Memuriyette 25 Yılı Dolduranlar Dikkat: İstifa Eden Emekli Olabilir mi?

Kamuda uzun yıllar boyunca ter döken devlet memurlarının en çok merak ettiği ve sıklıkla kafa karışıklığı yaşadığı konuların başında, emeklilik yaşını beklemeden görevden kendi isteğiyle ayrılma durumu gelmektedir. Özellikle çalışma hayatında 25 yılını doldurduğunu düşünen pek çok personel, bu sürenin yasal karşılığını yanlış yorumlayabilmektedir.

Çünkü sosyal güvenlik sisteminde sigortalılık süresi ile fiilen çalışılan hizmet süresi kesinlikle aynı anlama gelmemektedir. Aradaki bu kritik fark, hak kazanılacak emekli aylığının ve biriken ikramiyenin tam olarak ne zaman cebe gireceğini doğrudan şekillendirmektedir.

Konunun hukuki altyapısını incelediğimizde, sigortalılık süresinin ilk kez işe başlanılan ve adına prim yatırılan tarih ile bugün arasında geçen takvim günlerini kapsadığını görmekteyiz. Bu zaman zarfında prim ödenmemiş olsa bile takvim işlemeye devam etmektedir.

Buna karşın hizmet süresi, fiilen çalışılan ve primleri eksiksiz olarak yatırılmış günlerin toplamından oluşmaktadır. Memuriyet emeklilik hesaplamalarında aranan 20 ya da 25 tam hizmet yılı, tamamen bu ikinci kriter yani fiili çalışma süresi üzerinden hesaplanmaktadır.

Dolayısıyla herhangi bir personelin takvim yılına göre 15, 20 veya 25 yıllık sigortalılık geçmişine sahip olması, tek başına emeklilik hakkı elde etmesi için yeterli görülmemektedir.

Yasal Mevzuatta Hizmet Yılı Ve Yaş Şartlarının Dağılımı

1 Ekim 2008 tarihinden önce kamu görevine başlayanlar için 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanmaya devam etmektedir. Ancak bu gruptaki personelin emeklilik şartları, mesleğe ilk adım attıkları döneme göre değişiklik göstermektedir.

8 Eylül 1999 tarihinden önce göreve başlayan kadın memurlar için 20, erkek memurlar için ise 25 yıl prim ödenmiş hizmet aranmaktadır. 7438 sayılı Kanun düzenlemesi sayesinde bu grupta yer alanlar için yaş şartı aranmamaktadır.

Öte yandan 8 Eylül 1999 ile 1 Ekim 2008 tarihleri arasında memuriyete adım atanlarda kadın veya erkek ayrımı yapılmaksızın 25 yıl hizmet şartı aranırken, buna ek olarak kadınlarda 58 ve erkeklerde 60 yaş kriteri bulunmaktadır.

Daha az hizmet süresiyle emekli olmak isteyenler için de kanunda alternatifler bulunmaktadır. Kadın ve erkek ayrımı gözetilmeksizin 15 yıl hizmet süresi ve 61 yaşın doldurulması şartıyla emekli olma imkânı da sistemde yer almaktadır.

Çalışma hayatına ilk olarak işçi statüsünde başlayıp ardından memuriyete geçen kişilerin durumunda hesaplamalar oldukça dikkatli yapılmalıdır. Örneğin 2004 yılında işçi olarak çalışmaya başlayıp kısa süre sonra askerlik yapan ve borçlanma yapmadan 2007 yılında memurluğa geçen bir personel, 25 yıllık sigortalılık süresini dolduracağı tarihi hesaplarken yanılgıya düşebilmektedir.

Sadece sigortalılık süresinin dolması maaş ve ikramiye almak için yeterli olmadığından, primleri tam yatmış 25 tam hizmet yılının tamamlanması şart koşulmaktadır.

Hizmet Süresini Tamamlayan Personelin Görevden Ayrılma Hakkı

Gerekli hizmet yılını eksiksiz şekilde dolduran bir memurun istifa edip etemeyeceği sorusunun yanıtı kesin olarak evettir. Memuriyet hayatında emeklilik, hizmet ve yaş şartlarının aynı anda yerine getirilmesiyle mümkün olmaktadır.

Mevzuatta öngörülen hizmet yılını tamamlayan bir kamu çalışanı, usulüne uygun şekilde istifa dilekçesini vererek görevinden ayrılabilmekte ve emeklilik yaşını başka herhangi bir statüde çalışmadan evinde bekleyebilmektedir. Bu ayrılış anında kurumu tarafından kişiye herhangi bir toplu ödeme yapılmamaktadır.

Aranan yaş şartı takvime göre tamamlandığı gün SGK’ya başvuru yapılarak hem aylık bağlanmakta hem de biriken emekli ikramiyesi hesaba yatırılmaktadır.

İstifa edip yaş bekleyen kişilerin bu süreçte yapacağı hamleler büyük önem taşımaktadır. Eski memur unvanıyla yaşını bekleyen bir kişi, bu ara dönemde yeniden işçi veya esnaf statüsünde sigortalı bir işte çalışmaya başlarsa, 2829 sayılı Kanun çerçevesindeki son 7 yıl kuralı tüm şartları değiştirebilmektedir.

Bu kurala göre emekli aylığı, son 7 yıllık fiili hizmet süresi içinde en fazla hangi statüde prim ödendiyse o sosyal güvenlik kurumunun kanunlarına göre bağlanmaktadır. Bu durum uzun yıllar kamu hizmeti veren bir kişinin emekli ikramiyesini kaybetmesine ya da aylığının farklı bir formülle hesaplanmasına yol açabilmektedir.

Bu nedenle istifa kararı almadan önce kişilerin e-Devlet kapısı üzerinden tüm hizmet dökümünü detaylıca incelemesi ve kurumlarının personel birimiyle istişare etmesi hak kayıplarının önüne geçmektedir.