Gümüşhane’nin Binlerce Yıllık Tarihi Tek Eserde Toplandı

Gümüşhane Üniversitesi Tarih Bölümü öncülüğünde hazırlanan “İlk Çağ’dan Günümüze Gümüşhane Tarihi” adlı kapsamlı eser okuyucuyla buluştu.Alanında uzman akademisyen ve araştırmacıların katkılarıyla hazırlanan kitap, Gümüşhane’nin binlerce yıllık geçmişini bilimsel bir bakış açısıyla kayıt altına alıyor.Şehre ilişkin daha önce farklı kaynaklarda ve dağınık biçimde yer alan tarih çalışmalarını tek bir eserde buluşturan kitabın editörlüğünü Doç. Dr. Merve Karaçay Türkal üstlendi.Beş Kısım ve 18 Bölümden OluşuyorBeş ana kısım ve 18 bölümden oluşan eser, Gümüşhane ve çevresinin tarihini ilk çağlardan 1950’li yıllara uzanan geniş bir zaman diliminde inceliyor.Kitabın Eski Çağ bölümünde Karaz Kültürü, Urartu, Pers ve Pontos dönemlerinin yanı sıra bölgenin askerî ve stratejik önemi ele alınıyor. Roma döneminde bölgenin denetiminde önemli rol üstlenen Satala Garnizonu da arkeolojik veriler ve tarihî kaynaklar üzerinden değerlendiriliyor.Orta Çağ bölümünde Bizans döneminden Selçuklu, Saltuklu ve Mengücekli hâkimiyetlerine; Kelkit Vadisi’nin stratejik öneminden Çepni Türkmenlerinin bölgedeki iskân faaliyetlerine kadar Gümüşhane’nin siyasi ve sosyal dönüşümü inceleniyor.Osmanlı’dan Cumhuriyet’e GümüşhaneEserin Yeni Çağ bölümünde Osmanlı hâkimiyetiyle ortaya çıkan idari yapı, nüfus özellikleri ve madencilik faaliyetleri; tahrir ve avârız defterleri üzerinden ele alınıyor.Yakın Çağ bölümünde Trabzon Vilayet Salnameleri, nüfus kayıtları ve Avrupalı seyyahların gözlemleri kullanılarak Gümüşhane’nin 19. yüzyıldaki sosyal ve idari yapısı ortaya konuluyor.Cumhuriyet Dönemi bölümünde ise Harşit Savunması, eğitim ve maarif hayatı ile yerel yönetimlerin gelişimi tarihî belgeler ışığında değerlendiriliyor.Çok Sayıda Tarihî Kaynaktan YararlanıldıKitapta arkeolojik yüzey araştırmalarından Osmanlı tahrir ve mühimme defterlerine, seyahatnamelerden Trabzon Vilayet Salnamelerine kadar geniş bir kaynak arşivinden yararlanıldı.Cumhuriyet dönemi resmî belgeleri, maarif istatistikleri, nüfus kayıtları ve belediye belgeleri de eserin hazırlanmasında kullanılan kaynaklar arasında yer aldı.Bu yönüyle kitap, Gümüşhane’nin tarihî, sosyal, ekonomik, kültürel ve idari gelişimini bütüncül biçimde değerlendiren akademik bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor.Rektör Yıldız: “Önemli Bir Boşluğu Dolduruyor”Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız, eserin şehrin tarihi açısından önemli bir boşluğu doldurduğunu belirtti.Gümüşhane hakkında yapılan tarih çalışmalarının uzun yıllar boyunca parçalı bir görünüm sergilediğine dikkat çeken Yıldız, kitabın antik çağlardan Cumhuriyet’in ilk yıllarına uzanan dönemi bütüncül şekilde ele aldığını ifade etti.Eserin yalnızca yerel tarih açısından değil, Anadolu tarihinin farklı meselelerinin anlaşılması bakımından da önemli olduğunu vurgulayan Yıldız, şunları kaydetti:“Gümüşhane, sadece bir şehir değil; bir duyuş, bir duruş ve sönmeyecek bir ocaktır.”Gelecek Kuşaklara AktarılacakEserle Gümüşhane’nin tarihî mirasının gelecek kuşaklara aktarılması ve bilim dünyasının kullanımına sunulması hedefleniyor.Rektör Yıldız, kitabın hazırlanmasına katkı sağlayan akademisyen ve araştırmacılara teşekkür ederek editör Doç. Dr. Merve Karaçay Türkal ile eserin ortaya çıkması ve yayımlanmasında emeği geçen Öğr. Gör. Serhat Doğan’a şükranlarını iletti.