla buluşarak halkın sorunlarını dinledi.
Atatürk heykelleriyle değişen meydan Cumhuriyet döneminde meydanın görünümünü değiştiren önemli gelişmelerden biri Atatürk heykelleri oldu. 1934 yılında meydanın Kurşunlu Camii tarafına heykeltıraş Zühtü Müridoğlu tarafından Kayseri'nin ilk Atatürk heykeli dikildi.
Daha sonra kaldırılan heykel, bugün Büyükşehir Belediyesi önünde, Mustafa Kemal Paşa Bulvarı üzerinde bulunuyor. 1976 yılında heykeltıraş Gürdal Duyar tarafından modern tarzda bir Atlı Atatürk Heykeli yaptırıldı. Ancak bu heykel vatandaşlar tarafından beğenilmeyince yeni bir eser yapılması kararlaştırıldı.
Kurum ve kuruluşların oluşturduğu derneğin 1982 yılında düzenlediği yarışmayı heykeltıraş Haluk Tezonar kazandı. Tezonar'ın hazırladığı bronz Atlı Atatürk Heykeli, yüksek taş kaide üzerine yerleştirilerek meydanın ortasında Saat Kulesi yakınında konumlandırıldı.
2007 yılında meydanın kuzeydoğu köşesine ise Kayseri'nin tarihini ve Millî Mücadele dönemini anlatan anıt kompozisyonu yapıldı. Heykeltıraşlar Azmi Sekban ve İnayet Türkoğlu tarafından hazırlanan eserde sivil kıyafetli Atatürk figürünün arkasında stilize Selçuklu Kartalı kanatları ve tarihî dönemleri anlatan panolar yer aldı.
İki Kapılı Camii'nin yerinde Bürüngüz Camii yükseldi Meydanın değişim sürecindeki önemli yapılardan biri de Bürüngüz Camii oldu. Bugünkü caminin yerinde daha önce halk arasında İki Kapılı olarak bilinen, basit mimarili ve toprak damlı bir cami bulunuyordu.
Şükrü Karatepe'nin'Kayseri Cumhuriyet Meydanı'nın Meknsal Gelişimi' başlıklı araştırmasında aktarılan bilgilere göre eski caminin bulunduğu alanda gerçekleştirilen düzenlemelerle bugünkü Bürüngüz Camii'nin inşasına başlandı. İki minareli ve klasik Osmanlı mimarisinden esinlenen cami, meydanın görünümünü değiştiren önemli yapılardan biri oldu.
Yer altı çarşısı ve modern kent meydanı Cumhuriyet Meydanı'nın altına inşa edilen Yeraltı Çarşısı da bölgenin ticari yaşamında önemli bir yere sahip oldu. 1973-1978 yılları arasında gerçekleştirilen proje ile meydanın altında çok sayıda dükkn oluşturuldu.
Böylece meydan, üst bölümünde kamusal yaşamın sürdüğü, alt bölümünde ise ticaretin yoğunlaştığı bir alan hline geldi. Meydanın çevresinde yıllar içerisinde önemli değişiklikler yaşandı. Eski belediye binası ve Tan Sineması gibi kentin sosyal yaşamında iz bırakan yapılar bu çevrede bulunuyordu.
1938 yılında yapılan tarihî Vilayet Konağı 1990 yılında yıkıldı. Eski mimariden esinlenilerek yerine bugünkü modern Vilayet Konağı inşa edildi. Meydanın kuzeybatı köşesine ise 2000 yılında Hilton Oteli yapıldı. 2007 yılında Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen düzenlemeyle meydanın yayalaştırılmış bölümleri artırıldı, yeşil alanlar düzenlendi ve raylı sistem hattı meydandan geçirildi.
Böylece tarihî yapıların çevrelediği alan, modern kent ulaşımının ve günlük yaşamın da önemli bir parçası hline geldi.
Yüzyılların tanığı Cumhuriyet Meydanı Bugün İç Kale, Sahabiye Medresesi, Bürüngüz Camii, Saat Kulesi, Vilayet Konağı ve Meydan Parkı ile çevrelenen Cumhuriyet Meydanı, Kayseri'nin en önemli buluşma noktalarından biri olmayı sürdürüyor. Roma surlarının yakınında başlayan tarihî yolculuğu Selçuklu sarayları, Osmanlı yapıları ve Cumhuriyet dönemi düzenlemeleriyle devam eden meydan, geçirdiği bütün değişimlere rağmen kentin merkezindeki yerini koruyor.
Bir zamanlar At Meydanı ve At Pazarı olarak anılan, farklı dönemlerde farklı işlevler üstlenen bu alan, bugün Kayseri'nin geçmişiyle bugünü buluşturan en önemli tarihî ve kamusal meknlarından biri olarak öne çıkıyor. Kayseri'nin hafızasında derin izler bırakan Cumhuriyet Meydanı, yalnızca bir ulaşım ve buluşma noktası değil; şehrin yüzyıllar boyunca geçirdiği değişimin de yaşayan tanığı.
Mehmet Çayırdağ, Kayseri Tarihi Araştırmaları, Cilt III, s. 28-29.
Şükrü Karatepe,'Kayseri Cumhuriyet Meydanı'nın Meknsal Gelişimi', Düşünen Şehir, Sayı 14, 2021, s. 132-147.
Kayseri Valiliği,'Saat Kulesi'.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Trafik
Yayın: 17 Kasım 2026 09:02 · Kaynak: kayserianadoluhaber.com.tr