Balthazard formülü ile heyet raporu engellilik oranı nasıl hesaplanır?

Türkiye’de kamuoyunu yakından ilgilendiren sağlık kurulu süreçlerinde, birden fazla kronik rahatsızlığı bulunan vatandaşların merak ettiği toplam engellilik oranının tespiti belirli esaslara dayanıyor. Halk arasında heyet raporu olarak bilinen belgede, her bir sağlık sorunu için takdir edilen oranlar doğrudan toplanarak nihai bir rakama ulaştırılmıyor.

Ülke genelindeki erişkin engellilik değerlendirmeleri ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülüyor. Birden fazla rahatsızlık sebebiyle farklı yüzdeler tanımlandıysa, toplam oran Balthazard yöntemi adı verilen matematiksel bir formülle hesaplanıyor.

Bu sistem gereğince iki ayrı rahatsızlıktan yüzde 40 ve yüzde 30 oran alan bir vatandaşın toplam kaybı yüzde 70 yerine yüzde 58 olarak kayıtlara geçiyor.

Heyet raporu, bireyin sağlık durumunun birden fazla uzman hekim tarafından incelenmesi ve kurul tarafından karara bağlanmasıyla verilen resmi bir belgedir.

Engellilik değerlendirmelerinde bireyin hastalıkları, organ kayıpları ve günlük yaşamına olan etkileri göz önünde bulundurulur. Başvuru akabinde ilgili branşlarda muayeneler yapılır ve tetkikler incelenir.

Ancak her kurul raporu aynı amaçla verilmez; engellilik raporu, maluliyet belgesi ve istirahat raporu birbirinden tamamen ayrılır.

Engelli sağlık kurulu raporlarında birden fazla rahatsızlığın birleştirilmesi esnasında Balthazard formülü devreye girer. Hesaplama adımları şu sırayı izler:

Örneğin yüzde 40 ve yüzde 30 oranları birleştirildiğinde ilk olarak 100’den 40 çıkarılır ve kalan 60’ın yüzde otuzu alınarak ilk orana eklenir.

Bir kişinin yüzde 40, yüzde 30 ve yüzde 20 oranlarında üç ayrı sağlık sorunu bulunması durumunda işlem aşamalı olarak ilerler.

Önce ilk iki oran birleştirilerek yüzde 58 elde edilir ve ardından üçüncü oran olan yüzde 20 hesaba dahil edilerek nihai rakama ulaşılır.

Resmi rapordaki sonuç, ilgili yönetmeliğin hesaplama tabloları ve uygulama esasları çerçevesinde kesinleşir.

Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, 65 yaş ve üzerindeki vatandaşlar için ayrı bir hesaplama mekanizması öngörmektedir.

Bu yaş grubunda belirlenen orana yüzde 10’luk ilave, yine Balthazard formülü aracılığıyla entegre edilir ve doğrudan puan eklemesi yapılmaz.

Heyet raporu almak isteyenlerin yönelttiği soruların başında şeker, tansiyon ve kalp gibi rahatsızlıkların oranları gelmektedir.

Ancak yalnızca hastalığın tanısını bilmek yeterli değildir; rahatsızlığın seyri, komplikasyonları ve tedavi durumu heyet tarafından ayrıntılı şekilde incelenir.

Engellilik oranının yüzde 40 ve üzerinde olması bazı avantajlar sağlasa da bireye otomatik olarak tüm sosyal hakların tanınacağı anlamına gelmez.

İstihdam ve vergi uygulamaları gibi alanlarda ilgili kurumların aradığı özel şartlar ayrıca incelenmelidir.

Hayır, engelli sağlık kurulu raporundaki hesaplama ile Sosyal Güvenlik Kurumunun maluliyet değerlendirmesi birbirinden farklı mevzuatlara tabidir.

Yüksek bir engellilik oranına sahip olmak, doğrudan malulen emekliliğe hak kazanıldığı sonucunu doğurmaz.

Sağlık kurulu raporları, kişinin tıbbi durumunun seyrine bağlı olarak belirli bir süre geçerli olabileceği gibi sürekli olarak da düzenlenebilir.

Kurul kararını uygun bulmayan bireyler, raporun teslim tarihinden itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğüne başvurarak itiraz hakkını kullanabilir.

Bu bilgilendirme metni, erişkin engellilik sağlık kurulu raporlarının hesaplama esasları hakkında genel bir çerçeve sunmak amacıyla Tıbbiye Bülteni tarafından hazırlanmıştır.