Yüksek Lisans ve Doktorada Yeni Dönem Başlıyor: İşte Öne Çıkan Değişiklikler

Hacettepe Üniversitesi’nde yüksek lisans ve doktora eğitimine ilişkin kurallar yenilendi. Yeni yönetmelikte sınavlardan tez şartlarına kadar dikkat çeken hükümler yer aldı.

Hacettepe Üniversitesi’nde yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik programlarına ilişkin eğitim ve sınav kuralları yeniden düzenlendi. 25 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelik, başvuru şartlarından akademik başarı ölçütlerine, doktora yeterlik sınavlarından tez süreçlerine kadar birçok konuyu kapsıyor. Yeni düzenleme, 2026-2027 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılı başında yürürlüğe girecek.

RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANDI Hacettepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği, 25 Ekim 2026 tarihli ve 33411 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Yönetmelikle üniversitede yürütülen lisansüstü eğitim, öğretim ve sınavlara ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi.

Yeni metin; tezli ve tezsiz yüksek lisans programlarının yanı sıra doktora ve sanatta yeterlik eğitimini de kapsıyor. Öğrenci kabulü, kayıt işlemleri, derslerin yürütülmesi, sınavlar, danışmanlık sistemi, tez hazırlama ve mezuniyet koşulları düzenlemede ele alınan başlıklar arasında bulunuyor.

Yönetmelikle birlikte 26 Kasım 2016 tarihli ve 29900 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan önceki Hacettepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARINDA HANGİ ŞARTLAR VAR? Yeni yönetmelikte yüksek lisans programlarının tezli ve tezsiz olmak üzere iki şekilde yürütülebileceği belirtildi. Tezsiz yüksek lisans programlarının uzaktan eğitim ve ikinci öğretim biçiminde de düzenlenebilmesine ilişkin hükümlere yer verildi.

Tezli ve tezsiz yüksek lisans programlarına başvuracak adayların, ilgili programın belirlediği lisans mezuniyet ve başarı koşullarını sağlaması gerekiyor. ALES puanı ve yabancı dil şartları da programın özelliklerine ve üniversitenin ilgili kurullarınca belirlenen koşullara göre uygulanacak.

Yönetmelikte, yüksek lisans başvurularında ALES puanının en az 55 olması gerektiğine ilişkin temel hüküm bulunuyor. Bununla birlikte, ilgili akademik kurulların önerileri ve Senato kararları doğrultusunda programlar için daha yüksek taban puanlar belirlenebilecek.

Tezsiz yüksek lisans programlarında ALES ve yabancı dil puanlarına ilişkin koşulların belirlenmesinde ise ilgili akademik kurulların önerisi, enstitü kurulunun kararı ve Senato düzenlemeleri esas alınacak.

TEZLİ YÜKSEK LİSANS İÇİN AZAMİ SÜRE ALTI YARIYIL Yönetmelikte tezli yüksek lisans programının normal süresi dört yarıyıl olarak düzenlendi. Programın en fazla altı yarıyılda tamamlanması gerekiyor. Bilimsel hazırlıkta geçirilen süre bu hesaplamaya dahil edilmiyor.

Dört yarıyılın sonunda kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan, genel not ortalaması 4,00 üzerinden en az 3,00 olmayan veya azami süre içinde tez çalışmasını tamamlayamayan öğrenciler açısından üniversiteyle ilişiğin kesilmesine ilişkin hükümler bulunuyor.

Tezli yüksek lisans programının en az yedi ders, seminer ve tez çalışmasından oluşması gerekiyor. Programın toplam yükü ise en az 21 ulusal kredi ve 120 AKTS olarak belirleniyor.

Tezsiz yüksek lisans programlarında da farklı bir süre ve ders yükü uygulanıyor. Bu programların en az 30 ulusal kredi ve 60 AKTS olmak üzere en az 10 ders ile dönem projesinden oluşması gerekiyor. Programın tamamlanması için öğrencinin derslerden başarılı olması ve 4,00 üzerinden en az 2,50 akademik ortalamaya ulaşması şartı aranıyor.

Tezsiz yüksek lisansın tamamlanma süresi en az iki, en fazla üç yarıyıl olarak belirleniyor.

DOKTORA EĞİTİMİNDE SÜRELER NASIL BELİRLENDİ? Yeni yönetmelikte doktora programlarının süresi, öğrencinin hangi eğitim düzeyinden programa kabul edildiğine göre düzenlendi.

Tezli yüksek lisans derecesiyle doktora programına kabul edilen öğrenciler için normal süre sekiz yarıyıl, azami süre ise 12 yarıyıl olarak belirlendi. Lisans derecesiyle doğrudan doktora programına kabul edilen öğrenciler için normal süre 10 yarıyıl, azami süre 14 yarıyıl olacak.

Doktora programında gerekli kredili dersleri tamamlama süresi de öğrencinin kabul edildiği eğitim düzeyine göre değişiyor. Yüksek lisans derecesiyle kabul edilenlerin bu dersleri en fazla dört yarıyılda, lisans derecesiyle kabul edilenlerin ise en fazla altı yarıyılda başarıyla tamamlaması gerekiyor.

Belirtilen sürelerde gerekli dersleri tamamlayamayan veya genel not ortalaması 4,00 üzerinden en az 3,00 olmayan öğrencilerin üniversiteyle ilişiğinin kesilmesine ilişkin hükümler yönetmelikte yer alıyor.

DOKTORA YETERLİK SINAVINDA BAŞARI KRİTERİ Yönetmelikte doktora yeterlik sınavının yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamada yapılacağı belirtildi. Yazılı sınavdan en az 70 puan alan öğrenciler sözlü sınava girebilecek.

Yeterlik sınavının başarı notu, yazılı sınavın yüzde 60'ı ile sözlü sınavın yüzde 40'ının toplamı üzerinden hesaplanacak. Başarılı sayılmak için 100 tam puan üzerinden en az 75 puan alınması gerekecek.

Yüksek lisans derecesiyle doktora programına kabul edilen öğrencilerin en geç beşinci yarıyılın, lisans derecesiyle kabul edilenlerin ise en geç yedinci yarıyılın sonuna kadar yeterlik sınavına girmesi gerekiyor.

Yeterlik sınavında başarısız olan öğrenciler, başarısız oldukları bölüm veya bölümlerden bir sonraki yarıyılda aynı jüriyle yeniden sınava alınacak. İkinci sınavda da başarısız olunması halinde doktora programıyla ilişiğin kesilmesine ilişkin hüküm uygulanacak.

TEZ VE AKADEMİK ÇALIŞMALARDA YENİ AYRINTILAR Yönetmelikte doktora öğrencilerinin tez süreçlerine ilişkin hükümler de ayrıntılı biçimde düzenlendi. Yeterlik sınavını başarıyla tamamlayan öğrencilerin tez izleme komitesi oluşturulması, tez önerisinin hazırlanması ve savunulması gibi aşamalardan geçmesi gerekiyor.

Doktora öğrencisinin yeterlik sınavını başarıyla tamamladıktan sonra en geç altı ay içinde tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunması gerekiyor. Tez önerisinin kabul edilmesinin ardından araştırma çalışmaları danışman ve tez izleme komitesinin gözetiminde yürütülüyor.

Yönetmelik, tez süreçlerinde akademik etik ve bilimsel niteliğe de yer veriyor. Tezlerin bilimsel ve akademik etik ilkelerine uygun hazırlanması, gerekli durumlarda intihal raporlarının değerlendirilmesi ve tez sürecine ilişkin itirazların somut bilgi ve belgelerle desteklenmesi öngörülüyor.

Ayrıca doktora danışmanlarının akademik yayın ve bilimsel çıktılarına ilişkin ölçütler de düzenlendi. Bazı alanlarda danışmanların son üç takvim yılı içindeki yayınları, kitap veya kitap bölümleri ve patent gibi akademik çıktıları dikkate alınacak. Bu koşullar, ilgili alanlara göre farklılık gösterecek.

SANATTA YETERLİK PROGRAMLARI DA KAPSAMDA Yeni düzenleme yalnızca yüksek lisans ve doktora öğrencilerini kapsamıyor. Sanatta yeterlik programlarına ilişkin süreler, ders yükleri, danışmanlık ve sınav süreçleri de yönetmelikte yer alıyor.

Yüksek lisans derecesiyle sanatta yeterlik programına kabul edilen öğrenciler için normal süre sekiz yarıyıl, azami süre 12 yarıyıl olarak belirlendi. Lisans derecesiyle kabul edilen öğrenciler için ise normal süre 10, azami süre 14 yarıyıl olacak.

Sanatta yeterlik çalışmalarında tez, sergi, proje, resital, konser ve temsil gibi faaliyetler programın niteliğine göre değerlendirilebilecek. Öğrencilerin çalışmalarını jüri önünde sunmaları ve sözlü olarak savunmaları gerekiyor.

Yönetmelikte sanatta yeterlik savunmasına ilişkin akademik yayın koşulları da düzenlendi. Tezle ilişkili araştırma makalesi şartının sağlanması veya belirlenen koşullar çerçevesinde sanatsal etkinliğin belgelenmesi öngörülüyor.

YENİ YÖNETMELİK NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK? Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmeliğin yürürlük tarihi 2026-2027 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılının başlangıcı olarak belirlendi. Dolayısıyla düzenlemenin yürürlüğe girmesi, yayımlandığı 25 Ekim 2026 tarihinden hemen sonraki gün değil, belirtilen akademik dönemin başlangıcında gerçekleşecek.

Yönetmelikte ayrıca doktora ve sanatta yeterlik sınavlarına ilişkin bazı koşullar için geçiş hükmü bulunuyor. Bu koşullar, 2026-2027 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılı başlangıcı itibarıyla doktora veya sanatta yeterlik sınavına girmemiş öğrencilere uygulanacak.

Hacettepe Üniversitesi bünyesinde lisansüstü eğitim almayı planlayan adayların başvuru öncesinde ilgili enstitünün duyurularını ve program bazında ilan edilen koşulları incelemesi önem taşıyor. Çünkü başvuru puanları, kontenjanlar, sınav tarihleri ve bazı değerlendirme ölçütleri ilgili kurulların kararlarıyla ayrıca belirleniyor.