Kişiliğimizde genlerin rolü daha büyük

Uluslararası bir araştırma ekibi, kişilik özellikleriyle ilişkili 1.200'den fazla genetik varyant belirledi. Revived Genomics of Personality Consortium öncülüğünde yürütülen çalışmada, 46 araştırma grubundan elde edilen veriler incelendi. Bulgular, kişilik özellikleriyle bağlantılı genetik yapıların sağlık, yaşam süresi, eğitim, kariyer ve gelir gibi farklı yaşam sonuçlarıyla da ilişkili olabileceğini ortaya koydu.

Araştırmada katılımcıların DNA örnekleri ile kişilik değerlendirmelerine ilişkin veriler karşılaştırıldı. Bilim insanları, kişiliği beş temel başlık altında ele aldı. Bunlar deneyime açıklık, sorumluluk, dışadönüklük, uyumluluk ve nevrotiklik olarak sıralandı.

KİŞİLİĞİ TEK BİR GEN BELİRLEMİYOR

Araştırmanın başyazarı ve Michigan State University Psikoloji Bölümü öğretim üyesi Ted Schwaba, kişiliğin tek bir gen tarafından belirlenmediğini söyledi.

Schwaba, "Tek bir'kişilik geni' yok. Kişilik özellikleri çok sayıda genetik varyantla ilişkili. Ancak tek tek genetik varyantların en güçlü etkileri bile oldukça küçük. Bununla birlikte, çok sayıda varyantın etkileri bir araya geldiğinde daha belirgin hale gelebiliyor" dedi.

Araştırmacılar, tek tek genetik varyantların kişilik üzerindeki etkisinin sınırlı olduğunu, ancak çok sayıda varyantın birlikte değerlendirilmesiyle daha güçlü ve tutarlı ilişkiler ortaya çıktığını belirledi.

Bu bağlantıların farklı yaş ve toplum gruplarında da görüldüğü kaydedildi. Araştırmada, Hollanda'da yaşayan genç bir yetişkinde dışadönüklükle ilişkili bulunan bazı genetik varyantların, ABD'de yaşayan daha ileri yaştaki bir kişinin dışadönüklük düzeyinin tahmin edilmesinde de kullanılabildiği görüldü.

Akrabalar arasındaki karşılaştırmalar da yapıldı. Elde edilen sonuçlar, söz konusu genetik ilişkilerin yalnızca insanların aynı çevrede yetişmesiyle açıklanamayacağını gösterdi.

GENETİK YAPI YAŞAM ALIŞKANLIKLARIYLA DA İLİŞKİLİ

Çalışmada kişilikle bağlantılı genetik varyantların yalnızca davranış özellikleriyle sınırlı olmadığı belirlendi. Aynı genetik örüntülerin ruhsal ve fiziksel sağlık, yaşam süresi, eğitim, meslek seçimi, kariyer sonuçları ve gelir gibi alanlarla bağlantıları araştırıldı.

Bazı ilişkiler günlük yaşam alışkanlıklarında da görüldü. Sorumluluk özelliğiyle ilişkili genetik varyantların, gün içinde daha aktif olma eğilimiyle bağlantılı olduğu belirlendi.

Deneyime açıklık ve dışadönüklükle bağlantılı varyantların ise gece saatlerinde daha aktif olma eğilimiyle ilişkili olduğu görüldü. Bu bulgu, kişilik özellikleriyle günlük yaşam ritmi arasındaki genetik bağlantıların da araştırılabileceğine işaret etti.

Araştırmacılar, genetik faktörlerin çevreden bağımsız değerlendirilmemesi gerektiğini de vurguladı. Kişinin yaşadığı çevrenin, genetik eğilimlerle birlikte kişilik özelliklerinin şekillenmesinde rol oynayabileceği belirtildi.

KİŞİLİK VE ÇEVRE BİRBİRİNİ ETKİLEYEBİLİYOR

Araştırmada deneyime açıklık özelliği üzerinden genetik ve çevre arasındaki ilişkiye örnek verildi. Bu kişilik özelliğiyle bağlantılı bazı yaygın genetik varyantların, kişinin daha kozmopolit bir mahalleye taşınma olasılığıyla ilişkili olduğu görüldü.

Böyle bir çevrede yaşamanın da kişinin mevcut kişilik özelliklerini daha fazla şekillendirebileceği değerlendirildi. Bu nedenle araştırmacılar, genetik özelliklerin çevresel koşullarla karşılıklı bir etkileşim içinde olabileceğini belirtti.

Çalışmanın başyazarı Schwaba, kişiliğin farklı bilim alanları açısından araştırılabilecek bir konu olduğunu ifade etti.

"Kişilik, baktığınız hemen her alanda önemli görünüyor. Bu çalışmanın, daha fazla bilim insanını kendi araştırma alanlarına kişilik özelliklerini dahil etmeye teşvik etmesini umuyoruz."

Araştırmacı, kişilikle ilişkili genetik varyantların sağlık ve çalışma hayatıyla bağlantısına da değindi. Schwaba, "Örneğin nevrotiklikle ilişkili genetik varyantlar hastanede daha fazla zaman geçirilmesini öngörüyor. Bu durum doktorlar ve sağlık araştırmacıları açısından önemli. Deneyime açıklıkla ilişkili varyantlar ise gelir ve iş değiştirme ile bağlantılı. Bu da meslek araştırmacıları açısından önem taşıyor" dedi.

KİŞİLİK ARAŞTIRMALARI PSİKOLOJİNİN DIŞINA TAŞABİLİR

Araştırmanın bulguları, kişiliğin genetik temellerinin yalnızca psikoloji alanında değil, sağlık, eğitim ve çalışma hayatı gibi farklı alanlarda da incelenebileceğini gösteriyor.

Bununla birlikte araştırma, belirli bir kişilik özelliğinin yalnızca genetik yapı üzerinden kesin biçimde açıklanabileceği anlamına gelmiyor. Bilim insanları tek tek genetik varyantların etkisinin küçük olduğunu, çevresel koşulların da kişiliğin oluşumunda rol oynadığını belirtiyor.

Çalışmanın ortaya koyduğu genetik bağlantılar, kişilik özellikleri ile insanların yaşamları boyunca karşılaştıkları sağlık, eğitim ve kariyer sonuçları arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı araştırılması için yeni veriler sağlıyor. Genetik ve çevre arasındaki etkileşimin farklı toplumlarda nasıl şekillendiğinin belirlenmesi ise sonraki araştırmaların konuları arasında yer alıyor.