Takaichi hükümeti skandallarla gündemde: Tartışmalı atamalar ve yolsuzluk iddiaları

Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Tarım Bakanlığı görevine LDP milletvekili Arata Takebe’yi getirdi. Takebe, hakkındaki çeşitli iddialar nedeniyle Çarşamba günü istifa eden Kazuo Yana’nın yerini aldı.

Takaichi’nin 17 Eylül’de oluşturduğu kabinede ilk kez görev alan Yana, bir aydan kısa süre görevde kalabildi. Yana, Takaichi’nin geçen yıl ekim ayında başbakanlık görevine gelmesinden bu yana skandallar nedeniyle istifa eden ilk kabine üyesi oldu.

Japonya’da yaşanan gelişmeler, Takaichi’nin kabine ve parti yönetimindeki atamalarına yönelik eleştirileri artırdı. Bazı siyasi analistler, başbakanın kendi siyasi gücünü pekiştirmeye öncelik verdiğini ve atadığı isimlerin geçmişlerine ilişkin tartışmaları yeterince dikkate almadığını savunuyor.

Yana’yı istifaya götüren süreç

Japon medyasında yer alan haberlere göre, Yana’nın adı ilk olarak yerel yönetimlere ayrılan bütçelerle ilgili açıklamaları nedeniyle tartışmalara karıştı.

Yana’nın mayıs ayında düzenlenen yerel bir LDP toplantısında, şubat ayındaki Temsilciler Meclisi seçimlerinde kendisini desteklemeyen belediye başkanlarının bulunduğu bölgelerdeki yol projelerine ayrılan bütçelerin önemli ölçüde azaltıldığını söylediği bildirildi. Yana’nın, LDP milletvekillerini destekleyen bölgelere daha fazla kaynak aktarılmasını da doğal karşıladığını ifade ettiği aktarıldı.

Söz konusu açıklamalar kamuoyunda tepki topladı. Yana başlangıçta, göreve başlamadan önce yaptığı açıklamaların bakanlığın yetki alanına girmediğini belirterek yorum yapmaktan kaçındı. Ancak muhalefetin parlamentodaki baskısını artırması üzerine 5 Ekim’de sözlerini geri çekerek özür diledi.

Bunun ardından Yana hakkında yeni iddialar gündeme geldi. Japon medyası, Yana’nın 2024 ve 2026 seçim kampanyaları sırasında destekçileri için ücretsiz servis otobüsü seferleri düzenlediğini bildirdi. Bu uygulamanın, menfaat sağlamayı ve oy satın almayı yasaklayan Kamu Görevleri Seçim Yasası’nı ihlal etmiş olabileceği belirtildi.

Yana, parlamentoda yaptığı açıklamada ekibinin uygulamanın hukuka uygunluğunu yerel seçim yetkililerine danışarak kontrol ettiğini savundu. Ancak muhalefetin bu açıklamaya itiraz etmesi üzerine geri adım attı.

Son olarak, Yana’nın 2024 seçim kampanyasına yardım eden bir kadına seçmenleri arayarak kendisine oy vermelerini istemesi karşılığında ödeme yapıldığı iddiası ortaya atıldı. Bu gelişmelerin ardından Yana, Çarşamba akşamı Başbakan Takaichi’ye istifasını sundu. Takaichi de istifayı kabul etti.

Muhalefetin baskısı arttı

Japon medyasının değerlendirmelerine göre, parlamentonun üst kanadında çoğunluğa sahip muhalefet partileri, Yana hakkında bir gensoru önergesi sunmak için uzlaşmaya yaklaşıyordu.

Hukuken bağlayıcı olmayan böyle bir önergenin kabul edilmesi, parlamento çalışmalarını aksatabilecek ve hükümetin yasama gündemini zorlaştırabilecekti. Bu gündemin önemli başlıklarından biri de gıda tüketim vergisinin geçici olarak düşürülmesini öngören düzenlemeydi.

Takaichi başlangıçta Yana’nın görevde kalacağını belirtmişti. Ancak iddiaların artması ve muhalefetin istifa baskısını yoğunlaştırması üzerine tutumunu değiştirdi. Başbakan, Yana’nın davranışlarında yasa dışı bir durum tespit edilmesi halinde gerekli adımların atılacağını söyledi.

Kabinedeki tartışmalar bununla sınırlı değil

Eğitim Bakanı Yoshihiro Seki, salı günü yaptığı açıklamada, başkanlığını yürüttüğü LDP şubesinin 2020 ve 2024 yıllarında parlamento binalarında kurallara aykırı biçimde siyasi bağış toplama etkinlikleri düzenlediğini kabul etti.

Etkinliklerden elde edilen gelirlerin giderleri önemli ölçüde aştığı ve bilet alan kişilerin kimliklerinin gizlenmesine imkân tanıdığı gerekçesiyle uygulama eleştirildi. Bir hukuk uzmanı, söz konusu yöntemi sistemdeki boşluklardan yararlanan ciddi bir para toplama biçimi olarak değerlendirdi.

Hem Seki hem de Yana, 2023'ün sonlarında ortaya çıkan ve LDP içindeki siyasi fonların kullanımına ilişkin tartışmalara yol açan yolsuzluk skandalı nedeniyle daha önce disiplin cezası almıştı.

LDP’nin koalisyon ortağı Japonya İnovasyon Partisi’nden düzenleyici reformlardan sorumlu bakan Hiroshi Nakatsuka’nın da geçmişte bir kamu ihalesiyle bağlantılı yolsuzluk davasında yargılandığı ve mahkûm edildiği bildirildi.

Muhalefet temsilcileri, yaşananların hükümetin siyasi etik konusundaki yaklaşımına ilişkin soru işaretlerini artırdığını savunuyor.

Takaichi’nin siyasi hesapları tartışılıyor

Japon medyasında yer alan değerlendirmelerde, Takaichi’nin kabine ve parti yönetimindeki atamalarında kendi siyasi tabanını güçlendirmeyi hedeflediği belirtildi.

Fuji Televizyonu’nun haberine göre Takaichi, parti içindeki siyasi desteğini artırmak amacıyla, liderlik yarışında kendisine destek veren eski başbakan Taro Aso’nun grubuna yakın isimlere dayandı. Ayrıca eski başbakan Şinzo Abe’nin siyasi grubundan bazı milletvekillerini kazanmak için yolsuzluk skandalına adı karışan isimlere de görev verdiği belirtildi.

Ancak bu stratejinin beklenen sonucu vermediği değerlendiriliyor.

Asahi Shimbun’un eylül ayı sonunda yayımladığı ankette katılımcıların yüzde 68’i, siyasi fon skandalına karışan milletvekillerinin görevlendirilmesini sorunlu buldu. Bu görüşün, kabineyi ve LDP’yi destekleyen seçmenlerin önemli bir bölümünde de karşılık bulduğu belirtildi.

Kamu yayın kuruluşu NHK’nin salı günü yayımladığı ankete göre ise Takaichi hükümetinin onay oranı, başbakanın göreve gelmesinden bu yana kurumun anketlerinde ölçülen en düşük seviyeye geriledi.

Hükümeti desteklemeyen katılımcıların en sık dile getirdiği gerekçeler arasında, hükümet politikalarının sonuç vereceğine inanmamaları ve başbakana güven duymamaları yer aldı.

Hayat pahalılığı endişesi sürüyor

Takaichi hükümeti üzerindeki baskıyı artıran bir diğer başlık da hayat pahalılığı ve ekonomik politikalar.

Asahi Shimbun’un aynı araştırmasına göre katılımcıların yüzde 76’sı, hükümetin gıda tüketim vergisinde indirim yapma vaadinin nasıl finanse edileceğini açıkça ortaya koymamasını sorunlu buldu.

Japonya Merkez Bankası’nın salı günü yayımladığı üç aylık ankette de hanelerin yaklaşık yüzde 90’ının fiyatların önümüzdeki yıl yükselmeye devam edeceğini düşündüğü görüldü. Sonuçlar, ülkede enflasyon ve geçim maliyetlerine ilişkin kaygıların sürdüğüne işaret etti.

Shimbun Akahata gazetesinde yayımlanan bir başyazıda ise Takaichi yönetiminin askeri yapılanmaya ve anayasa değişikliğine ağırlık veren siyasi gündemi eleştirildi. Başyazıda, hükümetin önceliklerini değiştirmemesi halinde yönetim ile toplum arasındaki mesafenin daha da açılabileceği uyarısı yapıldı.

Yana’nın istifasıyla sonuçlanan gelişmeler, Takaichi hükümetinin siyasi kadro tercihleri, yolsuzluk iddialarına yaklaşımı ve ekonomik sorunlara verdiği yanıtlar üzerindeki tartışmaları derinleştirdi. Önümüzdeki dönemde hükümetin kamuoyu desteğini yeniden kazanıp kazanamayacağı, atacağı siyasi ve ekonomik adımlara bağlı olacak.