2026'da ABD-Çin Ticaret Savaşı: Kazananı Olmayan Bir Çıkmaz

ORSAM Başkan Danışmanı Murat Öztuna, 2018 yılında başlayan ve 2025'teki yeni tarife kararlarıyla derinleşen ABD-Çin ticaret savaşının 2026 yılındaki güncel durumunu analiz etti. Uzun süredir devam eden bu gerilimin, geçici uzlaşmalara rağmen temel yapısında bir çözüme ulaşamadığı ve küresel dengeleri şekillendirmeye devam ettiği vurgulandı.

ABD tarafında uygulanan yüksek gümrük vergileri, devlet bütçesine yıllık 120 milyar doların üzerinde ek kaynak sağlasa da bu durumun maliyeti doğrudan tüketicilere yansıdı. Fiyat endeksindeki artış, dar gelirli ailelerin bütçelerinde yıllık 1.500 ile 5.500 dolar arasında kayba yol açarken, temel tüketim ürünlerinde yüzde 50'ye varan fiyat yükselişleri gözlendi.

Ayrıca Tesla ve Apple gibi dev şirketlerin tedarik zincirlerinde yaşanan aksamalar ve bileşen maliyetlerindeki yüzde 30-50 arası artış, Amerikan sanayisinin dışa bağımlılığını gözler önüne serdi. Çin cephesinde ise 2026'nın eylül ayında kaydedilen 133,5 milyar dolarlık rekor ticaret fazlası, ülkenin ihracat kapasitesinin dayanıklılığını kanıtladı.

Amerikan tarifelerine rağmen Çin'in ihracatı yıllık yüzde 36,3 oranında büyüdü. Ancak Çin'in ABD pazarına olan bağımlılığı, 2018'de yüzde 19,2 iken 2026'nın ilk dokuz ayında yüzde 10,3 seviyesine geriledi. Buna karşın Çin, iç tüketimi GSYH'nin yüzde 38-40'ı seviyesinden küresel ortalama olan yüzde 60'a çıkarma hedefinde 2026 yılı içinde somut bir ilerleme kaydedemedi.

Teknoloji alanındaki rekabette ise ABD'nin Huawei ve ASML üzerinden uyguladığı kısıtlamalar, Çin'i yerli inovasyona zorladı. SMIC'in 14 nm çip üretim kapasitesini aylık 50 bin plakaya çıkarması ve Yangtze Memory'nin pazar payını yüzde 14'e yükseltmesi bu stratejinin sonuçları olarak değerlendirildi.

Çin'in yarı iletken ihracatındaki yüzde 108,1'lik artış dikkat çekse de, bunun teknolojik bağımsızlık mı yoksa fiyat enflasyonu kaynaklı bir değer artışı mı olduğu belirsizliğini koruyor. Küresel tedarik zincirleri, siyasi engeller karşısında bölgeselleşme eğilimi gösteriyor.

ABD müttefikleriyle kapalı teknoloji ağları kurmaya çalışırken, Çin BRICS ve Küresel Güney üzerinden alternatif bir ticaret ekosistemi inşa etme çabasında. Tesla'nın Şanghay fabrikasındaki yüzde 95'lik yerelleşme oranı, sermayenin bu engelleri aşma yöntemine dair önemli bir örnek teşkil ediyor.

Sonuç olarak, Çin kısa vadede ihracat dayanıklılığı ile göreli bir kazanım elde etmiş görünse de, ABD'nin dolar merkezli finansal sistem ve kritik teknolojiler üzerindeki hakimiyeti, Çin'in bu performansı uzun vadeli bir üstünlüğe dönüştürmesini engelliyor. İki ülkenin mücadelesi, serbest piyasa rekabetinden ziyade farklı devlet-sermaye modellerinin bir çatışması olarak tanımlanıyor.