MERCEK 29 | Tarla Var; Eken Neden Yok?

Gümüşhane İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 23 Eylül tarihli duyurusunda işlenmeyen tarım arazilerinin kiralanması amacıyla hazırlanan listeyi yayımladı. Arazi sahiplerine itiraz, üretim yapmak isteyenlere ise başvuru süreci tanındı.

Bu duyuru, bir kiralama işleminin yanında Gümüşhane’nin tarımsal geleceğine ilişkin önemli bir soruyu da önümüze koyuyor. Toprak yerinde duruyor. Peki üretim neden durmuş? Çiftçi ekmek istemiyor mu, ekemiyor mu? Bir tarlanın boş kalmasını yalnızca sahibinin ilgisizliğiyle açıklamak kolaydır.

Fakat doğru teşhis için her arazinin ve üreticinin şartlarına bakmak gerekir. Sulama imkânı mı yetersiz? Parseller ekonomik üretim yapılamayacak kadar mı küçük? Miras ve hissedarlık sorunları mı var? Üretici yaşlandığı için mi tarlasına gidemiyor?

Yoksa yapılan masraf, hasat sonunda karşılığını mı bulmuyor? Bu ihtimallerin her biri farklı bir çözüm gerektirir. Ekmek istemeyenle, ekmek istediği hâlde şartları elvermeyeni aynı değerlendirmeye koyamayız. Bu nedenle kiralama listesinin yanında, arazilerin neden işlenmediğini ortaya koyan bir çalışma da kamuoyuyla paylaşılmalıdır.

Sorunu bilmeden atılan adımların kalıcı sonuç vermesi güçtür. Kiracı değişince üretimin şartları değişecek mi? Araziyi başka bir üreticiye kiralamak çözümün parçası olabilir. Ancak toprağın önceki sahibini üretimden uzaklaştıran şartlar devam ediyorsa yeni kiracının karşılaşacağı tabloyu da konuşmak gerekir.

Suya erişim sorunu varsa kim giderecek? Ulaşım ve makine kullanımı güçse nasıl kolaylaştırılacak? Ürün yetiştirildiğinde hangi pazara, hangi maliyetle ulaştırılacak? Kiralama süreci, üretim ve pazarlama planıyla birlikte yürütülmelidir.

Aksi hâlde kâğıt üzerinde kiraya verilen bir araziyle, gerçekten ekilen ve üreticisine gelir sağlayan bir arazi arasındaki fark gözden kaçabilir. Gençlere “Köye dön” demek yeterli mi? Köylerde üretimin sürmesini istiyorsak gençlere uygulanabilir bir geçim modeli sunmamız gerekir.

Bir gencin araziye erişebilmesi önemlidir. Fakat ilk ekimin masrafını karşılayabilmesi, teknik destek alabilmesi ve ürününü satabilmesi de gerekir. Gümüşhane’de kiralamaya açılan araziler için genç üreticileri destekleyen ortak makine kullanımı, danışmanlık ve pazarlama imkânları oluşturulabilir.

Gençlerden köye dönmelerini beklerken, döndüklerinde nasıl geçineceklerine de cevap vermeliyiz. Başarıyı kiralanan değil, üreten arazi gösterecek23 Eylül’de yayımlanan duyurunun ardından artık uygulamanın sonuçlarını sormak gerekiyor.

Kaç arazi için talep geldi? Kaçı kiralandı? Ne kadarlık alanda, hangi ürünlerin yetiştirilmesi planlandı? Sonraki aşamada da ekilen alan, alınan verim ve üreticinin elde ettiği gelir takip edilmelidir. Tarım politikasının başarısını yalnızca dağıtılan destek, alınan başvuru veya imzalanan sözleşme sayısıyla değerlendiremeyiz.

Önemli olan, bu işlemlerin üretimde ve çiftçinin hayatında neyi değiştirdiğidir. Tarlaya bir kiracı bulmak başlangıçtır. Asıl başarı, o tarlada üretimi sürdürebilecek bir gelecek kurmaktır.