AYM son noktayı koydu: Önalım davalarında'Rayiç bedeli' şartına iptal kararı

Söz konusu fıkrada, önalım hakkının kullanılmasına ilişkin rayiç bedelin belirlenmesi ve bu bedelin mahkemece belirlenen süre içinde yatırılması şartları düzenleniyor.

Anayasa Mahkemesinin 6 Kasım 2026 tarihli duyurusuna göre, söz konusu düzenleme 24 Aralık 2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun’un 36. maddesiyle Türk Medeni Kanunu’na eklenmişti. AYM, 16 Temmuz 2026’da verdiği kararla ikinci fıkradaki “Rayiç bedeli” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.

Bu ibarenin iptali nedeniyle fıkranın kalan kısmı da uygulanma imkânı kalmadığı gerekçesiyle iptal edildi. Ancak iptal hükümleri kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.

İptal edilen düzenlemenin tam metninde şu ifadeler yer alıyor: “Dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir. Önalım hakkı sahibi, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini nemalandırılmak üzere hâkim tarafından belirlenen yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmakla yükümlüdür.

Bu yükümlülük, verilen kesin süre içinde yerine getirilmezse önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez. Yatırılan bedel, hükmün kesinleşmesi üzerine nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir.”

AYM'NİN İPTAL GEREKÇESİ

Anayasa Mahkemesi, düzenlemenin tarafların kendi aralarında kararlaştırdığı satış bedelini esas almak yerine, taşınmaz payının rayiç bedelinin mahkeme tarafından belirlenmesini öngördüğüne dikkat çekti. Mahkeme, bu durumun satıcı ve üçüncü kişi alıcının iradelerini etkisiz hâle getirebildiğini, alıcının haksız kazanç elde etmesine veya zarara uğramasına yol açabileceğini ve önalım hakkı sahibini ödeyeceği bedel konusunda belirsizliğe sürüklediğini değerlendirdi.

AYM, tarafların mülkiyet hakkından kaynaklanan menfaatleri arasında adil bir denge kurulmadığı sonucuna vardı.