Bulgaristan sandıktan istikrar yönelişiyle çıktı: ‘Milli politikalar ağırlık kazanacak, dış politikada denge aranacak’

Bulgaristan'da 1 Kasım'da yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda İliyana Yotova oyların yüzde 57,57'sini alarak seçimi kazandı. Rakibi Andrey Gyurov yüzde 39,48 oyda kalırken seçime katılım yüzde 28,67 oldu. Bulgaristan'daki seçim sonuçlarını bağımsız araştırmacı Dr.

Mustafa Işık ile konuştuk. Işık, Bulgaristan'ın Avrupa Birliği ile Rusya arasında daha bağımsız bir dış politika izleyebileceğine dikkat çekti.‘BULGARİSTAN DAHA ÖZERK BİR DIŞ POLİTİKA İSTİYOR’Seçim sonuçlarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Ben seçim sonuçlarını bir istikrar arayışı olarak yorumluyorum. Bulgaristan uzun süredir iç siyasi kargaşa, oligarşik yapılanmalar ve Rusya yanlısı gruplarla Avro-Atlantik çizgideki siyasi güçler arasındaki mücadeleyle karşı karşıya.

Ülke, bu tablodan çıkış arıyor. Yotova'nın yaklaşık 10 yıldır Rumen Radev ile birlikte temsil ettiği siyasi çizgi, bu arayışta halka en uygun seçenek olarak sunuldu. Bulgaristan'da eski Sosyalist Komünist Parti geleneğinden gelen, uzun süredir sessiz kalmış bir siyasi damar var.

Bugünkü seçimi bu tarihsel süreçle birlikte değerlendirmek gerekiyor. Bulgaristan siyasetindeki Avro-Atlantik ve Rusya'ya yakın çizgi ayrımı artık tek başına yeterli değil. Yotova'nın temsil ettiği Radev çizgisi daha geniş bir toplumsal tabana seslenmeyi başardı.

Yotova'nın rakibi Andrey Gyurov'un siyasi duruşu nasıl? Mustafa IşıkGyurov’u eski liberal, AB ve NATO yanlısı çevrelerden oluşan Avro-Atlantik çizgi destekledi. Ancak kendi bölgesinde bile beklenen desteği alamadı. Yotova'nın geniş kesimlerden destek almasında hangi politikalar etkili oldu?

Milli kimlik meselesi önemli. Yotova'nın temsil ettiği çizgi, Bulgaristan devletinin uzun zamandır aradığı dış politika ve milli kimlik anlayışına karşılık geliyor. Bulgaristan dış politikada daha özerk bir siyaset izlemek istiyor.

İçeride ise hukuk sistemi, oligarşik yapılanmalar ve devlet kurumlarının işleyişiyle ilgili ciddi sorunlar bulunuyor. AB'ye hızlı katılım sürecinde bunların önemli bir bölümü çözülemedi. UKRAYNA POLİTİKASI TEMEL AYRIMI BELİRLEDİSeçim sürecinde Ukrayna meselesi ne kadar belirleyici oldu?

Seçimdeki temel ayrımlardan biri Ukrayna meselesiydi. Gyurov, Ukrayna'ya askeri yardımın sürmesini savunan bir çizgideydi. Yotova ise diplomasi ve diyaloğu öne çıkarıyor, Ukrayna'ya askeri yardım gönderilmesine karşı çıkıyor.

2022'den bu yana Bulgaristan siyasetindeki temel ayrımlardan biri bu oldu. Yotova, Radev'in ihtiyatlı yaklaşımını sürdürecektir. Bulgaristan-AB ilişkilerinde yeni bir gerilim bekliyor musunuz? Andrey GyurovAvrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, seçim sonuçlarının ardından güçlü Bulgaristan ve güçlü Avrupa vurgusu yaptı.

Ancak Bulgaristan'ın daha özerk ve bağımsız bir dış politika izleyeceğini düşünüyorum. Güvenlik eksenli konularda kendisini tehlikeye atacak adımlardan kaçınacaktır. AB, kurumsal mekanizmaları ve özellikle finansal destek araçlarını kullanarak Bulgaristan'ı kendi çizgisine çekmeye çalışabilir.

Yaptırım kararları ve uluslararası anlaşmalarda zaman zaman anlaşmazlıklar yaşanabilir. Önümüzdeki dönemde AB ile Rusya arasında denge kurmaya çalışan bir Bulgaristan göreceğiz. SOFYA, KARADENİZ'DE DENGE ARAYACAKBu denge politikasının en önemli sınavı Karadeniz mi olacak?

Kesinlikle. Son bir ayda ticari ve sivil gemilere yönelik saldırılarda sekiz geminin vurulduğu, yaklaşık 24 personelin hayatını kaybettiği belirtiliyor. Varna ve Burgaz limanlarında saldırıya uğramış gemiler bulunuyor. Romanya daha sert açıklamalar yaparken Bulgaristan daha temkinli davranıyor.

Yotova da bu konuda dikkatli olacaktır. Çünkü sivil gemilere yönelik saldırılarda hem Rusya'nın hem Ukrayna'nın sorumlu tutulduğu olaylar var. Yotova, seçmenine Bulgaristan'ın savaştan uzak durduğu mesajını vermek isteyecektir.

Onu en fazla zorlayacak konu Karadeniz olacak. Radev de Rusya'yı doğrudan karşısına almayan ihtiyatlı bir söylem geliştirmişti. Yotova'nın bu yaklaşımı sürdüreceğini düşünüyorum. Şipka TepesiYENİ BİR ORBAN KRİZİ ÇIKAR MI?Yotova'nın izleyeceği politika, Avrupa Birliği içinde Viktor Orbán benzeri yeni bir kriz yaratabilir mi?

Önümüzdeki dönemin önemli tartışmalarından biri bu olacak. Ancak Bulgaristan'ın doğrudan böyle bir çatışmaya gireceğini düşünmüyorum. Yotova temkinli davranacak, AB ile ilişkilerinde zaman zaman kendi hareket alanının sınırlı olduğunu gösterecek, Rusya ile de diyalog kanallarını açık tutmaya çalışacaktır.

Ben buna Bulgaristan'ın dış politikada zaman zaman kendisini bir tür "topal ördek" konumuna getirmesi diyorum. İki tarafa da hareket alanının sınırlı olduğunu göstererek manevra alanı yaratmaya çalışacak. Seçim sonuçları Bulgaristan'daki ulusalcı güçler açısından ne ifade ediyor?

Ulusalcı, güvenlikçi ve sosyalist tabanı bulunan ilginç bir siyasi blok ortaya çıktı. Bu bloğun içinde VMRO ve eski kralın partisi olarak bilinen Ulusal İstikrar ve İlerleme Hareketi (NDSV) gibi farklı çevreler de bulunuyor.

Daha milli politikalar geliştirilmesi beklentisi var. Şipka Tepesi'ndeki anıtın yenilenmesi ve Kiril alfabesine ilişkin yasal düzenlemeler bu milli kimlik vurgusunun işaretleri. Daha ulusalcı bir Bulgaristan siyasetiyle karşılaşacağımızı düşünüyorum.

Bulgaristan siyasetinde Vızrajdane (Yeniden Doğuş) Partisi gerçeği var. Bu parti, Rusya'ya Radev ve Yotova'dan da daha yakın bir çizgide. Avrupa Parlamentosu'nda Avrupa'nın Egemen Ulusları (ESN) grubunda yer alıyor ve Almanya için Alternatif (AfD) ile aynı siyasi çatı altında bulunuyor.

Bu parti ikinci turda Yotova'yı destekledi. CUMHURBAŞKANI-BAŞBAKAN UYUMU KARARLARI HIZLANDIRABİLİRYotova'nın seçilmesiyle Bulgaristan'da siyasi kararların alınması ve uygulanması kolaylaşacak mı? Cumhurbaşkanı ve başbakanın aynı siyasi çizgide olması, kararların uygulanmasını hızlandırabilir.

Ancak Bulgaristan'ın kurumsal sorunları var. Çok derin bir bürokratik yapı bulunuyor. Farklı siyasi ekollerden oluşan bu yapı karar alma ve uygulama süreçlerinde tıkanıklık yaratıyor.1990'lardan bugüne cumhurbaşkanı ve başbakanın aynı siyasi görüşte olması çok nadir görüldü.

Biri Atlantikçi ise diğeri Rusya'ya yakın oluyordu. Bu kez iki makamda da Rusya ile daha yakın ilişkileri savunan isimler bulunuyor. TÜRK TOPLUMUNDAKİ LİDERLİK SORUNUBulgaristan Türklerinin seçimdeki tutumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bulgaristan Türkleri seçimde ikiye bölündü. Daha liberal ve reformist çizgideki Kasım Dal, Korman İsmailov ve ekibi Gyurov'u, Ahmet Doğan ve çevresindeki Hak ve Özgürlükler İttifakı (APS) ise Yotova'yı destekledi. Öte yandan seçimin ikinci turunda Hak ve Özgürlükler Hareketi (HÖH) Peevski grubu ise seçmenini Gyurov’a yönlendirdi.

Türk ve Müslüman nüfusun yoğun oluğu Kırcaali’de Gyrurov’un önde olmasının nedeni buydu. Oy tablosuna genel olarak bakıldığında Türk seçmenin çoğunluğu Gyurov'a yöneldi. Türkiye'de kullanılan oy sayısı da geçmiş seçimlere göre çok düşük kaldı.

Ben bunu Ahmet Doğan sonrası yaşanan liderlik boşluğuna bağlıyorum. Hak ve Özgürlükler Hareketi'nin parçalanmasından sonra Türk toplumu bir lidersizlik sendromu yaşıyor. Köylerde ve şehirlerde insanlar "Nasıl olsa bizim bir partimiz yok, yönetici de Bulgar" diyerek sandığa gitmiyor.