Polonya Anayasa Mahkemesi Başkanı’nın görevden uzaklaştırılması protestolara yol açtı

Polonya'da Anayasa Mahkemesi Başkanı Święczkowski'nin görevden uzaklaştırılması, başkentte geniş çaplı protesto gösterilerini tetikledi. Cuma günü saat 18.00 sularında mahkemenin internet sitesinden duyurulan karar, kısa süre sonra sitenin erişime kapanmasıyla belirsizliğini korurken, sokaklara dökülen göstericilerle güvenlik güçleri arasında arbede yaşandı.

Polis, mahkeme çitlerini aşmaya çalışan ve kolluk kuvvetlerine yabancı maddeler fırlatan 3 kişinin gözaltına alındığını duyurdu. Siyasi krizin büyümesi üzerine Senegal ziyaretinde bulunan Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada ülkesindeki kritik durum nedeniyle programını iptal ettiğini duyurdu.

Nawrocki, devlet başkanının böyle bir dönemde Polonya'da bulunması gerektiğini vurgulayarak geri dönüş sürecini başlattı. Bu hamle, hükümet ile muhalefet arasındaki çatışmanın devletin en üst kademelerine sıçradığını gözler önüne serdi.

Yaşanan gerilimin temelinde, Avrupa yanlısı Başbakan Donald Tusk yönetimi ile eski iktidar partisi Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) arasındaki uzun süreli yargı çekişmesi yatıyor. 2015-2023 yılları arasında iktidarda olan PiS, yargı kurumları üzerinde siyasi kontrol kurmakla eleştirilmiş ve bu reformlar nedeniyle Avrupa Birliği'nden ciddi yaptırımlar görmüştü.

Tusk hükümeti, göreve geldiği 2023 yılından bu yana yargı bağımsızlığını yeniden tesis etmeyi vadetse de, PiS ile yakın ilişkileri olan Cumhurbaşkanı Nawrocki'nin vetoları nedeniyle bu süreçte engellerle karşılaşmıştı. Başbakan Tusk, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, hukuk devleti ilkelerini yeniden inşa etmenin zorlu ve sancılı bir süreç olduğunu belirterek, kararlı adımlar atmaktan başka seçenekleri olmadığını savundu.

Tusk, daha önce yaptığı bir konuşmada da mahkemenin hukuka uygun şekilde atanmış hakimlerle yeniden yapılandırılması için bir plan üzerinde çalıştıklarını ve bu yöntemin tartışmalı olabileceğini önceden ifade etmişti. Görevden alınan Başkan Święczkowski ise, parlamentodaki çoğunluğun seçtiği hakimlerin göreve başlamasını engellemekle suçlanıyordu.

Muhalefet kanadında ise karara yönelik sert tepkiler yükseldi. Eski Adalet Bakanı Zbigniew Ziobro, bu gelişmeyi anayasal düzene karşı işlenmiş suç teşkil eden bir saldırı olarak tanımladı. Ziobro, destekçilerini kararlı ve korkusuz bir direnişe davet ederek, hükümetin yargı üzerindeki hamlelerine karşı dayanışma çağrısında bulundu.

Ülke genelinde siyasi kutuplaşmanın derinleştiği bu süreçte, yargı kurumlarının geleceği ve hukuki meşruiyet tartışmaları Polonya gündeminin merkezinde yer almaya devam ediyor.