Türkiye'ye Binlerce Kültür Varlığı Dönüyor

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü kapsamında gerçekleştirdiği açıklamada, 2002 ile 2026 yılları arasındaki dönemde yurt dışından Türkiye'ye getirilen kültür varlığı sayısının 13 bin 574'e ulaştığını duyurdu. Bakan Ersoy, kültürel mirasın korunmasının kolektif bir sorumluluk olduğunu vurgularken, vatandaşları kaçakçılık faaliyetlerine karşı daha bilinçli ve duyarlı olmaya davet etti.

Kaçak Kazıların Bilimsel Zararları Bakan Ersoy, sosyal medya platformu üzerinden paylaştığı mesajında, kaçak kazıların kültür varlıklarını ait oldukları arkeolojik bağlamdan kopararak tarihin derinliklerini anlamaya yarayan bilimsel verilerin geri döndürülemez şekilde yok olmasına neden olduğunu ifade etti. Bakanlık bünyesinde; güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla eş güdüm içerisinde hareket edildiği belirtildi.

Ersoy, diplomasi kanalları, bilimsel araştırmalar ve uluslararası iş birlikleri aracılığıyla yurt dışına kaçırılan eserlerin Türkiye'ye iade edilmesi noktasında çalışmaların kesintisiz sürdüğünü aktardı. Bu mücadelede toplumsal farkındalığın kritik bir rol oynadığına dikkat çekildi.

2026 Yılındaki İade Başarıları Bakanlığın resmi verilerine göre, 2002-2026 yılları arasındaki süreçte Türkiye topraklarına kazandırılan toplam kültür varlığı sayısı 13 bin 574 adet olarak kaydedildi. Sadece 2026 yılı içerisinde ise 126 eser ülkeye geri getirildi.

Özellikle son dönemde Amerika Birleşik Devletleri'nden iadesi sağlanan 100 eser arasında; Tokat Horoztepe bölgesinden çıkarılan 40 Erken Tunç Çağı eseri, Burdur Düver bölgesine ait 44 Arkaik Dönem eseri ve Aphrodisias Antik Kenti'nden yasa dışı yollarla kaçırılan bir portre yer aldı. İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde tanıtımı yapılan bu eserlerin iade sürecinde; bilimsel araştırmaların, arşiv belgelerinin ve uluslararası adli iş birliklerinin belirleyici bir rol oynadığı kaydedildi.

Dijital Takip ve Uluslararası İş Birliği Kültür ve Turizm Bakanlığı, kaçakçılıkla mücadele stratejilerinde teknolojik takip sistemlerinden de aktif olarak yararlanmaktadır. Uygulanan sistem sayesinde, dünya genelindeki müzayede ve galeri web sitelerinde satışa sunulan, Türkiye'den yasa dışı yollarla çıkarılmış olabileceği şüphesi taşıyan eserler sürekli olarak izlenmektedir.

Bu kapsamda tespit edilen şüpheli kayıtlar, uzmanlarca detaylı bir incelemeye tabi tutulmak üzere arşivlenmekte ve elde edilen veriler iade taleplerinin hukuki zeminini güçlendirmek amacıyla kullanılmaktadır. Bakanlık, UNESCO'nun 1970 tarihli sözleşmesi çerçevesinde, eserlerin korunması, yasa dışı ticaretin engellenmesi ve iade işlemlerinin yürütülmesi için hukuki, bilimsel ve diplomatik faaliyetleri eş zamanlı olarak sürdürmektedir.

Ayrıca, Güneydoğu Avrupa bölgesinde hukuki altyapının güçlendirilmesi, operasyonel kapasitenin artırılması ve ülkeler arası bilgi paylaşımının geliştirilmesi amacıyla UNODC ile koordineli çalışmalar yürütüldüğü de paylaşılan bilgiler arasında yer aldı.