COP31’de Türkiye farkı: İklim mücadelesinde sosyal adalet

Türkiye, 9-20 Kasım tarihlerinde iklim değişikliğiyle mücadelede dünyanın en önemli uluslararası platformlarından biri olan COP31’e ev sahipliği yapacak. Zirveyi bugüne kadar gerçekleştirilen COP zirvelerinden ayıran en önemli başlığın, Türkiye’nin uluslararası sorunlarda uzun süredir vurguladığı sosyal adalet ve sorumluluk paylaşımı olması beklenebilir.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın BM kürsüsünde dile getirdiği “Dünya beşten büyüktür” söylemi, COP31’de de benzer bir yaklaşımın iklim değişikliğiyle mücadelede karşılık bulması beklenebilir. Zira iklim değişikliğine neden olan ülkelerle, iklim değişikliğinin faturasını ödeyen ülkeler arasında da büyük bir adaletsizlik var.

Sanayileşmiş, gelişmiş ülkeler karbon salımında başı çekerken, ortaya çıkan karbon salımının neden olduğu ekolojik değişimle mücadele edebilme kabiliyetinin en düşük olduğu ülkeler ise ne yazık ki geri kalmış ülkeler. Geri kalmış ülkelerin kuraklık ve sel gibi iklim değişikliği kaynaklı afetlerle mücadele edebilme kabiliyeti oldukça sınırlı.

Üstelik iklim değişikliği sınır tanımıyor. Bir ülkedeki karbon salımının etkileri dünyanın başka bölgelerini de etkisi altına alabiliyor. Buna karşılık iklim krizinin sonuçlarıyla mücadele etmek için gereken finansmana, teknolojiye ve kurumsal kapasiteye erişim ülkeler arasında da büyük bir dengesizlik içerisinde.

Dolayısıyla Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleşecek olan COP31’de öne çıkabilecek en temel tartışmanın da sosyal adalet vurgusu olması beklenebilir. İklim krizinde daha çok sorumlu olan ülkeler, iklim değişikliğiyle mücadelede de daha fazla rol üstlenmeli.

Bunu tarihte yaşanan bir örnekle belki somutlaştırabiliriz. Sömürgeci ülkelerin Afrika kıtasında maden aramak için açtıkları maden ocaklarını kapatmamaları kıtada ekolojik bir felakete yol açtı. Açık kalan ocaklarda ve kuyularda biriken durgun su sıtma hastalığına zemin hazırladı.

Sömürgeci ülkelerin Afrika kıtasında neden oldukları ekolojik tahribatın faturası yine o kıta halkına çıkarıldı. Benzer bir eşitsizliğin iklim mücadelesinde de yaşanmaması bu konuda verilecek en önemli mücadelelerin başında gelmeli.

İklim mücadelesinde sağlanacak sosyal adaletle, geri kalmış ülkelerin de iklim krizine karşı koyabilme kapasitesi güçlendirilmeli. Dünyayı daha fazla kirletenler, küresel dönüşümün finansmanında daha fazla sorumluluk üstlenmeli.

Ülkeler, aynı zamanda iklim değişikliğiyle mücadelede samimi olmalı. Örneğin AB’nin Sınırda Karbon Düzenlemesi’nde “Made In Europe” kapsamında AB ürünlerine vergi uygulamasının esnetilmesi çerçevesindeki düzenlemeler, AB’nin iklim değişikliği konusundaki samimiyetini de tartışılır hale getiriyor.

Dünyada iklim değişikliğiyle birlikte büyük bir yeşil dönüşüm yaşanıyor. Ekonominin her alanını etkileyen bu büyük dönüşümü Z Raporu’nun Kasım sayısında ele aldık. Yeşil dönüşümün yanı sıra fon düzenlemesi, ticaret savaşları, küresel rekabetçilik ve yapay zeka yarışı alanlarında dosyalarımız da Kasım sayımızda yer alıyor. Keyifli okumalar…