Sinema zamanın ötesinde bir tanıklıktır

Dünyaca tanınan İranlı yönetmen Mecid Mecidi, 14. Boğaziçi Film Festivali kapsamında Atlas 1948 Sineması’nda gerçekleştirilen “İnsanı Anlatma Sanatı: Mecid Mecidi ile Sinema Üzerine Söyleşi” başlıklı etkinlikte İran ve Gazze’deki sivil kayıplara, çocukların maruz kaldığı yıkıma ve sanatçının toplumsal sorumluluğuna dikkat çekti.

Yaşananların sadece ileride filmlere konu olacak hikâyeler olmadığını belirten usta yönetmen, meselenin bugün tüm sanatçıların ve özgür düşünen insanların sorumluluğunda olduğunu vurguladı. ÇOCUKLAR SİYASİ HESAPLAŞMANIN TARAFI DEĞİLUluslararası kamuoyunun insan hakları konusundaki tutumunu ve çifte standardını eleştiren Mecidi, büyük güçlerin bu evrensel kavramları kendi çıkarlarına göre yorumladığını belirtti.

Özellikle Gazze’de ve İran’da kadın ve çocukların hayatını kaybetmesine, yaşanan insani yıkıma ve uluslararası toplumun sessizliğine dikkat çeken yönetmen; sanatçının görevinin sadece kendi alanında eser üretmek olmadığını, dünyada yaşanan acılara karşı duyarlı olup mazlumların sesini duyurması gerektiğini ifade etti. İran’ın Minab kentinde 28 Şubat 2026’da bir kız okuluna düzenlenen ve en az 165 kişinin hayatını kaybettiği saldırıya değinen Mecidi, çocukların savaşların ve uluslararası güç mücadelelerinin tarafı olmadığını vurguladı.

Gazze’de hayatını kaybedenlerin de yalnızca istatistiklerden ibaret olmadığını; her birinin bir hayatı, ailesi ve hikâyesi bulunduğunu dile getirdi. Yönetmen ayrıca ülkesine uygulanan ambargoların, ilaç ve sağlık hizmetlerine erişimi engelleyerek en temel insan haklarını ihlal ettiğinin de altını çizdi.

Bu zorlu süreçte uluslararası uçuşların kapatılmasına rağmen Türkiye’nin kapılarını açık tutmasına değinen Mecidi, “Türkiye bize kucak açtı” diyerek komşuluk bilincinin ve desteğin önemini vurguladı. SANAT GÜNLÜK SİYASETİ AŞMALISanatın güncel siyasetle kurduğu ilişkiyi de değerlendiren Mecidi, siyasetin günlük girdabına fazlasıyla kapılan bir sanatçının gazeteciliğe yaklaşacağını belirtti.

Ona göre sanat, zamanın ötesinde bir tanıklık sunmalı ve yalnızca üretildiği dönemin koşullarıyla sınırlı kalmamalı. İran edebiyatının köklü felsefi geleneğinden beslendiğini söyleyen yönetmen; aşk, özveri ve ahlak gibi evrensel değerleri merkeze aldığı "Fıtrat Sineması" anlayışını vurguladı.

Güneşin Çocukları filminin üzerinden çeyrek asır geçmesine rağmen bugünün genç izleyicisiyle bağ kurabilmesini de bu zamansızlığa bağladı.'İNSANIN ANATOMİSİNİ BİLMELİ'Sinemanın yalnızca teknik bilgilerden ibaret olmadığını ifade eden yönetmen, genç sinemacılara şu çarpıcı öneride bulundu: “Rektör olsaydım iki sene sinemanın tekniklerini öğretir, kalan iki senede öğrencileri okulun dışına çıkarırdım.” Mecidi’ye göre sanatçının asıl ihtiyacı insanlığın anatomisini bilmek, farklı hayatlara dokunmak ve toplumun farklı katmanlarını derinlemesine tanımaktır. Hitchcock'un "İyi bir senaryo" kuralını hatırlatarak hikâyenin bütünlüğüne vurgu yapan Mecidi, oyuncu seçiminde de doğallıktan yana olduğunu belirtti.

Güneşin Çocukları için 7 bin çocukla görüştüğünü, oyuncularına senaryoyu önceden vermeyerek onların set ortamındaki ilk ve en doğal tepkilerini yakaladığını anlattı. STÜDYO YERİNE GERÇEK MEKÂNGerçek mekânların sadece bir arka plan değil, hikâyeyi ilerleten temel bir unsur olduğuna inanan Mecidi, dijital efektlerin hikâyeye hizmet etmesi gerektiğini, aksi takdirde sinemacıyı tembelleştireceğini savundu.

“Teknolojiye göre filmi eğip bükmemeliyiz” diyen yönetmen, bir filmin ruhunu gerçeklikle kurduğu ilişkinin belirlediğini dile getirdi. Söyleşide paylaştığı Cennetin Rengi filminin hazırlık süreci ise yönetmenin insana bakışını özetler nitelikteydi.

Görme engelli çocuklarla çıktığı yolculukta, çocukların rüzgârın sesini ışıkla bağdaştırması ve suyu bambaşka bir naiflikle algılaması Mecidi’yi derinden etkilemiş. Çocukların doğayı, sesleri ve dünyayı algılayışındaki derinliği fark ettiğinde, “Asıl görme engelli olan çocuklar değil, alışılmış biçimde bakarak ayrıntıları kaçıran benim” itirafında bulundu.

Her filme ilk ve son filmi gibi baktığını belirten usta yönetmen, sinemanın kendisi için yeni coğrafyalara ve insan öykülerine açılan bitmeyen bir keşif yolculuğu olduğunu söyleyerek sözlerini tamamladı.