Türk atletizminin “Safder Baba”sı 99 yaşında hayata veda etti: “Babam koşarak geçti bu dünyadan”

Zonguldak Devrek’in yetiştirdiği efsanevi maratoncu Safder Kartoğlu, 99 yaşında İstanbul’da hayatını kaybetti. 50 yaşında başladığı koşu serüveninde 5 kıtada, 16 ülkede maraton koşan; 89 yaşında “Adımlarım 19 yaşında” diyen Kartoğlu, ardında madalyalardan çok daha fazlasını, sevgiyle ve azimle örülü bir hayat hikâyesi bıraktı.

Türk atletizminin unutulmaz isimlerinden, koşu camiasının sevgiyle “Safder Baba” dediği Safder Kartoğlu, 99 yaşında hayatını kaybetti. Acı haberi kızı Can Kartoğlu, sosyal medya hesabından “Babam koşarak geçti bu dünyadan…” sözleriyle duyurdu.

18 Ocak 1927’de Zonguldak’ın Devrek ilçesinde, bahçesinde meyve ağaçları ve ekmek fırını olan ahşap bir evde dünyaya gelen Kartoğlu, parasızlık nedeniyle Ankara Hukuk’taki eğitimini yarıda bırakmak zorunda kalmış; Devrek Belediyesi’nde memurluk, ortaokulda Fransızca ve beden eğitimi öğretmenliği, devlet hastanesinde memurluk ve Zonguldak Amele Birliği’nde saymanlık yapmıştı.

“Devrek’in Lefter’i”nden dünya maratoncusuna

Spor, Kartoğlu’nun hayatına çok erken yaşta girdi. Futbol, atletizm, basketbol, voleybol, hentbol ve masa tenisi dallarında faaldi. 30 yaşına kadar futbol oynadı ve o dönem “Devrek’in Lefter’i” olarak anıldı. Futbolu 1957’de bıraktı ama sporu hiç bırakmadı.

1988’de Hürriyet Gazetesi’nin “Dedeler Koşusu”nda kendi yaş grubunda birinci oldu; 50 yaşında başladığı bu yarışlarla birlikte hayatının ikinci ve asıl baharı başladı.

Kartoğlu, 1995’te İsveç’te Stockholm Maratonu’na katılarak yurt dışı serüvenine adım attı. Bugüne kadar 5 kıtada ve 16 ülkede maraton koştu. 2002’de 75 yaşındayken New York City Maratonu’nda kendi yaş grubunda ikinci oldu.

Avrasya Maratonu’nda ise 2010 ve 2011 yıllarında “maratonu bitiren en yaşlı atlet” ödülünü kazandı. 2012’de 85 yaşındayken İstanbul Maratonu’nu 6 saat 23 dakika 30 saniyeyle tamamlayarak Türkiye masterler rekoru kırdı. Koşu dünyasının “Kâbe”si olarak nitelendirdiği New York Maratonu’nu 93 yaşında bir kez daha koşup “maratonu bitiren dünyanın en yaşlı atleti” unvanını almayı hedefliyordu.

Kartoğlu’nun yaşam felsefesi, Nazım Hikmet’ten esinlenerek söylediği “Koşarak yaşamak güzel şey be kardeşim” sözünde gizliydi. 89 yaşında İstanbul Maratonu’na katıldığında sarf ettiği “89 yaşındayım ama adımlarım 19 yaşında!” sözü, onun bitmek bilmeyen enerjisinin en güzel ifadesiydi.

Koşuyu bir varoluş biçimi olarak tanımlayan Kartoğlu, “Şairler şiirlerini sözlerle yazıyorlar. Ben Safder Kartoğlu, şiirlerimi adımlarla yazıyorum” diyordu.

Sabahın erken saatlerinde Bakırköy’deki evinden çıkar, üzerinde eşofmanı ve başında kasketiyle İstanbul sokaklarını arşınlardı. Koşusunu tamamlayıp eve döndüğünde koltuğunun altında bir ekmek ve bir Cumhuriyet gazetesi olurdu.

Kızı Can Kartoğlu’nun kaleme aldığı “Safder” kitabında babası, “Yaşadığı yoksulluklara, yoksunluklara rağmen, bütün yaşlarında hayalleri için mücadele etmiş, hak bellediği yolda yalnız da olsa gitmiş, boyun eğmemiş bir küçük memur, iflah olmaz bir büyük âşık” sözleriyle anlatıldı.

Eşine duyduğu sevgiyi kilometrelere taşıdı

Kartoğlu’nun hayatındaki en dokunaklı hikâye, 51 yıllık eşi Cahide Kartoğlu’na duyduğu sevgiydi. Zonguldak Devlet Hastanesi’nde hasta kabul memuru olarak çalışırken tanıştığı hemşire Cahide Güven’e, şair Kenan Harun’un “Karım Olmalısın Güzel” şiirini “Karım Olmalısın Cahide” diye okuyarak evlenme teklif etmişti. Çift, 1 Kasım 1953’te Devrek’te evlendi.

Eşini 2004 yılında kaybeden Kartoğlu, onun anısını yaşatmak için 2005’te “Sevda Koşusu: Çanakkale Cahide Kartoğlu Yarı Maratonu”nu başlattı. Her yıl eşinin doğum gününde, Eceabat’tan başlayan koşu, Cahide Kartoğlu’nun Çanakkale’deki mezarı başında Kartoğlu’nun ona yazdığı şiirsel mektubu okumasıyla sona eriyordu.

İlk yıl bu yolu tek başına koşan Kartoğlu’na sonraki yıllarda koşucu dostları da eşlik etti. Mezar başında okuduğu mektupta, “Cahide’m benim… İyi ki doğdun. Seviyorum seni” diyen Kartoğlu’nun bu sözleri, onu tanıyan herkesi gözyaşına boğuyordu.

Kartoğlu, koşuyu toplumsal dayanışmaya da dönüştürdü. Ali İsmail Korkmaz Vakfı’nın gönüllü koşucusu olarak gençlerin eğitimine destek verdi; 2016’daki İstanbul Maratonu’na “89 yaşındayım ama adımlarım 19 yaşında!” sözleriyle katılarak Hatay Barış için burs sağlanmasına katkı sundu.

Yaşamı boyunca spordan ve edebiyattan kopmayan, mutfağındaki raflardan bile kitaplar taşan bir kitap kurdu olan Kartoğlu, “sıradan ama sıra dışı” bir insan olarak tanımlandı.

Geride üç çocuk ve dört torun bırakan Safder Kartoğlu, sadece bir atlet değildi; sevginin, azmin ve hayallerin yaşı olmadığını adımlarıyla kanıtlayan bir hayat koşucusuydu. O, “Koşarak yaşamak güzel şey be kardeşim” diyen ak saçlı bir atlet olarak, kilometrelerce yol ve sayısız anı bıraktı. Devrek’in, Zonguldak’ın ve Türk sporunun başı sağ olsun.

Cuma Medya olarak Kartoğlu ailesine başsağlığı ve sabır diliyoruz. Safder Kartoğlu’na bu dünyaya kattığı güzellikler için teşekkür ederiz.