İspanya yeni genel greve hazırlanırken Almanya grevlerin en büyük ekonomik faturasını ödüyor

İspanya'nın iki büyük sendikasının birlikte genel greve çağrı yaptığı son sefer, Kasım 2012'deydi; ülke ağır bir kemer sıkma krizinin içindeydi. On dört yıl sonra, İspanyol işçiler ülkeyi yeniden durma noktasına getirmeye çalışacak.

Bu kez şikayetler en temel ihtiyaçlarla ilgili ve Madrid, Paris, Brüksel ile Roma'da aşağı yukarı aynı şekilde dile getiriliyor: karşılanabilir kiralar, fiyatlarla birlikte artan ücretler ve düzgün işleyen kamu hizmetleri. Comisiones Obreras (CCOO) ve Unión General de Trabajadores (UGT) sendikalarının çarşamba günü için ilan ettiği 24 saatlik iş bırakma eylemi, İspanya'nın 29 Kasım'daki ani genel seçiminden 18 gün önce gerçekleşecek.

İspanya yalnız değil. Fransa, 5 Kasım'da hayat pahalılığına karşı ülke çapında grev ve protesto günü yaptı. İtalya'da CGIL sendikası 20 Kasım için genel grev çağrısında bulundu, Belçika'daki sendikalar ise 23 Kasım haftasında grev tehdidinde bulundu.

Geçen yıl zaten olağan dışıydı. Brüksel merkezli araştırma kuruluşu Avrupa Sendika Enstitüsü'nün (ETUI) ön verileri, 2025'in 1991'den bu yana AB'de grevlerin en yoğun olduğu yıl olduğunu gösteriyor. Asıl soru, hangi ekonomilerin en ağır bedeli ödediği.

Almanya en yüksek faturayı öderdiÜlkeleri karşılaştırmanın en basit yolu, her birine aynı formülü uygulamak. Bir ülkenin gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) ile ölçülen yıllık ekonomik üretimini alıp 365'e bölerek günlük üretimi hesaplıyorsunuz.

Ardından her beş çalışandan birinin iş bıraktığını ve o günkü üretimin yaklaşık beşte birinin onlarla birlikte kaybolduğunu varsayıyorsunuz. Bu hesaba göre, Eurostat'ın 2025 GSYH verilerine göre Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya tek bir günde yaklaşık €2.5 milyar kaybediyor olurdu.

Fransa yaklaşık €1.6 milyar ile ikinci sırada, onu yaklaşık €1.2 milyar ile İtalya izliyor. İspanya yaklaşık €930 milyon kaybediyor olurdu. Ekonomisi geçen yıl €1.69 trilyon üretti; bu da günde yaklaşık €4.6 milyara denk geliyor.

Küçük ekonomilerin faturası da daha küçük. Aynı büyüklükte bir grev Belçika'ya yaklaşık €350 milyon, Portekiz'e ise yaklaşık €170 milyon maliyet çıkarırdı. Bu kaba bir tahmin. Grevler nadiren eşit dağılır; en ağır darbeyi ulaşıma, okullara ve kamu hizmetlerine vurur, pek çok fabrika ve ofis ise çalışmaya devam eder.

Faturanın büyük bölümünün neden gerçekte ödenmediğiUlusal hesaplar, her iş bırakma eylemi öncesi yayımlanan maliyet tahminlerinden daha sakin bir tablo çiziyor. Fransa, istatistikçilerinin grevlerin etkisini birkaç kez ölçmüş olması nedeniyle en iyi örnek.

Banque de France, Mart ve Nisan 2023'teki emeklilik reformu grevlerinin o yılın ilk çeyreğinde Fransız büyümesini yaklaşık 0.1 puan düşürdüğünü tahmin etti. Banque de France daha sonra ikinci çeyrekte yaklaşık 0.1 puanlık bir telafi görüldüğünü saptadı.

Başka bir deyişle, kaybedilen faaliyetin çoğu üç ay içinde geri geldi. Banque de France bunun, Fransa istatistik kurumu INSEE'nin, 2018 baharındaki toplumsal hareketlerin GSYH'yi yaklaşık 0.1 puan düşürdüğü yönündeki tahminiyle uyumlu olduğunu kaydetti.

Sebep basit: grev, stokları yok eden bir yangın gibi değildir. Yük yine taşınır, hastane randevusu yeniden planlanır ve fabrika ertesi hafta fazladan bir vardiya çalışır. Bazı kayıplar ise kalıcıdır ve belirli kesimleri etkiler.

Grevcilere bir günlük ücret kaybı yazılır. Hükümetler hiç gerçekleşmeyen faaliyetlerden alınacak vergiden mahrum kalır. Havayolları ve oteller iptal edilen bir uçuşu ya da boş kalan bir odayı geri kazanamaz. Belçika gerçek riskin tekrar olduğunu gösteriyorBelçika, grevlerin tek seferlik olmaktan çıktığında neler yaşandığını ortaya koyuyor.

ETUI'ye göre ülke 2025'te grevler nedeniyle 1,354,845 iş günü kaybetti; bu her 1,000 çalışan için 313 gün demek. Bu, 1993'te kırılan 299 günlük önceki rekoru geçti. Komşularıyla fark büyük. İstatistik kurumu Statistics Netherlands'a (CBS) göre, Hollanda'da 2025'te gerçekleşen 23 grev yaklaşık 60,000 iş gününe mal oldu.

Almanya'da Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü (WSI), Belçika ekonomisinin neredeyse yedi katı büyüklüğündeki bir ekonomide 2025'te yaklaşık 645,000 iş gününün kaybedildiğini ve bunun uzun dönem eğilimin altında kaldığını tahmin ediyor. İşte tek seferlik maliyet hesaplarının gözden kaçırdığı nokta bu.

Tek bir grev günü hızla telafi edilir, ancak her ay tekrarlanan grevler ekonomide kalıcı bir iz bırakır. İlk bilanço elektrik şebekesinden gelecekİspanya'da kaç kişinin greve çıktığını ölçmenin alışılmadık bir yolu var: elektrik tüketimi.

Kasım 2012'deki genel grev sırasında İçişleri Bakanlığı, şebeke işletmecisi Red Eléctrica'nın verilerini kullanarak sabahın erken saatlerinde elektrik talebinin, o saat için normal seviyenin yüzde 11.4 altında olduğunu bildirdi. Mart 2012 grevinde aynı saatteki düşüş yüzde 15.4 olmuştu.

Şebeke verileri, sendikalar ve hükümet genellikle birbirinden çok farklı rakamlar açıklamadan önce, katılımın ilk tahminini çarşamba günü yine sağlayacak gibi görünüyor. Hava yolculuğunun durumu hâlâ belirsiz. Pazartesi itibarıyla hükümet, havalimanı ve havayolu çalışanları grev çağrısının kapsamındayken bile, grev sırasında uygulanacak asgari uçuş hizmetlerini yayımlamamıştı.

Yatırımcıların tepkisi neredeyse yokŞu ana kadar piyasalar endişeli görünmüyor. İspanya'nın IBEX 35 endeksi pazartesi gününü 19,742.5 puanda kapattı; bu yıl yüzde 14.1 yükselmiş durumda ve tüm zamanların 20,356.5 puanlık rekorunun yaklaşık yüzde 3 altında.

Grev gününden en çok etkilenebilecek şirketler bundan da iyi performans gösterdi. İspanya'nın en büyük otel zincirlerinden Meliá Hotels International'ın hisseleri bu yıl yüzde 38 yükseldi. Ülkenin çoğu havalimanını işleten Aena'nın hisseleri ise yüzde 21 artıda.

Yatırımcılar için tek bir grev günü, uçuşları bir günlüğüne geciktiren bir fırtına gibi görülüyor. Belçika ise diğer olasılığı gösteriyor: o kadar sık tekrarlanan grevler ki ekonominin kalıcı bir unsuru haline geliyorlar.

İspanya açısından, çarşamba günkü grevin maliyeti kaybedilen saatlerle ölçülecek. Daha geniş protesto dalgasının bir şeyi değiştirip değiştirmeyeceğine ise 29 Kasım'daki sandık sonucu karar verecek.