Orta Asya'nın Taliban Stratejisi: Güvenlikten Ekonomik Entegrasyona
- Taliban'ın Afganistan'da iktidara gelişinin beşinci yılında, Orta Asya ülkeleri güvenlik odaklı yaklaşımlarını ekonomik entegrasyon stratejisine dönüştürdü
- Bölge devletleri, Taliban yönetimini dışlamak yerine ticari bağlar kurarak hem bölgesel istikrarı sağlamayı hem de yeni lojistik koridorlar oluşturmayı hedefliyor
15 Ağustos 2021 tarihinde Taliban güçlerinin Kâbil’e girmesiyle Afganistan’da yirmi yıllık Batı destekli düzen sona erdi. Bu durum, özellikle 1.300 kilometreden uzun sınırı bulunan Tacikistan başta olmak üzere Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kırgızistan için ciddi bir güvenlik endişesi yaratmıştı.
Ancak 2026 yılına gelindiğinde, Türkistan coğrafyasındaki başkentlerin Taliban’a yönelik bakış açısı, jeopolitik zorunluluklar ve ekonomik beklentiler doğrultusunda köklü bir değişime uğradı. Özbekistan, Taliban ile diyaloğu sürdüren öncü ülkelerden biri olarak dikkat çekiyor.
İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2024 yılında 1,1 milyar dolar seviyesindeyken, 2025’te 1,7 milyar dolara yükseldi. Özbekistan’ın Güney Asya ticaretinin %47,7’sini oluşturan bu ilişkide, gıda ihracatı kritik bir rol oynuyor.
Mart 2025’te Özbekistan Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanı Laziz Kudratov ile Taliban Ticaret Bakanı Nureddin Azizi’nin gerçekleştirdiği görüşmelerde, yıllık 3 milyar dolarlık ticaret hedefi için tarım, ilaç ve madencilik gibi sektörlerde ortak projeler kararlaştırıldı. Ekonomik iş birliğinin fiziksel merkezi haline gelen Termez Uluslararası Ticaret Merkezi, ilişkilerin kurumsallaşmasında kilit rol oynuyor.
Hayratan sınır kapısında 2025’in üçüncü çeyreğinde gerçekleşen ithalat ve ihracat verileri, bir önceki çeyreğe göre sırasıyla %62 ve %40 oranında artış gösterdi. Ayrıca Özbekistan, Orta Asya’yı Afganistan üzerinden Pakistan’a ve Hint Okyanusu’na bağlayacak olan Trans-Afgan demiryolu projesiyle, küresel pazarlara ulaşımda yeni bir güney koridoru elde etmeyi amaçlıyor.
Kazakistan ve Kırgızistan ise Taliban ile ilişkilerinde yasal ve diplomatik adımlar attı. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Haziran 2024’te Taliban’ın yasaklı örgütler listesinden çıkarıldığını duyururken, Kırgızistan da Eylül 2024’te benzer bir karar aldı.
Kazakistan, bu adımı sadece diplomatik bir hamle olarak değil, Afganistan’ı önemli bir ihracat pazarı olarak gördüğü için attı. Özellikle buğday, un ve şeker ihracatında büyük artışlar yaşanırken, 2026’nın ilk dört ayındaki ticaret hacmi bir önceki yılın aynı dönemine göre 2,3 kat büyüyerek 342,4 milyon dolara ulaştı.
Temmuz 2025’te Kazakistan Dışişleri Bakanı Murat Nurtleu’nun Kâbil’e gerçekleştirdiği ziyaret, tarafların lojistik, dijitalleşme ve madencilik alanlarındaki iş birliği niyetini pekiştirdi. Kazak hükümeti, Afganistan’ın zengin ancak henüz işlenmemiş maden kaynaklarına yatırım yapmayı, 3 milyar dolarlık ticaret hedefine ulaşmak için stratejik bir seçenek olarak değerlendiriyor.
Pakistan-Afganistan hattındaki ticari aksaklıklar, Afganistan’ın ticaret rotasını kuzeye, Orta Asya ülkelerine doğru kaydırmasına neden oldu. Sonuç olarak, Orta Asya ülkeleri Taliban’ın kısa vadede iktidardan uzaklaşmayacağı gerçeğini kabul ederek, Afganistan’ı bölgesel ekonomiye entegre etmenin daha güvenli bir yol olduğu kanaatine vardı.
Rusya’nın Temmuz 2025’te Taliban yönetimini resmen tanıyan ilk ülke olmasıyla başlayan süreç, bölge ülkelerinin ekonomik ortaklıklarını kurumsallaştırmasıyla devam ediyor. Bu yeni dönem, Afganistan’ın dışlanmak yerine ekonomik olarak bölgeye bağlanması üzerinden bir istikrar arayışını temsil ediyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.





Kategori: Trafik
Yayın: 21 Kasım 2026 10:02 · Kaynak: gzt.com