Sosyal medyada 15 yaş yasağı başladı: Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart

GAZETE PENCERE- Türkiye’de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yeni düzenleme, 1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girdi. 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmasını yasaklayan düzenleme, 15-18 yaş grubundaki kullanıcılar için de yeni kurallar getiriyor.

Sosyal medya şirketlerinin mevcut kullanıcı hesaplarındaki yaş doğrulama işlemlerini 31 Mart 2027’ye kadar tamamlaması gerekiyor. Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Medya ve İletişim Bölüm Başkanı Doç. Dr. Zindan Çakıcı, yeni düzenlemenin nasıl uygulanacağını, yaş doğrulama sistemini, kişisel verilerin korunmasını ve ebeveynlerin dikkat etmesi gereken noktaları değerlendirdi.

YAŞ DOĞRULAMASI E-DEVLET ÜZERİNDEN YAPILACAKYeni sistemin temelinde, e-Devlet üzerinden oluşturulacak dijital yaş doğrulama belirteci bulunuyor. Doç. Dr. Çakıcı, kullanıcıların e-Devlet üzerinden kimliklerini doğruladıktan sonra Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından sunulan hizmet aracılığıyla bir belirteç oluşturacağını söyledi.

Bu belirteç sosyal medya platformuna iletilecek ve platform kullanıcının hangi yaş grubunda olduğunu belirleyecek.“Belirteçte kişinin kimlik bilgileri veya doğum tarihi bulunmayacak. Yalnızca 15 ve 18 yaş eşiklerini karşılayıp karşılamadığı bilgisi yer alacak” diyen Çakıcı, sistemin kişisel verilerin korunması açısından önemli olduğunu vurguladı.

Düzenleme kapsamında 15 yaşını doldurmayan çocuklar sosyal ağ hizmetlerinden yararlanamayacak. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış kullanıcılar ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet koşullarına tabi olacak.

MEVCUT HESAPLAR İÇİN 31 MART 2027 UYARISISosyal medya şirketleri, mevcut hesapları da yaş doğrulama sistemine dahil etmekle yükümlü olacak. Çakıcı, “Mevcut hesapların 31 Mart 2027'ye kadar en az bir kez yaş doğrulamasından geçirilmesi gerekiyor” dedi.

Yaşının 15'in altında olduğu belirlenen kullanıcıların mevcut hesapları kapatılacak. 15-18 yaş grubundakilerin hesapları ise çocuklara özel güvenlik ve gizlilik koşullarına geçirilecek. Çakıcı, yalnızca yaş kontrolünün yeterli olmadığını belirterek platformların gizlilik ayarlarını, içerik sunumunu, iletişim özelliklerini ve öneri sistemlerini de yeni kurallara uygun hale getirmesi gerektiğini ifade etti.

Bununla birlikte 31 Mart 2027’ye kadar doğrulama yapılmayan bütün hesapların otomatik kapatılması veya verilerinin silinmesi, yönetmelikte ayrıca düzenlenmiyor. SAHTE MESAJLARA DİKKAT: E-DEVLET ŞİFRENİZİ PAYLAŞMAYINYeni sistemin dolandırıcılar tarafından kötüye kullanılabileceğine dikkat çeken Çakıcı, sahte SMS, e-posta ve internet bağlantıları üzerinden kişisel bilgilerin ele geçirilmeye çalışılabileceğini söyledi.

Çakıcı, “Yaş doğrulama işlemleri yalnızca resmî e-Devlet Kapısı veya resmî mobil uygulama üzerinden yapılmalı. Kullanıcılar mesajlarla gönderilen şüpheli bağlantılara tıklamamalı ve e-Devlet şifrelerini üçüncü kişilerle paylaşmamalı” uyarısında bulundu.

Yaş doğrulama sisteminin güvenliğinin belirteçlerin doğru oluşturulmasına, platformlar tarafından kontrol edilmesine ve uygulamanın denetlenmesine bağlı olduğunu da vurguladı. VPN KULLANMAK YAŞ SINIRINI ORTADAN KALDIRMAYACAKÇocukların yanlış yaş beyanında bulunarak, ebeveynlerinin hesaplarını kullanarak veya VPN aracılığıyla kısıtlamaları aşma girişimlerini de değerlendiren Çakıcı, yaş doğrulamasının kullanıcı beyanına değil, resmî kayıtlara dayanacağını belirtti.“VPN kullanımı yaş doğrulama belirtecinin yerine geçemez veya bu belirteci geçersiz kılamaz.

Çünkü yaş tespiti kullanıcının konumuna değil, doğrulanmış yaş bilgisine dayanıyor” dedi. Bununla birlikte çocukların ebeveynlerine ait hesapları kullanmasının tamamen engellenmesinin daha zor olabileceğini söyledi. Yaş grubuyla uyumsuz davranış tespit edilen hesapların askıya alınabileceğini ve yeniden yaş doğrulaması istenebileceğini belirten Çakıcı, hiçbir sistemin bütün yöntemleri kesin olarak engelleyemeyeceğini ifade etti.

HESABI KAPATILAN KULLANICILARA İTİRAZ HAKKIYeni düzenlemede itiraz mekanizması da bulunuyor. Doç. Dr. Çakıcı, hesabı kapatılan kullanıcıların itiraz etmesi halinde süreç sonuçlanana kadar hesaba ait içeriklerin ve kişisel verilerin silinemeyeceğini belirtti.

İtirazların yalnızca otomatik sistemler tarafından değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Çakıcı, sosyal medya platformlarının ücretsiz, Türkçe ve erişilebilir başvuru mekanizmaları sunması, itirazlarda insan denetimine yer vermesi gerektiğini söyledi.“AMAÇ ÇOCUKLARI SOSYAL MEDYADAN UZAKLAŞTIRMAK DEĞİL”Düzenlemenin tek başına çocukların dijital güvenliğini sağlamaya yetmeyeceğini belirten Çakıcı, okullarda dijital okuryazarlık eğitimlerinin güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Çocuklara kişisel verilerini koruma, siber zorbalığı tanıma, yanlış bilgiyi ayırt etme ve sosyal medya algoritmalarının nasıl çalıştığını anlama becerilerinin kazandırılması gerektiğini ifade etti.

Yeni kuralların başarısının yalnızca kapatılan hesap sayısıyla ölçülmemesi gerektiğini söyleyen Çakıcı, siber zorbalık vakalarının, zararlı içeriklere maruz kalma oranlarının ve kişisel veri ihlallerinin de izlenmesini önerdi. Çakıcı, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:“Asıl amaç çocukları yalnızca sosyal medyadan uzaklaştırmak değil, dijital ortamda daha güvenli ve bilinçli bireyler olarak yetiştirmek.”