19 ilçe il olunca neler değişecek?

GAZETE PENCERE - MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, pazartesi günü Türkgün gazetesinde yayımlanan mülakatta Türkiye'de 19 yeni il ve 78 yeni ilçe kurulmasıyla ilgili önerisinin ayrıntılarını paylaştı. Bahçeli, "100 il ve 1000 İlçe Projesi" olarak tanıttığı bu öneriyi TBMM gündemine taşıyabileceklerini söyledi.

MHP lideri, il olmasını önerdiği ilçeleri şöyle sıraladı:"Polatlı, Konya Ereğli, Ünye, Vezirköprü, Karadeniz Ereğli, Erciş, Doğubayazıt, Ahlat, Ergani, Midyat, Siverek, Elbistan, Kozan, Alanya, Tarsus, Fethiye, Akhisar, Lüleburgaz ve Bandırma. Bahçeli, önerisinin gerekçelerini; merkezi idareye ilişkin iyileştirme ihtiyacının giderilmesi, yerel yönetimlerin hizmet odaklı etkinliğinin artırılması ve kamu hizmetlerinin insan merkezli tesis edilmesi olarak tanımladı.

Bahçeli, "Yeni belediyelerin kurulması ve illerin milletvekili dağılımının değişmesi siyaset alanını genişletecek. Düzenleme,'Türk ve Türkiye Yüzyılı'nın idarede stratejik büyüme hamlesi olarak öne çıkacak, toplumsal motivasyonu artıracak" dedi.

Bahçeli 2023 genel seçimleri öncesinde de bu öneriyi gündeme taşımıştı. İlçelerin il olması 1990'larda Türkiye siyasetinde seçim vaatlerinin merkezinde yer alan bir tartışma idi. Türkiye'de en son 1999'da Bolu'dan ayrılan Düzce'ye il statüsü verilmesiyle il sayısı 81'e yükseldi.

81 ilde 922 ilçe bulunuyor. Peki bir ilçe nasıl il oluyor? İl olması durumunda bu ilçede ne gibi değişiklikler oluyor? BBC Türkçe'nin haberi şöyle:5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre bir ilçenin il olabilmesi için TBMM'ye sunulacak bir kanun teklifinin onaylanarak yasalaşması gerekiyor.

Buna göre öneri öncelikle ilgili komisyonlarda değerlendiriliyor. Ardından Genel Kurul'da oylamaya sunuluyor. Yasa teklifinin değerlendirilme sürecinde ilçenin coğrafi durumu, iktisadi şartları ve kamu hizmetlerinin gerekleri dikkate alınıyor.

Yasal bir zorunluluk bulunmasa da, il olacak ilçenin nüfusunun 100 bin kişinin üzerinde olması, bağlı bulunduğu ille arasında en az 30 km mesafe bulunması gibi kriterler dikkate alınabiliyor. İlçenin ulaşım ağlarının gelişmiş olması, çevredeki diğer ilçeleri yönetebilecek idari kapasitesi bulunması da aranan nitelikler arasında.

Bu şartlar dikkate alındığında 20'yi aşkın ilçenin kriterleri yerine getirdiği düşünülüyordu. BİR İLÇE İL OLDUĞUNDA NELER DEĞİŞİR?Bir ilçenin il olması, o bölgenin idari yapısının değişmesi anlamına geliyor. O şehirde yaşayanlar nüfus sayısına göre seçilecek milletvekilleriyle TBMM'de temsil ediliyor.

Ayrıca o zamanda kaymakamlık ile yönetilen ilçe, il olduğu için valilik ile yönetilmeye başlıyor. Bakanlıkların taşra teşkilatları, il müdürlüğü haline getirilerek kapasiteleri genişletiliyor. İlçe iken il valiliği ve il müdürlükleri tarafından belirlenen yatırımlar, artık genel bütçeden o il için tahsis ediliyor.

Geçmiş yıllarda bir ilçenin il olması, idari kurumların artması sebebiyle bir istihdam kaynağı olarak görülüyordu. İl olan ilçede il müdürlüklerine ek personel atanması, il olması sebebiyle ticari teşviklerin artması, sağlık ve eğitim gibi olanakların artması beklenebiliyor.

Bu harcamalar genel bütçeden karşılanıyor. İl olan bir ilçede merkezi idarenin yanı sıra belediye yapısı da değişiyor. Bu da belediye başkanı seçim şeklinden, belediye bütçesine kadar pek çok kalemi etkiliyor. İl olan bir ilçe bütçeden de daha fazla pay alıyor.

Seçimlerde belediye başkanlarının seçim şekli ve belediye meclislerinin yapısı da değişiyor. 31 Mart 2024'teki yerel seçimler 30 büyükşehir belediyesi, 51 il belediyesi, 922 ilçe, 32 bin 105 mahalle ve 18 bin 306 köyde yapıldı.