İzmir Büyükşehir Belediyesi Deprem Riskine Karşı Bilimsel Verilerle Güçlü Hazırlık Başlattı

İzmir Büyükşehir Belediyesi, 30 Ekim 2020 tarihindeki depremin ardından kentteki riskleri minimize etmek amacıyla kapsamlı bir çalışma programı başlattı. Bu çerçevede, zemin araştırmalarından yapı envanterine, Deprem Master Planı hazırlıklarından hasar tahmin sistemlerine kadar geniş bir yelpazede bilimsel veriler ışığında çalışmalar yürütülüyor.

Yapılan çalışmalar kapsamında yaklaşık 120 bin yapının envanteri çıkarılırken, toplumun afet bilincini artırmak amacıyla düzenlenen eğitim ve tatbikatlar sayesinde 2026 yılı itibarıyla 19 bin 664 kişiye ulaşılması sağlandı. Bilimsel Verilerle Güçlenen Şehir Yapısı İzmir Büyükşehir Belediyesi, olası depremlerin yaratabileceği can ve mal kayıplarını en aza indirmek amacıyla tüm hazırlık süreçlerini teknik ve bilimsel temeller üzerine inşa etti.

Kentin zemin yapısının derinlemesine incelenmesi, mevcut yapı stokunun detaylı olarak değerlendirilmesi, riskli bölgelerin tespit edilmesi ve halkın afetlere karşı bilinçlendirilmesi süreçleri eş zamanlı olarak ilerledi. Bu kapsamlı hazırlık süreci, İzmir'in deprem karşısındaki direncini artırmayı hedefleyen çok boyutlu bir strateji olarak yürütüldü.

Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı tarafından koordine edilen çalışmalar; mikrobölgeleme araştırmaları, yapı envanterlerinin çıkarılması, Deprem Master Planı'nın oluşturulması ve geniş kapsamlı afet eğitimlerini içerecek şekilde planlandı. Bu çalışmaların temel amacı, kentin deprem riskini teknik analizlerle azaltmak ve daha güvenli bir şehir yapısı inşa etmektir.

Konak Bölgesinde Sondaj Çalışmaları İzmir'in deprem riskini ve yerel zemin koşullarını net bir şekilde ortaya koymak amacıyla yürütülen mikrobölgeleme çalışmaları, Bornova ve Karşıyaka ilçelerinin ardından Konak ve Bayraklı bölgelerinde devam etti. Konak bölgesinde yaklaşık bir ay önce başlatılan saha çalışmaları kapsamında toplam 40 sondaj işlemi başarıyla tamamlandı.

Göztepe Stadı çevresinden Konak İskelesi'ne kadar uzanan geniş bir hatta yürütülen bu incelemelerde; yer altındaki tabakaların karakteristik özellikleri, anakayanın derinliği ve zemin yapısının deprem anındaki davranış biçimleri detaylıca araştırıldı. Genel Alanlarda Jeolojik Etüt Çalışmaları İzmir Büyükşehir Belediyesi, bugüne kadar kentin genelinde 1 milyon 113 bin 67 hektarlık geniş bir alanda, 1/25 bin ölçekli imar planlarına temel teşkil edecek jeolojik etütler gerçekleştirdi.

Ayrıca, 25 bin 218 hektarlık alanda imar planlarına esas teşkil eden mikrobölgeleme ve jeolojik-jeoteknik etüt raporları hazırlanarak ilgili resmi kurumlarca onaylandı. Sismik mikrobölgeleme çalışmaları kapsamında Bornova ve Karşıyaka bölgelerinde hem saha hem de laboratuvar çalışmaları yürütüldü.

Karşıyaka bölgesinde gerçekleştirilen derin sondaj ve jeofizik ölçümlerine ek olarak, olası diri fayların tespit edilmesini amaçlayan dört adet paleosismolojik hendek açıldı. Bu çalışmaların temel amacı; yerel zemin koşulları, anakaya derinliği, temel saha periyodu ve sıvılaşma potansiyeli gibi kritik verileri elde ederek kent planlaması ve yapılaşma kararlarında bilimsel bir temel oluşturmaktır.

Özel Analiz Gerektiren Bölgelerde Yenilikçi Yaklaşımlar Karşıyeka bölgesinde, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nde standart hesaplama ölçütleri bulunmayan ve özel analiz gerektiren ZF (sorunlu ve riskli zemin) sınıfına giren alanlar için özel bir çalışma yürütüldü. Türkiye'de bir ilk olarak kabul edilen bu çalışma ile, söz konusu zeminlerde depremin etkilerini hesaplamak için kullanılacak bölgesel ölçütlerin belirlenmesi hedeflendi.

Bu yaklaşımın temel amacı, söz konusu alanlarda inşa edilecek binaların depreme dayanıklı tasarımları için sağlam bir bilimsel zemin oluşturmaktır. Geniş Kapsamlı Yapı Envanteri ve Kentsel Dönüşüm İzmir Büyükşehir Belediyesi, deprem risklerini azaltmak amacıyla Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka bölgelerinde yaklaşık 120 bin yapının envanterini çıkardı.

Bu çalışmalar kapsamında binaların mevcut teknik özelliklerine dair veriler toplanarak, mühendislik incelemesi gerektiren yapıların tespit edilmesi amaçlandı. Elde edilen bu verilerin kentsel dönüşüm projelerine bilimsel bir altyapı sağlaması öngörülürken; yapı envanterinin İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) kapsamında diğer ilçelere de yayılması planlandı.

Bu kapsamda önceliklendirme sonuçlarının ilgili kurumlarla paylaşılması ve risk azaltma yatırımlarına yön verilmesi hedeflendi. 30 Ekim 2020 tarihindeki İzmir depremi sonrasında vatandaşlardan gelen talepler üzerine mevcut binalarda ön incelemeler gerçekleştirildi.

Detaylı mühendislik değerlendirmesi gerektiren binaların sahiplerine, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti veya Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği çerçevesinde deprem performans analizi yaptırmaları için resmi bildirimler iletildi. Belirlenen süre zarfında gerekli işlemleri tamamlamayan binaların takibi sürdürüldü ve bu binalar için mevzuat çerçevesinde resen riskli yapı tespiti yapılmasına yönelik çalışmalar yürütüldü.

Deprem Master Planı ve Stratejik Planlama İzmir'in deprem risklerini bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmek ve uzun vadeli koruma politikaları geliştirmek amacıyla İzmir Deprem Master Planı hazırlıkları devam ediyor. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde, akademik kadroların ve belediyenin teknik ekiplerinin ortak çalışmasıyla yürütülen bu süreçte; deprem tehlikesi, yapı stoku, kritik altyapı, ulaşım, kent planlaması, afet yönetimi, eğitim ve toplumsal dirençlilik gibi başlıklar bir arada ele alındı.

Bu planla, deprem riskini azaltacak stratejik hamlelerin geliştirilmesi, öncelikli müdahale noktalarının belirlenmesi ve kurumların sorumluluklarının netleştirildiği uygulanabilir bir yol haritası oluşturulması hedefleniyor. Elde edilen bilimsel sonuçların kentsel dönüşüm, güçlendirme çalışmaları, altyapı yatırımları ve afet yönetimi süreçlerine yön vermesi planlanıyor.

Deprem Ön Hasar Tahmin ve Karar Destek Sistemi Deprem risklerini önceden analiz etmek ve afet anındaki müdahale kapasitesini artırmak amacıyla Deprem Ön Hasar Tahmin ve Karar Destek Sistemi geliştirilmesi süreci yürütüldü. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde gerçekleştirilen coğrafi bilgi sistemi tabanlı çalışma ile farklı senaryolarda binalarda oluşabilecek hasarların, ulaşım ağlarındaki tıkanıklıkların ve içme suyu ile kanalizasyon altyapısında meydana gelebilecek olası aksaklıkların önceden tespit edilmesi amaçlandı.

Acil müdahale noktalarına erişim durumlarının da sistem üzerinden kontrol edilebileceği bu yapının, merkezdeki 11 ilçede pilot olarak uygulanması ve ardından İzmir'in 30 ilçesine yayılması planlandı. Bu sistemden elde edilecek verilerin, risk azaltma yatırımlarının önceliklendirilmesine ve afet müdahale planlarının optimize edilmesine büyük katkı sağlaması hedeflenmektedir.