Gazi Üniversitesinde Cumhuriyet’in eğitim mirası Gazi Orta Muallim Mektebinin kuruluşu anlatıldı

Paylaş Kaydet En Son Dakika Google'da tercih edilen kaynak Gazi Üniversitesinde Cumhuriyet’in eğitim mirası Gazi Orta Muallim Mektebinin kuruluşu anlatıldı Ankara Haber — Cumhuriyet'in ilk yıllarında öğretmen yetiştirmek amacıyla kurulan Gazi Orta Muallim Mektebi'nin kuruluş süreci, eğitim anlayışı ve Türkiye'nin eğitim tarihindeki yeri Gazi Üniversitesi'nde anlatıldı.

Atatürk Araştırma Merkezince, "Ankara Konferansları" serisi kapsamında Gazi Üniversitesi Mimar Kemaleddin Salonu'nda gerçekleştirilen etkinlik, "Atatürk'ten Bir Armağan: Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü" başlığıyla düzenlendi.

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Kılınç, açılış konuşmasında, merkezin Atatürk, Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti tarihini araştırmak ve araştırma sonuçlarını yaymak amacıyla faaliyetlerini sürdürdüğünü belirtti.

Ankara'nın tarihsel, toplumsal ve kültürel önemini farklı başlıklarla ele alan konferanslar serisinde daha önce aile yapısı, Milli Mücadele'de Ankara'nın yeri, Cumhuriyet döneminde açılan ilk eğitim kurumları, spor ve kültür gibi konuların işlendiğini aktaran Kılınç, konferansta Cumhuriyet'in eğitim anlayışının önemli kurumlarından Gazi Orta Muallim Mektebi'nin tarihinin ele alınacağını ifade etti.

Gazi Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Necdet Hayta da Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında Türkiye'nin eğitim alanında karşı karşıya olduğu güçlükleri aktardı.

Cumhuriyet'in ilan edildiği dönemde ülkede yeterli okul, öğretmen ve yetişmiş kadro bulunmadığına dikkati çeken Hayta, 1927 nüfus sayımına göre okuma yazma bilenlerin oranının yaklaşık yüzde 9, hem okuma hem yazma bilenlerin oranının ise yüzde 5 civarında olduğunu belirtti.

Cumhuriyet'in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün eğitim alanındaki eksiklikleri gidermek amacıyla öğretmen yetiştiren kurumların kurulmasına önem verdiğini vurgulayan Hayta, "Eğitim olmadan hiçbir yerde kalkınma olmaz." ifadesini kullandı.

Hayta, Gazi Orta Muallim Mektebi'nin de bu ihtiyaç doğrultusunda kurulduğunu belirterek, kurumun öğretmen yetiştirmenin yanı sıra bilimsel çalışmaların, sosyal bilimlerin, fen bilimlerinin, sanatın ve sporun gelişmesine katkı sunduğunu dile getirdi.

Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nejla Günay, "Atatürk'ten Bir Armağan: Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü" başlıklı konferansında, Gazi Orta Muallim Mektebi'nin kuruluşunu hazırlayan koşulları ve kurumun Cumhuriyet'in eğitim politikalarındaki yerini tarihsel gelişmeler ışığında anlattı.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında öğretmen açığının yanı sıra okul, maddi kaynak ve yetişmiş insan eksikliğinin de önemli bir sorun olduğunu belirten Günay, Mustafa Kemal Atatürk'ün okulun yapımından eğitim programlarına ve öğretmen kadrosuna kadar pek çok konuyla yakından ilgilendiğini aktardı.

Okulun inşa edildiği dönemin güçlüklerine dikkati çeken Günay, "Mimar Kemaleddin Salonu gibi böylesine büyük binalar yapmak belki günümüz şartlarında çok kolaydır. Ama yıl 1927 ise çok zordur. Çünkü bu binayı yapacak hazine yoktur, para yoktur, insan gücü çok azdır." dedi.

Cumhuriyet'in kurucularının, eğitim sistemini geliştirmek amacıyla yurt dışından uzmanları Türkiye'ye davet ettiğini hatırlatan Günay, Amerikalı eğitim bilimci John Dewey'in 1924'te Türkiye'yi ziyaret ederek eğitim alanında iki rapor hazırladığını kaydetti.

Dewey'in raporlarında öğretmen okullarının merkezi yerlerde kurulması, eğitim yöneticileri ve müfettişler yetiştirecek kurumların oluşturulması, gezici kütüphanelerin yaygınlaştırılması, okullarda laboratuvar, spor salonu ve oyun alanlarına yer verilmesi gibi önerilerin bulunduğunu anlatan Günay, Dewey'in "Öğretmen okulları açın. Belli merkezlerde toplayın.

Ama bu okullardan biri çok özel olsun. O okulda sadece öğretmen yetişmesin, milli eğitim sistemini götürecek insanlar yetişsin." önerisini dile getirdi.

Günay, 1926'da Konya'da açılan Orta Muallim Mektebinin, öğretmen ihtiyacını karşılamak ve eğitim kadrolarını güçlendirmek amacıyla 1927'de Ankara'ya taşındığını belirtti. Okulun yeni binasının temelinin 8 Ağustos 1927'de atıldığını aktaran Günay, Mimar Kemalettin tarafından tasarlanan yapının Milli Mimari döneminin önemli örneklerinden biri olduğunu söyledi.

Kurumun 1929'da Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü adını aldığını kaydeden Günay, okulun zamanla yalnızca öğretmen yetiştiren bir kurum olmaktan çıkarak eğitim sisteminin farklı alanlarında uzmanlaşmış kadrolar yetiştiren bir merkez haline geldiğini vurguladı.

Okulda sosyal bilimler ve fen bilimlerinin yanı sıra beden eğitimi, müzik ve resim gibi alanlarda da eğitim verildiğini anlatan Günay, farklı ülkelerin eğitim modellerinden yararlanıldığını, yabancı uzmanların kuruma katkı sunduğunu belirtti.

Günay, dönemin eğitimcilerinden İsmail Hakkı Baltacıoğlu'nun da okulun yönetim ve eğitim anlayışının geliştirilmesi için görevlendirildiğini belirterek, kurumun yetiştirdiği isimlerin Türkiye'nin bilim, kültür ve eğitim hayatında önemli görevler üstlendiğini ifade etti.

Günay, Cumhuriyet'in kurucusunun, eğitim çalışmalarını yakından takip ettiğini, Gazi Orman Çiftliği'ne giderken okula uğrayarak öğretmenlerle görüştüğünü ve eğitim faaliyetlerini yerinde izlediğini hatırlattı.

Atatürk'ün ziyaretlerini önceden haber vermeden gerçekleştirdiğini belirten Günay, araştırması sırasında bu ziyaretlere ilişkin fotoğraf bulamadığını ifade ederek, "Mustafa Kemal Atatürk bu okula hep habersiz geldi. Gazi Orman Çiftliği'ne giderken buraya uğradı. Gezdi, öğretmenlerle sohbet etti, denetlemelerini yaptı." dedi.

Günay, Atatürk'ün okula geldiği bir ziyarette beden eğitimi öğretmeniyle arasında geçen anekdotu da paylaştı. Öğretmenin kıyafeti nedeniyle Atatürk'ten uyarı aldığını anlatan Günay, bu olayın öğretmenlerin öğrencilerine örnek olması gerektiği yönündeki hassasiyeti ortaya koyduğunu belirtti.

Atatürk'ün Türk Tarih Tezi ve Türk dili üzerine yürütülen çalışmalarla yakından ilgilendiğini belirten Günay, bu sürecin okulun eğitim ve düşünce hayatına da yansıdığını dile getirdi.

Program kapsamında Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığınca hazırlanan, Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü'nün tarihsel gelişimini yansıtan fotoğraf ve belgelerden oluşan sergi de ziyarete açıldı.