BRAINIAC: 20 Milyon Sterlinlik Yapay Zekâ Projesi Demansı Önlemeyi Hedefliyor

İngiltere'de Exeter Üniversitesi liderliğindeki 20 milyon sterlinlik BRAINIAC projesi, yapay zekâ ile demansın erken teşhisini hızlandırmayı amaçlıyor.

· 2 dk 2 BRAINIAC: 20 Milyon Sterlinlik Yapay Zekâ Projesi Demansı Önlemeyi Hedefliyor Hormon Tedavisinde'Hafif Kanser Riski' Gözden Kaçıyor mu? İngiltere'de Exeter Üniversitesi liderliğinde başlatılan 20 milyon sterlin bütçeli BRAINIAC projesi, yapay zekâ ve veri sistemleri kullanarak demansın önlenmesini ve erken teşhisini hedefliyor.

Mühendislik ve Fiziksel Bilimler Araştırma Konseyi (EPSRC) kapsamında faaliyet gösteren UK Research and Innovation (UKRI), projeye 10 milyon sterlin katkı sağlarken; sanayi, sivil toplum ve NHS ortakları da 10 milyon sterlin ile destek veriyor.

Üniversite, merkezin beyin görüntüleme, genetik, kan biyobelirteçleri ve dijital bilişsel testleri tek bir "beyin sağlığı tablosu"nda birleştiren yapay zekâ sistemleri geliştireceğini açıkladı. Altı yıllık projede ilk klinikler 2029'da faaliyete geçecek ve başlangıçta NHS sevkiyle hasta kabul edilecek.

BRAINIAC (AI and Emerging Technologies for Next Generation Brain Health Clinics) adlı girişim, altı yıl boyunca 11 üniversite ve 10 NHS bölgesini bir araya getiriyor. Proje kapsamında İngiltere genelinde 10 beyin sağlığı kliniği kurulması planlanıyor; böylece demansın teşhis, önleme ve tedavisinde "gerçekten işe yarayan" yöntemleri inceleyen en büyük araştırma platformlarından biri oluşturulacak.

Kliniklerin riski azaltmaya ve demans tanısı süresini yarıya indirmeye katkı sağlaması bekleniyor.

Projenin direktörü, tıp fakültesinde klinik epidemiyoloji ve dijital sağlık profesörü David Llewellyn, tespitin "en zor problem" olduğunu belirtti. NHS kliniklerinde geliştirilecek araçların, belirtiler ortaya çıkmadan önce ilk işaretleri yakalamasına ve kişiselleştirilmiş bir önleme planı sunmasına imkân tanıyacağını söyledi. Bu sayede bireylerin beyin sağlığını daha uzun süre koruması hedefleniyor.

İngiltere'de yaklaşık 982 bin kişinin demansla yaşadığı, bu sayının 2040'a kadar 1,4 milyona ulaşacağı ve yıllık maliyetin 90 milyar sterlinin üzerine çıkacağı belirtiliyor. UKRI, 2029'a kadar şüpheli demans sevki yapılan kişilerin yüzde 92'sine 18 hafta içinde teşhis konulmasını destekleyecek araçlar geliştirmek için 80 milyon sterline kadar kaynak ayırdı.

Hub'ın değerlendirmeyi yüzde 30 ila 50 daha hızlı hale getirmesi ve değerlendirilen kişilerin yüzde 40'ından fazlasında belirtiler ortaya çıkmadan risk grubunu belirlemesi amaçlanıyor.

Projenin yardımcı direktörü ve tıp fakültesinde klinik psikiyatri profesörü Chris Fox, mevcut tedavilerin yalnızca erken teşhis edilen hastalara fayda sağladığını vurguladı. BRAINIAC'ın NHS'e bunu büyük ölçekte yapacak araçlar sunacağını, bunların baştan itibaren hastalar ve klinisyenlerle birlikte tasarlanacağını belirtti. Böylece araçların "kâğıt üzerinde değil, yoğun bir klinikte" çalışabilmesi hedefleniyor.

Projeye Cambridge, Oxford, Newcastle, Swansea ve Imperial College London gibi üniversiteler de katkı sağlıyor. Dementia UK ve Alzheimer's Society gibi kuruluşlar da sürece dahil. BRAINIAC, İngiltere genelinde finanse edilen beş yeni merkezden biri.

EPSRC'nin yürütme kurulu başkanı Profesör Charlotte Deane, beş merkezin "yaşamları iyileştireceğini" ifade etti. Daha önceki merkezlerin, yapay zekâ destekli ilk beyin tümörü ameliyatı dahil olmak üzere araştırma sonuçlarını sağlık hizmetlerine taşıdığını hatırlatan Deane, NHS ve sanayiyle yakın iş birliğinin daha sağlıklı yaşam ve hastalığın başlamadan önlenmesine katkı sağlayacağını söyledi.