El Nino ve kutup girdabı karşı karşıya: Kışın seyri belirsizleşti

Kutup girdabının mevsim normallerinden çok önce zayıflaması, El Nino'nun güçlü etkisiyle birleşti. Uzmanlar kışın seyrine ilişkin belirsizliğe dikkat çekiyor.

kutup girdabının kayıtlardaki en erken tarihte zayıflaması, bu kışın hava koşullarına ilişkin belirsizliği artırdı. Küresel sıcaklıkları yükselten güçlü El Nino etkisiyle birlikte atmosferde iki önemli güç karşı karşıya geldi.

Uzmanlar, önümüzdeki haftalarda Kuzey Yarım Küre'de soğuk hava dalgalarının yaşanabileceğini ancak kışın genel seyrinin henüz netleşmediğini belirtiyor.

Diğer tarafta ise genellikle küresel sıcaklıkları artıran ve bu yıl güçlü seyreden El Nino bulunuyor. İki atmosferik etkinin kış hava koşulları üzerindeki mücadelesinde hangi tarafın daha belirleyici olacağı henüz bilinmiyor.

Kutup girdabı neden önemli? Her sonbahar, Kuzey Kutbu'nda güneş ışığının azalması ve uzun kutup gecelerinin başlamasıyla oluşuyor. Dünya yüzeyinin yaklaşık 16 ila 48 kilometre üzerinde, stratosfer tabakasında yer alan bu sistem, Kuzey Yarım Küre'nin kış hava koşullarını önemli ölçüde etkileyebiliyor.

Bu gelişmenin ardından kutup bölgesindeki soğuk havanın Kuzey Yarım Küre'nin daha güney kesimlerine taşınma ihtimali artabiliyor. Böylece bazı bölgelerde soğuk hava dalgaları görülebiliyor.

Büyük stratosferik ısınma olayları genellikle ocak ve mart ayları arasında yaşanıyor. Daha önce kaydedilen en erken olaylar ise 1968 ve 2025 yıllarında 28 Kasım'da meydana gelmişti.

Ancak St Andrews Üniversitesinden atmosfer bilimci Simon Lee, bu bağlantının henüz kesinleşmediğini belirtiyor. Uzmanlara göre olayın alışılmışın dışında bir tarihte gerçekleşmesi, etkilerinin nerede ve ne zaman görüleceğini tahmin etmeyi de zorlaştırıyor.

ABD ve Avrupa'da ilk soğuk hava dalgası Kutup girdabındaki bozulmayla bağlantılı olabilecek soğuk hava dalgasının bu hafta ABD ve Avrupa'nın bazı bölgelerinde etkili olması bekleniyor.

Bu gelişmeyle ABD'nin doğusunda ve Kuzeybatı Avrupa'nın büyük bölümünde sezonun ilk yaygın don olaylarının görülmesi bekleniyor.

ABD'de Mississippi Nehri'nin doğusunda kalan hemen her yerde bahardan bu yana en soğuk hava koşullarının yaşanması bekleniyor. Ülkenin doğu yarısının büyük bölümünde sıcaklıkların kasım ortalamasının 4 ila 8 derece altında seyredeceği tahmin ediliyor. Kuzey Avrupa'da da benzer soğukların etkili olması bekleniyor.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsünden (MIT) iklim bilimci Judah Cohen, bu haftaki soğukların yalnızca bir başlangıç olabileceğini belirtiyor. Cohen'e göre kutup girdabındaki bozulmanın etkilerinin atmosferin alt katmanlarına ulaşması genellikle birkaç hafta sürüyor.

kasım sonu veya aralık başında Kuzey Amerika'nın doğusu ile Kuzey Avrupa'da daha soğuk hava koşullarının görülme ihtimali artabilir.

El Nino kışın seyrini değiştirebilir Bu kışın en önemli faktörlerinden biri ise güçlü El Nino etkisi.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) Kimyasal Bilimler Laboratuvarında araştırma fizikçisi olan Amy Butler da benzer görüşte.

Ancak MIT'den iklim bilimci Judah Cohen, El Nino'nun kış hava koşulları üzerindeki etkisinin tek belirleyici olarak görülmemesi gerektiğini savunuyor.

Oklahoma Üniversitesinden meteoroloji doçenti Jason Furtado ise küresel ısınmanın etkisine dikkat çekiyor. Furtado, kış mevsimlerinin geçmiş yıllara kıyasla ortalama olarak daha sıcak geçtiğini belirterek, "Bu durum, olası bir soğuk hava dalgasından bahsederken her şeyin göreceli olduğu anlamına geliyor" değerlendirmesinde bulunuyor.

Kışın ilerleyen dönemlerinde yeni bozulmalar yaşanabilir Bununla birlikte uzmanlar, kış mevsiminin ilerleyen dönemlerinde kutup girdabında yeni bozulmalar yaşanabileceğini de göz ardı etmiyor.

Yaşanan sıra dışı gelişmeler, bilim insanlarına El Nino'nun mu yoksa kutup girdabının mı kış hava koşulları üzerinde daha etkili olacağını gözlemleme fırsatı sunuyor.

Lang, atmosferdeki bu durumu bir deney olarak nitelendirerek, yaşanan gelişmeleri takip etmenin bilim dünyası açısından heyecan verici olduğunu söylüyor.