Çengelköy’de Muazzez Hanım Yalısı’nın kuleli mimarisi

İstanbul Boğazı’nın Anadolu kıyısında, Çengelköy sahilinde yer alan Muazzez Hanım Yalısı (Fenerli Yalı), ahşap cephesi ve kuleli mimarisiyle Boğaziçi yalıları arasında farklı bir görünüme sahip. Çengelköy Vapur İskelesi’nin kuzeyinde, Server Bey ve Baha Bey yalılarına komşu olan yapı, Türkiye’nin ilk sanayicilerinden Hayri İpar’ın kızı Muazzez Hanım’a ait.

Kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte yalının 20. yüzyılın ilk çeyreğinde yapıldığı tahmin ediliyor. Muazzez Hanım Yalısı’nın mimari özellikleriKlasik Osmanlı yalı mimarisinden farklılaşan Muazzez Hanım Yalısı, asimetrik kütle düzeni ve cephe kompozisyonuyla öne çıkıyor.

Koyu kahverengi ahşap cephesi, farklı biçimlerde düzenlenen pencere açıklıkları ve ana yapıdan yükselen merdiven kulesi, yalının mimari karakterini belirliyor. Özellikle güney cephesinde konumlanan altıgen planlı kule, yapının Boğaziçi silüetindeki en belirgin öğelerinden birini oluşturuyor.

Fenerli Yalı’nın altıgen planlı merdiven kulesiYalının güney cephesindeki merdiven kulesi, üç kat boyunca yükselen yapısıyla ana kütleden ayrılıyor. Kulenin ilk iki katındaki pencere açıklıkları, iç mekândaki merdivenin eğimini takip edecek şekilde yerleştiriliyor.

Üçüncü katta ise basık sivri kemerli pencereler kullanılıyor. Pencerelerin katlara göre değişen düzeni, kulenin cephe kompozisyonunu biçimlendiren başlıca mimari özellikler arasında yer alıyor. Çengelköy’de tarihî yalı mimarisi ve cephe düzeniMuazzez Hanım Yalısı’nın ana kütlesi ikinci kata kadar yükselirken birinci ve ikinci katlarda basık kemerli pencere dizileri cephe boyunca devam ediyor.

Deniz yönündeki köşeye yerleştirilen çokgen çıkma, ana kütleden dışarı taşan formuyla yapının asimetrik düzenini tamamlıyor. Ahşap cephe, farklı geometrilere sahip pencere açıklıkları ve kuleli kütle düzeni, yalının Çengelköy sahilindeki mimari kimliğini belirleyen unsurları oluşturuyor.