Bir orkestranın açtığı gelecek

Bir orkestranın kuruluş haberini okuduğumda, sahnede yan yana dizilmiş sandalyelerin arkasındaki hayatları düşünürüm. Çocuklukta başlayan dersleri, saatler süren çalışmaları, bir eserin birkaç ölçüsünü defalarca tekrarlayan gençleri, o emeğe ortak olan aileleri… Sonra konser salonunun kapısından ilk kez girecek bir dinleyiciyi.

Belki o akşam duyacağı bir ezgi, yıllar boyunca hayatının içinde kalacaktır. Kültüre yapılan yatırımın karşılığını biraz da bu görünmeyen, önceden hesaplanamayan karşılaşmalarda aramak gerekir.

Özyeğin Filarmoni’nin kuruluşunu bu duygularla karşılıyorum. Hüsnü Özyeğin’in girişimiyle, sanat yönetmenliğini Fazıl Say’ın üstlenmesiyle yola çıkan orkestra, geçtiğimiz günlerde İstanbul’da ilk konserini verdi. Şef Tianyi Lu yönetimindeki konserde başkemancı Hande Küden’di.

Programda Ludwig van Beethoven’ın Egmont Uvertürü ile Say’ın, bestecisinin solist olarak seslendirdiği Mother Earth piyano konçertosu yer aldı.

Özgürlük ve doğa çevresinde şekillenen bu programı anlamlı buluyorum. Bir yanda insanın özgürlük arayışı, diğer yanda yaşadığı yeryüzüyle ilişkisi… İki eserin aynı akşamda buluşması, müziğin hayatla kurduğu bağı düşünmeye çağırıyor.

Bir orkestranın ilk programı, gelecekte hangi soruların, hangi duyarlılıkların çevresinde yol alacağına ilişkin bir niyet de taşıyabilir. Özyeğin Filarmoni’nin başlangıcında böyle bir düşünceye yer açılması sevindirici.

Birlikte öğrenmenin değeri

Bu girişimde beni özellikle ilgilendiren, deneyimli sanatçılarla genç müzisyenlerin aynı çalışma ortamında buluşması. Müzik eğitiminin çok kıymetli bir bölümü de burada gerçekleşir: Birlikte çalışırken, birbirini dinlerken, aynı cümlenin nasıl kurulacağı üzerinde düşünürken… Genç bir müzisyen, yanında çalan ustanın hazırlığını, dikkatini, esere yaklaşımını görür. Kendi sesini ortak bir yorumun içinde duyurmayı öğrenir.

Özyeğin Filarmoni’nin açıkladığı eğitim hedefleri de dikkat çekiyor. Özyeğin Üniversitesi’nde düzenlenmesi planlanan ustalık sınıfları, seminerler, söyleşiler ve açık provalar, sahnedeki üretimle öğrenme sürecini birbirine yaklaştırabilir.

Burs ve gelişim programlarıyla desteklenmesi öngörülen bu yapı, gençlerin müzikle daha sürekli bir ilişki kurmasına yardımcı olabilir.

Açık prova fikrini ayrıca önemsiyorum. Bir eserin konserden önce nasıl çalışıldığını görmek, dinleyicinin müzikle ilişkisini derinleştirir. Tekrarların, duraksamaların, arayışların ardından ortaya çıkan yorumu dinlemek başka bir deneyimdir.

Özellikle öğrenciler için böyle bir karşılaşma, sanatın ardındaki emeği fark etmenin de yolunu açar.

Hüsnü Özyeğin

Kendi bestecilerimizi duymak

Açıklanan sezon programında üzerinde durulmayı hak eden bir başka tercih var: Türk bestecilerine ayrılan yer. 16 Mart için duyurulan Kökler & Portreler konserinde Ferit Tüzün, Ahmet Adnan Saygun ve Ulvi Cemal Erkin’in eserleri bulunuyor.

Şef Murat Cem Orhan yönetiminde, piyanist Can Çakmur’un solist olarak katılacağı bu program, kendi müzik birikimimizle yeniden buluşmak için değerli bir fırsat.

Kültürel hafızanın canlı kalması, eserlerin yeniden seslendirilmesine, farklı yorumlarla dinleyiciye ulaşmasına bağlı. Bir bestecinin adını bilmekle müziğini tanımak arasında uzun bir yol var. O yolu konserlerle, kayıtlarla, merak uyandıran programlarla yürüyebiliyoruz.

Genç bir dinleyicinin ilk kez duyduğu bir eserin peşine düşmesi, başka kayıtlarını araması, bestecisini öğrenmek istemesi, bu çabanın en güzel karşılıklarından biri.

Fazıl Say’ın sosyal medyadaki açıklamalarını aktaran haberlerde, Türk bestecilerin az bilinen eserlerini kaydetme ve uluslararası repertuvara kazandırma hedefi de yer alıyor. Gerçekleşmesini özellikle dilediğim bir düşünce bu.

Çünkü konserin ardından geriye kalan kayıt, eserin başka şehirlerde, başka ülkelerde, yıllar sonra yeniden dinlenmesini mümkün kılıyor. Kültürün sürekliliği böyle somut çalışmalarla güçleniyor.

Dinleyiciyle kurulacak bağ

Hüsnü Özyeğin’in açılış konuşmasındaki “Özyeğin Filarmoni’yi herkesin klasiği haline getirmek istiyoruz” sözü, girişimin dinleyiciye dönük iddiasını anlatıyor. Burada belirleyici olan, bu isteğin zaman içinde nasıl karşılık bulacağı.

Üniversite öğrencilerinin, müziğe merak duyan gençlerin, konser alışkanlığı henüz oluşmamış insanların kendilerine bu dünyada yer bulabilmesi çok önemli.

Bir konser salonuna ilk kez girmek, bazen düşündüğümüzden daha büyük bir adım olabilir. İnsan bilmediği bir repertuvarın karşısında çekingenlik duyabilir; nereye, nasıl katılacağını bilemeyebilir. Kampüste karşılaştığı bir müzisyen, katıldığı bir söyleşi veya izlediği bir prova o mesafeyi azaltabilir.

Müziğin gündelik hayatın doğal bir parçası olması, böyle küçük ve sürekli temaslarla mümkün. Türkiye’de yıllardır emek veren orkestraların, sanatçıların ve eğitimcilerin oluşturduğu bir birikim var. Her yeni topluluğun bu birikimi büyütmesini, dinleyiciyle kurulabilecek ilişkileri çeşitlendirmesini diliyorum.

Yeni bir orkestranın açtığı her çalışma alanı, seslendirdiği her eser, ulaştığı her yeni dinleyici hepimizin kültür hayatına katılır.

Süreklilik sözü

Hüsnü Özyeğin’in konuşmasında benim için en güçlü vurgu, süreklilik konusunda. “Bu bir sezonluk proje değil” diyor. Kültür alanında uzun vadeli sorumluluk üstlenmenin değerini bilen herkesin üzerinde duracağı bir cümle bu.

Bir orkestranın gelişmesi zamana, düzenli çalışmaya, güvenilir desteğe ve sanatçıların geleceğe ilişkin plan yapabilmesine ihtiyaç duyar.

Bu nedenle iş dünyasının kültüre kaynak ayırmasını, o kaynağın yıllara yayılan bir sanat hayatını desteklemesini önemsiyorum. Birbirini izleyen sezonlar içinde gelişen yorumlar, yetişen müzisyenler, oluşan dinleyici alışkanlıkları, kurumun gerçek birikimini meydana getirir. Bugün atılan adımın değeri, yıllar sonra o birikimde daha iyi görülecektir.

Özyeğin Filarmoni’ye bakarken, birkaç yıl sonra bu orkestrada çalışmış genç bir sanatçının anlatacaklarını merak ediyorum. İlk konserine burada gelmiş bir öğrencinin hangi eserleri seveceğini, ilk kez duyduğu bir Türk bestecinin müziğini kimlerle paylaşacağını düşünüyorum.

Bir kültür girişiminin geleceği biraz da henüz tanımadığımız bu insanların hayatında saklı.

Özyeğin Filarmoni’yi bu ihtimaller için sevinçle karşılıyorum. Gençlerin emeğine alan açan, kendi bestecilerimizi dinleyiciyle buluşturan, müziği daha çok insanın hayatına katmayı amaçlayan her kalıcı adım desteklenmeyi hak ediyor.

Dileğim, bugün kuruluşunu konuştuğumuz orkestranın yıllar sonra yetişmesine katkı sunduğu sanatçıları, kayıtlarını ve kuşaklar boyunca biriktirdiği dinleyici hikâyelerini yazabilmek. Teşekkürler Hüsnü Özyeğin…