Doç. Dr. Hakan Bektaş'tan enflasyon uyarısı: Anlık veriler yanıltmamalı, kredi kartı limitleri doldu

İstanbul Ticaret Odası (İTO) tarafından açıklanan perakende fiyat endeksinde ekim ayında%2,47'lik bir artış gerçekleştiğini hatırlatan Doç. Dr. Hakan Bektaş, İTO ve TÜİK verilerinin metodoloji, kapsam ve harcama sepeti ağırlıkları bakımından farklılaştığını belirtti.

İTO sepetinde gıda grubunun ağırlığının%30, konut grubunun%20 seviyesinde olduğunu; buna karşın TÜİK sepetinde gıdanın%25, konutun ise%12 civarında yer aldığını ifade eden Doç. Dr. Bektaş, açıklanacak TÜİK verisine ilişkin piyasa beklentilerinin%2,11 ile%2,42 aralığında yoğunlaştığını aktardı.

Tek bir dönemdeki düşüş veya yükseliş üzerinden karar vermenin son derece riskli olduğunu savunan Doç. Dr. Bektaş, bu durumu havadaki geçici bir ısınmaya bakarak kış günü tişörtle dışarı çıkıp hasta olmaya benzetti. Dezenflasyon sürecinin başarısını anlayabilmek için anlık verilerin arkasındaki birikmiş verilere ve uzun dönemli eğilimlere odaklanılması gerektiğinin altını çizdi.

Beklenti enflasyonu ve kredi kartı limitlerinde sona doğru

Ücret artışları ile bütçe planlamalarının ulusal ortalamayı simgeleyen manşet enflasyon üzerinden yapıldığını, ancak vatandaşların harcama sepetlerinde gıda, konut ve ulaşımın çok daha büyük yer kapladığını ifade eden Doç. Dr.

Bektaş, bu durumun gelir-gider dengesini bozarak hanehalkını ek gelir arayışına veya borçlanmaya yönelttiğini söyledi. Gelecekte fiyatların daha da artacağı yönündeki beklentilerin tüketim harcamalarını öne çekme davranışını tetiklediğini belirten Doç. Dr. Bektaş, beklenti yönetiminin kritik bir role sahip olduğunu vurguladı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) anketinde 12 ay sonrası enflasyon beklentisinin%43,75, Koç Üniversitesi anketinde ise%47 seviyesinde olduğunu ve hissedilen enflasyonun%53 olarak ölçüldüğünü kaydeden Doç. Dr. Bektaş, EPDK'nın elektrikte aylık 250 kWh (820 TL) üzeri tüketim yapan 6,5 milyon meskeni etkileyecek destek sınırlandırması ve akaryakıttaki zamlarla birlikte beklentilerin değiştiğini dile getirdi.

Hanehalkının gelecek 12 ayda en çok fiyat artışı beklediği kalemin "gıda"dan "yakıt ve enerji"ye kaydığına işaret eden Doç. Dr. Bektaş; kredi kartı borçlarının 3,4 trilyon lirayı aşması ve limitlerin dolması nedeniyle harcamayı öne çekme imkanının kalmadığını, bu durumun da zorunlu harcamalar dışındaki sektorlerde durgunluğa ve iş gücü piyasasında baskıya yol açtığını aktardı.

Küresel riskler, ABD seçimleri ve nitelikli veri okuryazarlığı

Hayat pahalılığının uluslararası siyasete ve sandığa da doğrudan yansıdığını belirten Doç. Dr. Bektaş, ABD seçimlerinde seçmenlerin oy tercihlerinde hayat pahalılığının ana unsur olduğunu ifade etti. ABD'deki teknoloji yatırımlarına yönelik regülasyonlar ile ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz kararlarının, gelişmekte olan ülkelerin borçlanma maliyetlerini ve küresel büyüme ivmesini etkilediğini bildirdi.

Ekonomik verilerin doğru analiz edilebilmesi için nitelikli veri okuryazarlığının zorunlu olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Bektaş, verilerin derlendiği yaş grubu, tanım kırılımları ve hesaplama yöntemleri incelenmeden yapılan yüzeysel değerlendirmelerin yanlış karar ve politikalara zemin hazırlayabileceği uyarısında bulundu.

Dr. Vahap Taştan'dan ekonomi analizi: Enflasyonda%30 altı mümkün mü? Ekonomi

Doç. Dr.