Bir suçluya âşık olmak mümkün mü? İşte bu ilginin psikolojik nedenleri

Denizli’de Klinik Psikolog Muhammet Hüdayi Zoroğlu, ağır suçlarla gündeme gelen kişilerin bazı bireylerde neden romantik ilgi, merak veya hayranlık oluşturabildiğini değerlendirdi. Zoroğlu, bu durumun yalnızca “suçluya duyulan aşk” şeklinde açıklanamayacağını belirterek tehlike algısı, güç ve ulaşılmazlık duygusu, empati, kurtarıcı rolü ve sosyal medya etkisinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Toplumda ağır suçlarla gündeme gelen kişiler çoğunlukla korku, öfke ve tepkiyle karşılanıyor. Ancak bazı vakalarda suç failine yönelik romantik ilgi, hayranlık hatta evlilik veya ilişki kurma isteği ortaya çıkabiliyor. Peki, bir insan toplum tarafından tehlikeli olarak görülen bir kişiyi neden çekici bulabiliyor?

Denizli’de Klinik Psikolog Muhammet Hüdayi Zoroğlu’na göre bu sorunun tek bir cevabı bulunmuyor. Bir kişinin suç işlemiş bir bireye yönelik romantik veya cinsel çekim hissetmesi; kişinin ilişki kurma biçimi, duygusal ihtiyaçları, geçmiş deneyimleri ve olayın sosyal çevrede nasıl sunulduğu gibi birçok faktörün etkisiyle ortaya çıkabiliyor.

Tehlike bazı kişilerde çekime dönüşebiliyor. Zoroğlu, ağır suç işlemiş kişilere yönelik romantik veya cinsel çekimi tanımlamak için kullanılan hibristofili kavramına dikkat çekti. Ancak bu kavramın tek başına bir psikolojik bozukluk olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

Zoroğlu, bazı bireylerde tehlike, güç, gizem ve ulaşılmazlık gibi özelliklerin paradoksal biçimde çekici hale gelebildiğini ifade ederek, “Burada yalnızca kişinin fiziksel görünüşüne yönelik bir beğeniden söz etmiyoruz. Bazı durumlarda tehlikeli veya toplum tarafından ulaşılması zor olarak görülen bir kişi, bireyin zihninde güçlü, farklı veya sıra dışı bir karakter olarak anlamlandırılabiliyor” dedi.

Zoroğlu, bu nedenle “Suç işlemiş birini nasıl çekici bulabilir?” sorusunun tek başına yeterli olmadığını belirterek, “Asıl bakılması gereken noktalardan biri, kişinin karşısındaki suçluda hangi özelliklere anlam yüklediğidir” değerlendirmesinde bulundu.

Bazı durumlarda suç failinin geçmiş yaşam öyküsünün de kişiye farklı bir anlatı sunabildiğini belirten Zoroğlu, özellikle failin çocukluğu, aile ilişkileri veya yaşadığı mağduriyetlerin öne çıkarılmasının yoğun empati oluşturabileceğini söyledi. Bu noktada kişinin failin yaptığı davranış ile failin geçmişini birbirinden ayırmakta zorlanabileceğini ifade eden Zoroğlu, bazı bireylerde “Onu anlayan kişi benim”, “Aslında kötü biri değil” veya “Onu ben değiştirebilirim” şeklindeki düşüncelerin ortaya çıkabileceğini belirtti.

Zoroğlu, “Bir insanın geçmişinde yaşadığı zorlukları anlamaya çalışmak, işlediği suçu haklı çıkarmak anlamına gelmez. Failin geçmişini anlamak ile mağdurun yaşadığı zararı görmezden gelmek birbirinden tamamen farklıdır” dedi.

Kişinin ilişkilerde sürekli kurtarıcı rolünü üstlenmesi, karşı tarafı değiştirme sorumluluğunu kendisinde görmesi veya kendi değerini başkasının hayatını düzeltmek üzerinden tanımlaması gibi örüntülerin de bazı durumlarda değerlendirilmesi gerektiğini belirten Zoroğlu, bunun her birey için geçerli bir açıklama olmadığının altını çizdi.

Sosyal medya suçluyu “karaktere” dönüştürebiliyor

Günümüzde bu tür olayların sosyal medya üzerinden çok daha hızlı yayılmasının da algıyı etkileyebildiğini belirten Zoroğlu, suç faillerinin fotoğraflarının, videolarının ve özel hayatlarına ilişkin içeriklerin milyonlarca kişiye ulaşabildiğini söyledi. Özellikle failin fiziksel görünüşünün, yaşam öyküsünün veya sosyal medya paylaşımlarının olayın kendisinden bağımsız biçimde gündeme gelmesinin, kişinin bir suç failinden çok bir “karakter” gibi algılanmasına yol açabileceğini ifade eden Zoroğlu, bu durumun bazı kişilerde merak ve hayranlığı artırabileceğini belirtti.

Ancak sosyal medyada bir suç failine yönelik ilginin her zaman romantik çekim anlamına gelmediğini vurgulayan Zoroğlu, merak, sansasyon, gündemde kalma isteği, dikkat çekme veya sosyal çevreye dahil olma arzusu gibi faktörlerin de benzer davranışların ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Zoroğlu, sosyal medyada failin görünüşü ve kişiliği üzerinden yapılan paylaşımların, bazı durumlarda mağdurun yaşadıklarının geri planda kalmasına neden olabileceğine dikkat çekti. “Bir suç vakasını yalnızca failin kimliği, görünüşü veya ilginç yaşam öyküsü üzerinden konuştuğumuzda olayın en önemli kısmını, yani mağdurun yaşadığı zararı gözden kaçırma riski ortaya çıkıyor” diyen Zoroğlu, suçun psikolojik ve toplumsal sonuçlarının değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Her vaka aynı psikolojik nedenle açıklanamaz

Suç faillerine yönelik romantik veya cinsel ilginin tek bir psikolojik nedene indirgenmemesi gerektiğini belirten Klinik Psikolog Muhammet Hüdayi Zoroğlu, bireyin geçmiş yaşantıları, ilişki örüntüleri, duygusal ihtiyaçları ve sosyal çevresinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Zoroğlu, “Psikolojik açıdan önemli olan yalnızca kişinin kime ilgi duyduğu değildir.

Bu ilginin kişi için ne anlam taşıdığı, hangi düşüncelerle beslendiği ve kişinin ilişkilerinde nasıl bir yere oturduğu da önemlidir” dedi. Zoroğlu, bir suç failinin geçmişini anlamaya çalışmanın onun sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını belirterek, “Bir davranışın psikolojik nedenlerini anlamaya çalışmak, o davranışı onaylamak değildir.