Denizli’nin terk edilmiş köyü kültür ve sanatla yeniden hayat bulacak

Denizli’nin Çal ilçesine bağlı Dağmarmara Mahallesi’nin eski yerleşim alanını kültür, sanat ve turizm merkezine dönüştürmek amacıyla yaklaşık iki yıllık çalışmanın ardından kapsamlı bir proje hazırlandı. Dağmarmara Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal ve Mimar Hasibe Feza’nın öncülüğünde gündeme taşınan projeyle, tarihi taş evlerin korunması, geleneksel Anadolu sanatlarının yaşatılması ve Pamukkale’den Çal’a uzanan yeni bir turizm rotasının oluşturulması hedefleniyor.

Denizli’nin Çal ilçesinde, yıllar içerisinde büyük ölçüde terk edilen Dağmarmara Mahallesi’nin eski yerleşim alanını yeniden yaşama kazandıracak önemli bir çalışma hazırlandı. “Dağmarmara Yaşayan Anadolu Kültür ve Sanat Köyü Projesi” adıyla geliştirilen girişim, bölgenin tarihi dokusunu koruyarak kültür, sanat, eğitim ve turizmi aynı çatı altında buluşturmayı amaçlıyor.

Kutluk Geçmişten Geleceğe Dağmarmara Kültür Sanat ve Eğitim Derneği ile Dağmarmara Muhtarlığı iş birliğinde hazırlanan proje, yaklaşık iki yıllık araştırma ve planlama sürecinin ardından şekillendi. Ebru sanatçısı ve grafik tasarımcı Zehra Öykü Elmasdaş ile Mimar Hasibe Feza tarafından hazırlanan çalışma, yalnızca eski yapıların onarılmasını değil, köyün geleneksel Anadolu yaşamının sürdürülebileceği bir merkeze dönüşmesini öngörüyor.

Dağmarmara Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal ve Mimar Hasibe Feza, projenin bölgenin kültürel değerlerinin korunmasına ve ekonomik hareketliliğin artırılmasına katkı sağlamasının hedeflendiğini belirtti.

Asırlık taş evler kültürel mirasa dönüşecek

Projenin temelini Dağmarmara’nın kendine özgü mimari yapısının korunması oluşturuyor. Anadolu’nun geleneksel taş işçiliğini yansıtan eski köy evlerinin özgün özelliklerine uygun şekilde restore edilmesi, kullanılabilecek durumdaki yapıların yeniden işlevlendirilmesi planlanıyor.

Yerleşimin eğimli araziye uyum sağlayan, bir evin çatısının diğerinin terası gibi değerlendirildiği mimari düzeninin bozulmaması hedefleniyor. Mimar Hasibe Feza’nın hazırlıklarında, yeni yapılaşmanın mevcut parsellerle sınırlandırılması, kat yüksekliklerinin korunması ve geleneksel cephe özelliklerinin sürdürülmesi öne çıkıyor.

Köydeki yapıların bir bölümünün konaklama alanı, diğerlerinin ise sanatçıların hem yaşayabilecekleri hem de üretim yapabilecekleri atölyeli evler olarak düzenlenmesi öngörülüyor.

Anadolu’nun sanatları aynı köyde buluşacak

Dağmarmara’nın yeniden canlandırılmasıyla ebru, hat, minyatür, çini, dokuma, ahşap işçiliği, deri işlemeciliği ve geleneksel el sanatlarının bir arada yaşatılabileceği bir ortam oluşturulması amaçlanıyor. Sanatçıların ve zanaatkârların köyde üretim yaparak eserlerini ziyaretçilerle buluşturması, ustaların bilgi ve deneyimlerini genç çıraklara aktarması planlanıyor.

Ayrıca Anadolu’nun yöresel yemekleri, geleneksel kıyafetleri, müzikleri ve kültürel etkinlikleriyle ziyaretçilere farklı bölgelerin yaşam biçimlerini tanıma fırsatı sunulması hedefleniyor. Eski ilkokul, cami ve lojman gibi yapıların da uygun kültürel ve eğitsel işlevlerle değerlendirilmesi proje kapsamında yer alıyor.

Dağmarmara Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal’ın da destek verdiği çalışmanın önemli hedeflerinden biri, Denizli turizminin Pamukkale dışındaki bölgelere yayılması. Projeyle Pamukkale, Gözler, Dağmarmara, Çal Bağ Yolu ve Kaklık Mağarası arasında kültür ve doğa turizmini birleştiren bir güzergâh oluşturulması planlanıyor.

Dağmarmara’nın dağ manzarası, doğal su kaynakları, tarıma elverişli iklimi ve çevresindeki yürüyüş yollarının bu hedef açısından önemli avantajlar sunduğu belirtiliyor. Bölgede kamp alanları, doğa yürüyüşü parkurları, bisiklet rotaları ve fotoğrafçılık etkinlikleri için uygun alanların değerlendirilmesi de düşünülüyor.

Mevcut Menderes yürüyüş yolunun bakım ve işaretlemelerle daha işlevsel hale getirilmesi hedefleniyor.

Projenin hayata geçirilebilmesi için yalnızca tarihi yapıların korunması değil, yerleşimin günlük yaşam koşullarının iyileştirilmesi de öngörülüyor. Temiz su, kanalizasyon, arıtma ve yangın güvenliği sistemlerinin düzenlenmesi, köy içindeki yaklaşık 3 kilometrelik yolun doğal dokuya uygun malzemelerle yenilenmesi planlanıyor.

Ayrıca otopark alanları, dinlenme noktaları, çeşmeler ve ziyaretçilerin kullanabileceği ortak alanların oluşturulması hedefleniyor. Ulaşımın kolaylaştırılması amacıyla Denizli, Pamukkale, Gözler, Dağmarmara, Çal ve Kaklık güzergâhında düzenli toplu taşıma hizmeti sağlanması da proje önerileri arasında bulunuyor.

Muhtar Ünal ve mimar Feza’dan köyün geleceğine yönelik çalışma

Dağmarmara Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal ve Mimar Hasibe Feza’nın gündeme taşıdığı proje, köyün yeniden canlandırılması sürecinde yerel halkın yaşam biçiminin ve mülkiyet haklarının korunmasını da esas alıyor. Mevcut köy sakinlerinin yerlerinden edilmeden yaşam koşullarının iyileştirilmesi, yeni iş alanlarının oluşturulması ve bölgedeki gençlerin kültürel üretime katılması amaçlanıyor.

Özellikle tarım faaliyetlerinin azaldığı dönemlerde yöre halkına alternatif gelir olanakları sağlanması, projenin ekonomik hedefleri arasında bulunuyor. Geleneksel sanat ustalarının köye yerleşebilmesi ve kültürel mirasın yeni kuşaklara aktarılabilmesi için destek programları geliştirilmesi planlanıyor.

Yaklaşık iki yıllık hazırlık sürecinin ardından oluşturulan Dağmarmara Yaşayan Anadolu Kültür ve Sanat Köyü Projesi’nin destek ve iş birliği sağlanması amacıyla Çal Kaymakamlığı, Çal Belediyesi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli Valiliği, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Denizli Büyükşehir Belediyesi gibi kurumlara sunulması öngörülüyor. Restorasyon, altyapı, ulaşım ve kültürel faaliyetlerin aşamalı olarak hayata geçirilmesi için ilgili kurumların yanı sıra özel sektör temsilcileri ve sanat kuruluşlarıyla da iş birliği yapılması hedefleniyor.

Dağmarmara’nın tarihi dokusunu koruyarak yeniden yaşam alanına dönüştürmeyi amaçlayan proje, gerekli desteklerin sağlanması halinde Denizli’ye yeni bir kültür ve turizm merkezi kazandırırken Çal ilçesinin ekonomik ve sosyal gelişimine de katkı sunabilecek.